Câu 1

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” (Lâm) được khắc họa vô cùng tinh tế, dịch chuyển từ sự bất an trước thời cuộc đến sự thấu cảm sâu sắc trước tình thâm​. Ban đầu, đi giữa làng quê đang thay da đổi thịt, Lâm không giấu nổi niềm bất an, lạc lõng . Cậu nhận ra sự xáo trộn của buổi giao thời khi âm thanh xô bồ của còi xe, nhạc băng đã đẩy lui những lời ru bình dị, khiến cậu trân trọng hơn không gian "bình lặng và an yên" trong ngôi nhà của mẹ . Cao trào tâm trạng của Lâm bùng nổ khi dì Lam đột ngột trở về . Từ cảm giác thảng thốt, ngỡ ngàng trước diện mạo thay đổi của dì sau năm tháng biệt xứ, Lâm nhanh chóng chuyển sang sự thấu cảm và tôn trọng . Cậu chọn cách “không hỏi về năm tháng đã qua”, cái nhìn đầy bao dung ấy cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức của một chàng trai biết trân trọng niềm hạnh phúc làm mẹ của dì . Đặc biệt, trước những giọt nước mắt tất tả của người mẹ vốn chưa bao giờ khóc, Lâm rơi vào trạng thái băn khoăn, suy tư . Để rồi từ đó, cậu nhận ra một triết lý nhân sinh sâu sắc: những mất mát đã tôi luyện ý chí con người trở nên kiên cường, và sự tha thứ, tình ruột rà chính là mạch nước ngầm xoa dịu mọi giông bão . Qua dòng nội tâm vận động không ngừng của nhân vật “tôi”, nhà văn không chỉ làm hiện lên vẻ đẹp của những người đàn bà chịu nhiều tổn thương mà còn khẳng định sức mạnh cứu rỗi của tình thân .

Câu 2 Sự kiện kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 – 30/04/2025) là một cột mốc lịch sử chói lọi, khơi dậy mạnh mẽ niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn sâu sắc trong lòng mỗi người dân Việt Nam. Đi giữa những ngày tháng lịch sử rực rỡ cờ hoa ấy, chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh xúc động về một thế hệ trẻ biết trân trọng quá khứ và sống có trách nhiệm. Thế nhưng, ngay bên cạnh dòng người trang nghiêm viếng nghĩa trang liệt sĩ, vẫn tồn tại những mảng tối đáng buồn từ hành vi ứng xử thiếu ý thức của một bộ phận thanh thiếu niên nơi công cộng. Thực trạng này không chỉ làm giảm đi sự tôn nghiêm của đại lễ mà còn đặt ra một hồi chuông cảnh báo lớn về thực trạng văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay. Văn hóa ứng xử nơi công cộng được hiểu là hệ thống các chuẩn mực đạo đức, hành vi, thái độ và cách giao tiếp của cá nhân khi đối diện với cộng đồng tại những không gian chung như công viên, đường phố, nhà ga, hay các khu di tích lịch sử. Đối với thế hệ trẻ – những người sinh ra trong hòa bình, được tiếp cận với nền giáo dục hiện đại và công nghệ tiên tiến – văn hóa ứng xử không chỉ là thước đo nhân cách cá nhân mà còn là tấm gương phản chiếu trình độ văn minh của một quốc gia trên con đường hội nhập quốc tế. Xét ở mặt tích cực, đại bộ phận thanh niên Việt Nam hiện nay đang sở hữu lối sống năng động, văn minh và giàu lòng nhân ái. Chúng ta tự hào khi thấy những bạn trẻ cúi đầu chào các cựu chiến binh, những tình nguyện viên nhiệt huyết nhặt rác dọc các tuyến phố đi bộ, hay những thanh niên nghiêm túc xếp hàng mua vé tại các trạm tàu điện ngầm mà không hề chen lấn. Đặc biệt, trong dịp đại lễ năm 2025, hàng vạn học sinh, sinh viên đã tự nguyện tham gia hướng dẫn du khách, giới thiệu lịch sử tại các bảo tàng một cách tự hào và lễ phép. Đó là minh chứng rõ nét cho một thế hệ trẻ có tri thức, có lý tưởng và giàu lòng tự tôn dân tộc. Tuy nhiên, như một nốt nhạc lạc điệu trong bản hòa ca, những hành vi phản cảm của một bộ phận người trẻ vẫn đang âm thầm diễn ra và có xu hướng gia tăng đáng ngại. Ngay trong những ngày không khí thiêng liêng bao trùm cả nước, tại các quảng trường lớn, không khó để bắt gặp cảnh tượng những nhóm bạn trẻ thản nhiên vứt vỏ chai, túi nilon ngay dưới chân các tượng đài lịch sử sau khi tụ tập. Nhiều người sẵn sàng chen lấn, xô đẩy, thậm chí giẫm đạp lên các thảm hoa trang trí chào mừng chỉ để chụp một bức ảnh "check-in" ưng ý. Đáng buồn hơn, tại những không gian đòi hỏi sự tĩnh lặng và tôn nghiêm như Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh hay Dinh Độc Lập, một số bạn trẻ lại vô tư cười đùa rôm rả, sử dụng ngôn từ tục tĩu, ăn mặc hở hang phản cảm và tạo những tư thế thiếu nghiêm túc trước những hiện vật lịch sử thiêng liêng. Lối ứng xử kém duyên này còn hiện hữu trong đời sống hàng ngày qua việc lạng lách đánh võng khi tham gia giao thông, bóp còi inh ỏi bắt nạt người già, hoặc bật loa kéo hát hò ầm ĩ bất chấp sự khó chịu của hàng xóm xung quanh. Nguyên nhân của thực trạng nhức nhối trên trước hết xuất phát từ sự lệch lạc trong nhận thức của một bộ phận người trẻ. Họ sống ích kỷ, đề cao cái tôi cá nhân một cách thái quá, lầm tưởng sự tự do cá nhân là có quyền làm bất cứ điều gì mình thích mà quên đi ranh giới của trách nhiệm và sự tôn trọng cộng đồng. Sự bùng nổ của mạng xã hội cũng tạo ra tâm lý "sống ảo", khiến nhiều bạn trẻ bất chấp quy chuẩn đạo đức ngoài đời thực để câu like, câu view. Bên cạnh đó, không thể phủ nhận sự nuông chiều, buông lỏng quản lý từ phía gia đình và lối giáo dục nặng về kiến thức, nhẹ về kỹ năng sống, đạo đức ứng xử của nhà trường. Mặt khác, các chế tài xử phạt đối với hành vi vô văn hóa nơi công cộng hiện nay tại nước ta vẫn còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe để định hình lại hành vi cho xã hội. Hệ lụy của lối ứng xử thiếu văn hóa này vô cùng nặng nề và dai dẳng. Nó làm tổn hại nghiêm trọng đến cảnh quan đô thị, phá vỡ sự bình yên và tính tôn nghiêm của các không gian văn hóa công cộng. Không chỉ dừng lại ở đó, hành vi lệch chuẩn của một vài cá nhân còn làm bôi bẩn hình ảnh của cả một thế hệ trẻ trong mắt bạn bè quốc tế, khiến xã hội có cái nhìn định kiến, thiếu tin tưởng vào năng lực làm chủ tương lai đất nước của thanh niên. Một xã hội hiện đại về vật chất nhưng nghèo nàn về văn hóa ứng xử sẽ là một xã hội bất ổn và thiếu bền vững. Để xây dựng một không gian công cộng văn minh, giải pháp căn cốt nhất phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của chính thế hệ trẻ. Mỗi bạn trẻ cần tự rèn luyện kỹ năng quan sát, biết lắng nghe và học cách đặt lợi ích tập thể lên trên sự ích kỷ cá nhân. Việc xếp hàng, bỏ rác đúng nơi quy định hay nói khẽ nơi công cộng không làm giảm đi giá trị của bạn, mà trái lại, nó là chiếc thẻ căn cước khẳng định một tri thức văn minh. Gia đình và nhà trường cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc uốn nắn hành vi từ sớm, lấy những tấm gương tử tế để giáo dục thay vì những bài giảng lý thuyết khô khan. Đồng thời, cơ quan chức năng cần thắt chặt quản lý, áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc như phạt tiền nặng hoặc bắt buộc lao động công ích đối với những hành vi làm bẩn, phá hoại không gian chung. Là một người trẻ đang sống và cống hiến trong kỷ nguyên số, tôi luôn tự răn mình rằng văn minh không phải là những gì đao to búa lớn, văn minh bắt đầu từ chính những hành động nhỏ nhất của mỗi cá nhân. Giữ gìn văn hóa ứng xử nơi công cộng chính là cách thiết thực nhất để thế hệ trẻ thể hiện lòng yêu nước, tiếp nối truyền thống thanh lịch của cha anh để viết tiếp những trang sử mới đầy tự hào. Hãy để mỗi nơi chúng ta bước qua luôn in lại dấu chân của sự tử tế, sự văn minh và lòng tự trọng, xứng đáng là chủ nhân tương lai của một đất nước Việt Nam hùng cường và văn hiến.

Câu 1

- Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích là ngồi thứ nhất

- Dấu hiệu : người kể chuyện sưng " tôi"

Câu 2

- Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi​ nhân vật "tôi" sống là :

+) " những mảnh ruộng ít ỏi còn lại một hai năm cụ gieo cấy "

+) " tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè "

Câu 3

- Phép đối giữa hai vế câu/hai xu hướng vận động của con người dưới tác động của thời gian: một bên là sự tàn phá về thể xác (tiều tụy đi, yếu mòn đi)đối lập với một bên là sự tôi luyện về tinh thần (can trường và bền bỉ )

- tác dụng:

+) Khắc họa sâu sắc quy luật của cuộc sống và bản lĩnh phi thường của con người, đặc biệt là hình tượng dì Lam. Thời gian và nghịch cảnh có thể bào mòn đi thanh xuân, sức khỏe của người đàn bà, nhưng những giông bão, mất mát ấy không quật ngã được họ mà trái lại, nó rèn giũa một ý chí kiên cường, một nội tâm đanh thép để tự vệ và đứng vững

+) Tạo nên cấu trúc câu văn cân đối, nhịp điệu thâm trầm, triết lý

Câu 5

Sự thay đổi của nông thôn Việt Nam hiện nay là một tất yếu khách quan của quy luật hội nhập và công nghiệp hóa. Ở mặt tích cực, "chiếc áo mới" khang trang mang lại sự khởi sắc về kinh tế, giúp người nông dân giảm bớt cái nghèo, cái khổ của cuộc đời "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nông thôn quá nhanh cũng đang đặt ra những hệ lụy nhức nhối khi không gian xanh bị thu hẹp, tiếng ồn đô thị đẩy lui những thanh âm văn hóa truyền thống, và lối sống thực dụng có nguy cơ rạn nứt tình làng nghĩa xóm. Thiết nghĩ, hiện đại hóa nông thôn là cần thiết, nhưng phát triển kinh tế phải luôn song hành với việc gìn giữ "phần hồn" cốt cốt lõi: đó là nét đẹp văn hóa, cảnh quan nguyên sơ và sự bình an trong tâm thức của mỗi làng quê.