Câu 1

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều diễn biến tinh tế và giàu cảm xúc. Ban đầu, “tôi” mang trong mình nỗi buồn và sự bất an trước những đổi thay của quê hương khi tiếng còi xe, nhạc băng đã thay thế cho vẻ yên bình xưa cũ. Cuộc sống tuy đủ đầy hơn nhưng dường như nét mộc mạc, thân thuộc của làng quê đang dần mất đi. Khi dì Lam trở về, nhân vật “tôi” vô cùng “thảng thốt”, ngỡ ngàng xen lẫn xúc động sau bao năm xa cách. Từ sự ngạc nhiên ấy, “tôi” chuyển sang niềm vui và sự yêu thương dành cho dì cùng bé Cải. Đặc biệt, chứng kiến cuộc gặp gỡ giữa mẹ và dì Lam, “tôi” càng thấm thía hơn những đau khổ, mất mát mà dì đã trải qua. Nhân vật “tôi” không chỉ cảm thông mà còn dành cho dì sự trân trọng, ngưỡng mộ trước vẻ bình thản, mạnh mẽ của một người phụ nữ từng đi qua nhiều biến cố. Qua diễn biến tâm trạng ấy, người đọc cảm nhận được một tâm hồn giàu tình yêu thương, biết lắng nghe và thấu hiểu con người.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại, văn hóa ứng xử nơi công cộng là một trong những thước đo thể hiện trình độ văn minh của mỗi cá nhân và của cả xã hội. Đặc biệt, thế hệ trẻ hôm nay không chỉ đại diện cho hình ảnh của bản thân mà còn góp phần tạo nên diện mạo văn hóa của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều hành động đẹp, vẫn còn không ít bạn trẻ có những cách ứng xử thiếu văn hóa ở nơi công cộng, khiến chúng ta phải suy ngẫm.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp, hành động và cư xử đúng mực ở những không gian chung như trường học, bệnh viện, khu du lịch, lễ hội hay trên mạng xã hội. Đó có thể là việc nói năng lịch sự, xếp hàng văn minh, giữ gìn vệ sinh chung, biết tôn trọng người khác và tuân thủ quy định cộng đồng. Một hành vi đẹp tuy nhỏ nhưng có thể lan tỏa năng lượng tích cực đến rất nhiều người.Trong dịp kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vừa qua, nhiều bạn trẻ đã thể hiện lòng yêu nước bằng những hành động đáng trân trọng như mặc áo cờ đỏ sao vàng, tham gia các hoạt động tri ân, chia sẻ những câu chuyện lịch sử đầy xúc động. Điều đó cho thấy thế hệ trẻ ngày nay vẫn có ý thức gìn giữ truyền thống dân tộc và biết tự hào về lịch sử nước nhà.Tuy nhiên, bên cạnh những hình ảnh đẹp ấy, vẫn còn xuất hiện một số hành vi thiếu văn hóa như chen lấn, xô đẩy ở nơi đông người, nói tục, đùa cợt phản cảm, xả rác bừa bãi hay quay video câu view bất chấp hoàn cảnh. Có những bạn đến nơi tưởng niệm nhưng chỉ chăm chăm chụp ảnh sống ảo mà thiếu sự tôn trọng đối với không gian thiêng liêng. Những hành động ấy tuy không quá lớn nhưng lại gây ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của giới trẻ và làm giảm ý nghĩa của các sự kiện cộng đồng.Theo em, nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một số bạn trẻ chưa được giáo dục đầy đủ về ý thức cộng đồng và trách nhiệm cá nhân. Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng tác động không nhỏ khi nhiều người chạy theo sự nổi tiếng, thích thể hiện bản thân mà quên đi chuẩn mực ứng xử. Ngoài ra, sự thờ ơ của một bộ phận gia đình và nhà trường trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cũng khiến nhiều bạn thiếu kỹ năng giao tiếp văn minh.Văn hóa ứng xử nơi công cộng có ý nghĩa rất quan trọng. Một lời nói lịch sự, một hành động nhường ghế hay việc giữ vệ sinh chung đều thể hiện nhân cách và sự văn minh của con người. Khi mỗi người biết cư xử đúng mực, xã hội sẽ trở nên thân thiện, tích cực và đáng sống hơn. Đối với thế hệ trẻ, việc xây dựng văn hóa ứng xử đẹp còn giúp khẳng định hình ảnh năng động, có trách nhiệm và giàu lòng tự trọng.Là học sinh, chúng ta cần bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: biết nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc; không xả rác nơi công cộng; cư xử lịch sự trên mạng xã hội; biết tôn trọng người khác và tuân thủ quy định chung. Đồng thời, mỗi người cũng cần tự nâng cao ý thức, biết phân biệt đúng sai và không chạy theo những hành vi lệch chuẩn để gây chú ý.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng không phải điều gì quá xa vời mà được tạo nên từ chính hành động hằng ngày của mỗi người. Một thế hệ trẻ văn minh, có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn và làm cho hình ảnh con người Việt Nam ngày càng đẹp trong mắt bạn bè quốc tế.

Câu 1.
Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể chuyện xưng “tôi” (“Tôi trở lại với ruộng đồng”, “Tôi thảng thốt”, “Tôi nhớ dì Lam của tôi”…). Vì vậy, đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

Câu 2.
Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

• Người dân không chỉ làm nông mà chuyển sang “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”.
• “Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn”.
• “Tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con”.
• “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang”.
• Không khí làng quê “khác trước nhiều lắm”.

Câu 3.
Trong hai câu văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ đối lập: “tiều tụy đi, yếu mòn đi” ↔ “can trường và bền bỉ”.

Tác dụng:

• Làm nổi bật sức mạnh của con người trước nghịch cảnh.
• Cho thấy thời gian và đau khổ không chỉ khiến con người hao mòn về thể xác mà còn giúp họ trưởng thành, mạnh mẽ hơn về tinh thần.
• Qua đó khắc họa vẻ đẹp nội tâm, sự từng trải và nghị lực của dì Lam.

Câu 4.
Đoạn trích được kể từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người cháu gắn bó thân thiết với dì Lam và quê hương. Điểm nhìn này phù hợp vì:

• Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, giàu cảm xúc.
• Nhân vật “tôi” có điều kiện quan sát trực tiếp sự đổi thay của làng quê và sự trở về của dì Lam.
• Qua cảm nhận, suy nghĩ của “tôi”, vẻ đẹp của dì Lam hiện lên sâu sắc: từng đau khổ nhưng mạnh mẽ, bình thản và giàu yêu thương.
• Đồng thời thể hiện chủ đề của đoạn trích: những biến đổi của quê hương và sức sống bền bỉ, khát vọng bình yên của con người sau mất mát.

Câu 5.
Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang đổi thay từng ngày theo hướng hiện đại hơn. Đường sá khang trang, nhà cửa đầy đủ, đời sống vật chất của người dân được nâng cao. Tuy nhiên, cùng với đó là những giá trị bình dị của làng quê đang dần mất đi, như sự yên ả hay nét gắn bó thân tình xưa cũ. Vì vậy, theo em, bên cạnh phát triển kinh tế, con người cần biết giữ gìn bản sắc văn hóa và vẻ đẹp truyền thống của quê hương. Chỉ khi đó, nông thôn mới phát triển bền vững và thật sự đáng sống.