Câu 1 :

Nhà văn Tô Hoài từng khẳng định: "Nhân vật là nơi tập trung hết thảy, giải quyết hết thảy trong một sáng tác", và nhận định ấy hoàn toàn đồng điệu với thế giới nghệ thuật của Dương Giao Linh (tên thật là Vũ Thị Quỳnh Giao, hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh). Sáng tác của nhà văn là những cảm nhận, suy tư về cuộc sống, về con người và những biến động của thời cuộc, qua đó chuyển tải những triết lí nhân sinh sâu sắc. Qua lăng kính của Lâm — nhân vật "tôi", người đọc được bước vào một thế giới đầy ắp những cảm nhận và trải nghiệm nội tâm vô cùng tinh tế, sâu sắc. Lâm không đứng ngoài cuộc để nhìn dòng chảy thời gian, mà cậu cảm nhận sự biến động của thời cuộc bằng một trực giác nhạy cảm, đầy lo âu khi nhận ra sự rạn nứt của không gian văn hóa quê hương qua tiếng còi xe xô bồ đang dập tắt lời ru trưa hè. Đối diện với gia đình, sự thấu cảm trong cậu càng thêm thâm trầm, xót xa; cậu cảm nhận vẻ đẹp khuất lấp của mẹ qua đôi bàn tay gầy rặt vương mùi rơm rạ — biểu tượng của một giá trị bền vững đang âm thầm neo giữ hồn quê giữa những đổi thay khang trang bên ngoài. Trước sự trở về đột ngột của dì Lam, mạch cảm nhận của nhân vật được dịch chuyển sang sự tự ý thức về thời gian và thân phận. Lâm nhận ra khoảng cách của sự trưởng thành khi dì không còn xoa đầu cậu, rồi cảm thấy lòng mình chùng xuống, đượm buồn trước cái tên bé Cải gợi nhắc về một bến sông hoài niệm. Đặc biệt, đỉnh cao trong năng lực cảm nhận của Lâm chính là khả năng thấu thị tâm lý con người. Cậu nhận ra đằng sau giọt nước mắt vỡ òa của người mẹ vốn chưa bao giờ khóc là cả một đại dương bao dung, một tình thâm cốt nhục chiến thắng mọi định kiến; đồng thời đọc được đằng sau đôi mắt bình thản của dì Lam là một ý chí đã đanh chắc, một tâm hồn đã đi qua đau thương để tự vệ và tìm lại bến đỗ an yên cho cuộc đời. Chính hệ thống cảm nhận giàu trắc ẩn ấy đã biến Lâm thành nhân vật kết tinh trọn vẹn triết lý nhân sinh của tác phẩm.

Câu 2 :

Sự kiện kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vừa qua không chỉ là một cột mốc lịch sử thiêng liêng, mà còn là một bài kiểm tra thực tế đối với văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ [30/04/1975]. Trong những ngày đại lễ rực rỡ cờ hoa, bước chân ra không gian công cộng, mỗi chúng ta đều dễ dàng bắt gặp những hình ảnh đối lập nhức nhối. Bên cạnh những câu chuyện đẹp về lòng tự hào dân tộc, những vết ố từ hành vi ứng xử thiếu văn hóa của một bộ phận người trẻ đã dấy lên hồi chuông cảnh tỉnh về: Văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.Văn hóa ứng xử nơi công cộng là tập hợp những quy tắc, hành vi và thái độ mà một cá nhân thể hiện nhằm tôn trọng không gian chung và những người xung quanh. Không gian công cộng — từ công viên, bảo tàng đến các di tích lịch sử — chính là tấm gương phản chiếu chính xác nhất phông nền giáo dục và ý thức công dân của mỗi con người. Khi bước ra khỏi vỏ bọc riêng tư của gia đình, hành vi của bạn không còn là chuyện cá nhân, mà nó trực tiếp định hình nên diện mạo xã hội.Trải nghiệm thực tế tại các điểm nóng của đại lễ vừa qua cho thấy một thực trạng phân cực rõ rệt. Ở chiều hướng tích cực, chúng ta nhìn thấy một thế hệ trẻ văn minh, có học thức. Đó là hình ảnh hàng ngàn bạn trẻ kiên nhẫn xếp hàng trật tự dưới nắng nóng để vào tham quan Dinh Độc Lập, là những nhóm tình nguyện viên âm thầm đi sau các đoàn diễu hành để nhặt từng mẩu rác. Họ biết nói lời cảm ơn, chủ động nhường ghế cho người già trên xe buýt công cộng và giữ im lặng tại các không gian tôn nghiêm. Những hành vi này minh chứng rằng phần lớn giới trẻ hiện nay đang sở hữu một tư duy công dân rất văn minh, biết cụ thể hóa lòng tự hào dân tộc bằng những hành động tử tế thường nhật.Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, khủng hoảng ý thức của một bộ phận người trẻ lại hiện hình một cách trần trụi. Ngay tại những nơi trang nghiêm như đài tưởng niệm hay các di tích lịch sử, không khó để bắt gặp những thanh niên ăn mặc sành điệu nhưng ngang nhiên leo trèo, tạo dáng phản cảm, uốn éo chụp ảnh chỉ để câu view trên các nền tảng mạng xã hội. Lối sống ích kỷ thể hiện rõ qua thói quen chen ngang khi xếp hàng, vứt rác bừa bãi ngay dưới chân ghế ngồi, hay vô tư bật loa ngoài điện thoại, nói tục chửi thề oang oang nơi quán cà phê tĩnh lặng. Đáng sợ hơn cả hành vi thô lỗ chính là sự vô cảm; nhiều người trẻ thản nhiên lướt điện thoại, coi như không thấy một phụ nữ mang thai hay một người khuyết tật đang cần sự giúp đỡ ngay bên cạnh mình.Nguyên nhân của sự lệch chuẩn này bắt nguồn từ việc nuông chiều cái tôi cá nhân quá mức, xem mình là trung tâm của vũ trụ và xem nhẹ các giá trị cộng đồng. Sự bùng nổ của công nghệ và áp lực của hội chứng "nghiện thế giới ảo" (FOMO) khiến nhiều người trẻ sẵn sàng đánh đổi lòng tự trọng đời thực để lấy những lượt tương tác ảo. Ở góc độ giáo dục, việc gia đình quá chú trọng vào điểm số mà buông lỏng việc dạy kỹ năng ứng xử, kết hợp với các chế tài xử phạt hành chính nơi công cộng chưa đủ sức răn đe, đã khiến những hành vi xấu xí này nghiễm nhiên tồn tại như một thói quen.Hậu quả của việc thiếu văn hóa ứng xử là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ làm tổn hại đến mỹ quan, gây mất an ninh trật tự mà còn làm rạn nứt sợi dây liên kết xã hội. Nhìn rộng hơn, những hành vi vô văn hóa của người trẻ tại các địa điểm du lịch lớn sẽ bôi bẩn diện mạo quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế, biến tuổi trẻ thành biểu tượng của sự hời hợt và thiếu tôn trọng lịch sử.Văn hóa không tự nhiên sinh ra, nó là kết quả của quá trình gieo trồng và rèn luyện. Để xây dựng một không gian công cộng văn minh, giải pháp cốt lõi phải đến từ sự tự ý thức của mỗi người trẻ về "ranh giới hành vi" — biết kìm hãm sự ích kỷ cá nhân để nhường chỗ cho lợi ích chung. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần áp dụng những biện pháp răn đe pháp lý nghiêm khắc hơn, như phạt tiền nặng hoặc lao động công ích đối với hành vi bôi bẩn không gian chung.Nửa thế kỷ trước, cha ông ta đã hy sinh máu xương để giành lại sự vẹn toàn và tự do cho mảnh đất này [30/04/1975]. Thế hệ trẻ ngày nay được thừa hưởng thành quả đó, có nhiệm vụ không chỉ phát triển kinh tế mà còn phải là những người lính bảo vệ "bờ cõi văn hóa" của dân tộc. Đừng để sự vô văn hóa biến chúng ta thành những kẻ lạc lõng, nông cạn ngay trên quê hương mình. Một hành động văn minh nhỏ ngày hôm nay chính là viên gạch vững chắc xây dựng nên tương lai nhân văn cho thế hệ mai sau.

Câu 1 :

Nhà văn Tô Hoài từng khẳng định: "Nhân vật là nơi tập trung hết thảy, giải quyết hết thảy trong một sáng tác", và nhận định ấy hoàn toàn đồng điệu với thế giới nghệ thuật của Dương Giao Linh (tên thật là Vũ Thị Quỳnh Giao, hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh). Sáng tác của nhà văn là những cảm nhận, suy tư về cuộc sống, về con người và những biến động của thời cuộc, qua đó chuyển tải những triết lí nhân sinh sâu sắc. Qua lăng kính của Lâm — nhân vật "tôi", người đọc được bước vào một thế giới đầy ắp những cảm nhận và trải nghiệm nội tâm vô cùng tinh tế, sâu sắc. Lâm không đứng ngoài cuộc để nhìn dòng chảy thời gian, mà cậu cảm nhận sự biến động của thời cuộc bằng một trực giác nhạy cảm, đầy lo âu khi nhận ra sự rạn nứt của không gian văn hóa quê hương qua tiếng còi xe xô bồ đang dập tắt lời ru trưa hè. Đối diện với gia đình, sự thấu cảm trong cậu càng thêm thâm trầm, xót xa; cậu cảm nhận vẻ đẹp khuất lấp của mẹ qua đôi bàn tay gầy rặt vương mùi rơm rạ — biểu tượng của một giá trị bền vững đang âm thầm neo giữ hồn quê giữa những đổi thay khang trang bên ngoài. Trước sự trở về đột ngột của dì Lam, mạch cảm nhận của nhân vật được dịch chuyển sang sự tự ý thức về thời gian và thân phận. Lâm nhận ra khoảng cách của sự trưởng thành khi dì không còn xoa đầu cậu, rồi cảm thấy lòng mình chùng xuống, đượm buồn trước cái tên bé Cải gợi nhắc về một bến sông hoài niệm. Đặc biệt, đỉnh cao trong năng lực cảm nhận của Lâm chính là khả năng thấu thị tâm lý con người. Cậu nhận ra đằng sau giọt nước mắt vỡ òa của người mẹ vốn chưa bao giờ khóc là cả một đại dương bao dung, một tình thâm cốt nhục chiến thắng mọi định kiến; đồng thời đọc được đằng sau đôi mắt bình thản của dì Lam là một ý chí đã đanh chắc, một tâm hồn đã đi qua đau thương để tự vệ và tìm lại bến đỗ an yên cho cuộc đời. Chính hệ thống cảm nhận giàu trắc ẩn ấy đã biến Lâm thành nhân vật kết tinh trọn vẹn triết lý nhân sinh của tác phẩm.

Câu 2 :

Sự kiện kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vừa qua không chỉ là một cột mốc lịch sử thiêng liêng, mà còn là một bài kiểm tra thực tế đối với văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ [30/04/1975]. Trong những ngày đại lễ rực rỡ cờ hoa, bước chân ra không gian công cộng, mỗi chúng ta đều dễ dàng bắt gặp những hình ảnh đối lập nhức nhối. Bên cạnh những câu chuyện đẹp về lòng tự hào dân tộc, những vết ố từ hành vi ứng xử thiếu văn hóa của một bộ phận người trẻ đã dấy lên hồi chuông cảnh tỉnh về: Văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.Văn hóa ứng xử nơi công cộng là tập hợp những quy tắc, hành vi và thái độ mà một cá nhân thể hiện nhằm tôn trọng không gian chung và những người xung quanh. Không gian công cộng — từ công viên, bảo tàng đến các di tích lịch sử — chính là tấm gương phản chiếu chính xác nhất phông nền giáo dục và ý thức công dân của mỗi con người. Khi bước ra khỏi vỏ bọc riêng tư của gia đình, hành vi của bạn không còn là chuyện cá nhân, mà nó trực tiếp định hình nên diện mạo xã hội.Trải nghiệm thực tế tại các điểm nóng của đại lễ vừa qua cho thấy một thực trạng phân cực rõ rệt. Ở chiều hướng tích cực, chúng ta nhìn thấy một thế hệ trẻ văn minh, có học thức. Đó là hình ảnh hàng ngàn bạn trẻ kiên nhẫn xếp hàng trật tự dưới nắng nóng để vào tham quan Dinh Độc Lập, là những nhóm tình nguyện viên âm thầm đi sau các đoàn diễu hành để nhặt từng mẩu rác. Họ biết nói lời cảm ơn, chủ động nhường ghế cho người già trên xe buýt công cộng và giữ im lặng tại các không gian tôn nghiêm. Những hành vi này minh chứng rằng phần lớn giới trẻ hiện nay đang sở hữu một tư duy công dân rất văn minh, biết cụ thể hóa lòng tự hào dân tộc bằng những hành động tử tế thường nhật.Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, khủng hoảng ý thức của một bộ phận người trẻ lại hiện hình một cách trần trụi. Ngay tại những nơi trang nghiêm như đài tưởng niệm hay các di tích lịch sử, không khó để bắt gặp những thanh niên ăn mặc sành điệu nhưng ngang nhiên leo trèo, tạo dáng phản cảm, uốn éo chụp ảnh chỉ để câu view trên các nền tảng mạng xã hội. Lối sống ích kỷ thể hiện rõ qua thói quen chen ngang khi xếp hàng, vứt rác bừa bãi ngay dưới chân ghế ngồi, hay vô tư bật loa ngoài điện thoại, nói tục chửi thề oang oang nơi quán cà phê tĩnh lặng. Đáng sợ hơn cả hành vi thô lỗ chính là sự vô cảm; nhiều người trẻ thản nhiên lướt điện thoại, coi như không thấy một phụ nữ mang thai hay một người khuyết tật đang cần sự giúp đỡ ngay bên cạnh mình.Nguyên nhân của sự lệch chuẩn này bắt nguồn từ việc nuông chiều cái tôi cá nhân quá mức, xem mình là trung tâm của vũ trụ và xem nhẹ các giá trị cộng đồng. Sự bùng nổ của công nghệ và áp lực của hội chứng "nghiện thế giới ảo" (FOMO) khiến nhiều người trẻ sẵn sàng đánh đổi lòng tự trọng đời thực để lấy những lượt tương tác ảo. Ở góc độ giáo dục, việc gia đình quá chú trọng vào điểm số mà buông lỏng việc dạy kỹ năng ứng xử, kết hợp với các chế tài xử phạt hành chính nơi công cộng chưa đủ sức răn đe, đã khiến những hành vi xấu xí này nghiễm nhiên tồn tại như một thói quen.Hậu quả của việc thiếu văn hóa ứng xử là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ làm tổn hại đến mỹ quan, gây mất an ninh trật tự mà còn làm rạn nứt sợi dây liên kết xã hội. Nhìn rộng hơn, những hành vi vô văn hóa của người trẻ tại các địa điểm du lịch lớn sẽ bôi bẩn diện mạo quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế, biến tuổi trẻ thành biểu tượng của sự hời hợt và thiếu tôn trọng lịch sử.Văn hóa không tự nhiên sinh ra, nó là kết quả của quá trình gieo trồng và rèn luyện. Để xây dựng một không gian công cộng văn minh, giải pháp cốt lõi phải đến từ sự tự ý thức của mỗi người trẻ về "ranh giới hành vi" — biết kìm hãm sự ích kỷ cá nhân để nhường chỗ cho lợi ích chung. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần áp dụng những biện pháp răn đe pháp lý nghiêm khắc hơn, như phạt tiền nặng hoặc lao động công ích đối với hành vi bôi bẩn không gian chung.Nửa thế kỷ trước, cha ông ta đã hy sinh máu xương để giành lại sự vẹn toàn và tự do cho mảnh đất này [30/04/1975]. Thế hệ trẻ ngày nay được thừa hưởng thành quả đó, có nhiệm vụ không chỉ phát triển kinh tế mà còn phải là những người lính bảo vệ "bờ cõi văn hóa" của dân tộc. Đừng để sự vô văn hóa biến chúng ta thành những kẻ lạc lõng, nông cạn ngay trên quê hương mình. Một hành động văn minh nhỏ ngày hôm nay chính là viên gạch vững chắc xây dựng nên tương lai nhân văn cho thế hệ mai sau.