Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến tinh tế và sâu sắc khi gặp lại dì Lam sau bao năm xa cách. Ban đầu, “tôi” mang nỗi trăn trở, bất an trước sự đổi thay của quê hương khi những âm thanh bình yên ngày cũ dần bị thay thế bởi nhịp sống ồn ào, hiện đại. Khi dì Lam xuất hiện, “tôi” vô cùng “thảng thốt”, ngỡ ngàng và xúc động. Hình ảnh người dì năm xưa gợi lại biết bao kí ức tuổi thơ thân thương: những ngày dì dắt ra đồng bắt cua, ôm vào lòng kể chuyện. Từ ngạc nhiên, nhân vật “tôi” chuyển sang niềm vui xen lẫn xót xa khi nhận ra dì đã trải qua nhiều biến cố, trở nên điềm tĩnh và từng trải hơn. “Tôi” không hỏi về quá khứ bởi hiểu rằng sau những đau khổ, dì đã tìm được sự bình yên trong tâm hồn. Đặc biệt, khi chứng kiến mẹ khóc lúc gặp lại dì Lam, “tôi” càng thấm thía tình thân gia đình và những mất mát mà con người phải trải qua. Qua dòng cảm xúc ấy, nhân vật “tôi” hiện lên là người giàu tình cảm, biết yêu thương và cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của con người sau nghịch cảnh.

Câu 2

Có những điều làm nên vẻ đẹp của một con người không nằm ở ngoại hình hay lời nói hoa mỹ, mà được thể hiện qua cách ứng xử nơi công cộng. Trong xã hội hiện đại hôm nay, đặc biệt là ở thế hệ trẻ, văn hóa ứng xử nơi công cộng đang trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm khi bên cạnh những hình ảnh đẹp vẫn còn tồn tại không ít hành vi thiếu ý thức, thiếu văn minh.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người cư xử với những người xung quanh trong các không gian chung như trường học, đường phố, bệnh viện, khu du lịch hay trên mạng xã hội. Đó là thái độ lịch sự, tôn trọng người khác, biết giữ gìn trật tự, vệ sinh và hành xử đúng mực. Một lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc, việc xếp hàng nơi đông người hay không xả rác bừa bãi đều là biểu hiện của văn hóa ứng xử văn minh.

Trong thực tế, nhiều bạn trẻ ngày nay có ý thức rất tốt. Trong dịp lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vừa qua, hình ảnh nhiều bạn trẻ mặc áo cờ đỏ sao vàng, cúi đầu trước các anh hùng liệt sĩ, nhặt rác sau lễ hội hay giúp đỡ người lớn tuổi đã lan tỏa những giá trị đẹp về lòng yêu nước và ý thức cộng đồng. Không ít bạn trẻ còn sử dụng mạng xã hội để chia sẻ thông điệp tích cực, quảng bá văn hóa dân tộc và lan tỏa tinh thần sống đẹp.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại nhiều hành vi đáng buồn. Một số bạn trẻ chen lấn nơi đông người, nói tục, cười đùa quá mức ở những nơi trang nghiêm, vô tư xả rác hay quay video phản cảm để câu lượt xem trên mạng xã hội. Có người sống thờ ơ, thiếu tôn trọng người khác, chỉ quan tâm đến cảm xúc cá nhân mà quên đi chuẩn mực chung của cộng đồng. Những hành vi ấy không chỉ làm xấu hình ảnh của người trẻ mà còn cho thấy sự thiếu ý thức và thiếu trách nhiệm với xã hội.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do một bộ phận giới trẻ chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của văn hóa ứng xử. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội khiến nhiều người chạy theo sự nổi tiếng, thích thể hiện bản thân mà bỏ qua giới hạn đạo đức. Ngoài ra, sự giáo dục từ gia đình và nhà trường đôi khi còn chưa đủ sâu sát, trong khi môi trường sống lại có nhiều ảnh hưởng tiêu cực.

Theo tôi, để xây dựng văn hóa ứng xử đẹp nơi công cộng, trước hết mỗi người trẻ cần học cách tôn trọng người khác và tự điều chỉnh hành vi của bản thân. Gia đình cần dạy con từ những điều nhỏ nhất như lời ăn tiếng nói, cách cư xử lịch sự. Nhà trường nên tăng cường giáo dục kĩ năng sống, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân. Đồng thời, xã hội cũng cần lên án mạnh mẽ những hành vi lệch chuẩn và lan tỏa nhiều hơn những câu chuyện đẹp để người trẻ noi theo.

Người trẻ chính là hình ảnh của tương lai đất nước. Một thế hệ biết ứng xử văn minh, sống có trách nhiệm sẽ góp phần tạo nên một xã hội tốt đẹp và nhân ái hơn. Văn hóa ứng xử nơi công cộng vì thế không chỉ là phép lịch sự thông thường mà còn là thước đo nhân cách của mỗi con người.

Câu 1.

Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể xưng “tôi” (“Tôi trở lại với ruộng đồng”, “Tôi thảng thốt”, “Tôi nhớ dì Lam…”). Vì vậy, đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

Câu 2.

Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

• “Người làng tôi từ những người nông dân chỉ biết cấy lúa và trồng rau giờ đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án.”
• “Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn.”
• “Tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè.”
• “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang, không khí khác trước nhiều lắm.”

Câu 3.

Trong hai câu văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ đối lập giữa “tiều tụy đi, yếu mòn đi” với “can trường và bền bỉ”.

Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự tác động hai mặt của thời gian và cuộc đời đối với con người: có thể làm con người đau khổ, hao mòn về thể xác nhưng cũng tôi luyện ý chí mạnh mẽ hơn.
• Làm nổi bật vẻ đẹp nội tâm, sự từng trải và bản lĩnh của dì Lam sau những biến cố cuộc đời.
• Góp phần thể hiện triết lí nhân sinh sâu sắc: con người trưởng thành và mạnh mẽ hơn khi vượt qua đau thương, mất mát.

Câu 4.

Đoạn trích được trần thuật từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người trong cuộc, gắn bó sâu sắc với làng quê và dì Lam. Điểm nhìn này phù hợp vì:

• Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, giàu cảm xúc.
• Thể hiện rõ những đổi thay của làng quê qua sự quan sát và cảm nhận tinh tế của nhân vật “tôi”.
• Khắc họa sâu sắc vẻ đẹp của dì Lam: từng trải, mạnh mẽ nhưng vẫn bình thản, an yên sau những biến cố.
• Qua đó làm nổi bật chủ đề của đoạn trích: sự đổi thay của quê hương và sức mạnh của con người trước nghịch cảnh.

Câu 5.

Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang đổi thay từng ngày theo hướng hiện đại và phát triển hơn. Những con đường mới, nhà cửa khang trang, đời sống vật chất được nâng cao đã giúp người dân bớt khó khăn, cực nhọc. Tuy nhiên, cùng với đó là nguy cơ mai một những nét đẹp bình dị của làng quê như sự yên bình, tình làng nghĩa xóm hay những giá trị văn hóa truyền thống. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng và giữ gìn bản sắc quê hương trong quá trình phát triển. Chỉ khi hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, nông thôn mới thực sự phát triển bền vững.