Câu 1:

Trong đoạn trích "Thổn thức gió đồng", nhân vật "tôi" (Lâm) có những diễn biến tâm trạng phức tạp, tinh tế trước sự đổi thay của quê hương và cuộc đời người thân. Trước hết, Lâm hiện lên với nỗi bất an, tiếc nuối khi chứng kiến làng quê thay da đổi thịt: tiếng còi xe, nhạc băng ầm ĩ thay cho lời hát ru; những ngôi nhà khang trang nhưng thiếu đi sự bình yên xưa cũ. Anh thương mẹ với "đôi bàn tay gầy rặt những xương" tần tào, lam lũ. Khi gặp lại dì Lam sau bao năm xa cách, tâm trạng Lâm chuyển từ "thảng thốt", ngỡ ngàng sang niềm vui lặng lẽ, trân trọng. Anh không hỏi về quá khứ đau buồn của dì mà chấp nhận, thấu hiểu. Đặc biệt, khi chứng kiến mẹ khóc - người mẹ chưa từng khóc trước những nhọc nhằn - Lâm thêm thấm thía giá trị của sự tha thứ và tình thân. Cuối đoạn, Lâm dỗ em Cải, bế em ra vườn, cho thấy một tâm hồn trẻ trung, bao dung và giàu yêu thương. Như vậy, tâm trạng của Lâm là sự hòa quyện giữa nỗi băn khoăn trước biến động thời cuộc, tình cảm sâu nặng với gia đình và niềm tin vào những điều tốt đẹp.

Câu 2:

Trong không khí hào hùng của lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, mỗi người dân Việt Nam đều có dịp nhìn lại chặng đường lịch sử vẻ vang của dân tộc. Bên cạnh niềm tự hào, lòng biết ơn, vẫn còn đó những khoảnh khắc khiến ta phải suy nghĩ: một số bạn trẻ chen lấn, xả rác, nói chuyện ồn ào, thiếu tôn trọng không gian chung. Những hành vi ấy gợi lên một vấn đề không mới nhưng luôn nóng hổi: văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.

Trước hết, cần khẳng định rằng đa số bạn trẻ Việt Nam hiện nay có ý thức và hành vi ứng xử đẹp ở nơi công cộng. Họ biết xếp hàng chờ đến lượt, nhường ghế cho người già, trẻ em, phụ nữ mang thai trên xe buýt; họ bỏ rác đúng nơi quy định, giữ gìn vệ sinh chung; họ nói nhỏ, cười khẽ khi ở bệnh viện, thư viện. Nhiều phong trào thanh niên tình nguyện dọn dẹp bãi biển, trồng cây, hướng dẫn du khách… cho thấy ý thức cộng đồng rất đáng trân trọng. Đó là những "bông hoa đẹp" giữa vườn đời, góp phần xây dựng hình ảnh người Việt Nam văn minh, lịch sự.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận thực tế: vẫn còn một bộ phận giới trẻ thiếu văn hóa khi xuất hiện nơi công cộng. Họ chen lấn khi tham gia giao thông, vượt đèn đỏ; họ nói chuyện điện thoại to, bật loa nhạc trên xe buýt, trong bảo tàng; họ xả rác, vẽ bậy lên tường, thậm chí có hành vi thiếu tôn trọng di tích lịch sử, văn hóa. Những hành vi đó không chỉ gây phiền hà cho người xung quanh mà còn làm xấu hình ảnh của cả một thế hệ, để lại ấn tượng xấu trong mắt bạn bè quốc tế. Nguyên nhân sâu xa có thể xuất phát từ sự thiếu giáo dục kỹ năng sống trong gia đình và nhà trường, từ lối sống ích kỷ, chỉ biết đến mình, từ áp lực của xã hội hiện đại khiến nhiều bạn trẻ trở nên vô cảm, vội vàng.

Vậy, làm thế nào để cải thiện văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ? Trước hết, mỗi cá nhân cần tự ý thức rằng "nơi công cộng là nhà chung". Hãy đặt mình vào vị trí của người khác để điều chỉnh hành vi. Chính phủ và các tổ chức xã hội cần tăng cường tuyên truyền, nhân rộng những tấm gương đẹp. Nhà trường và gia đình cần chú trọng giáo dục kỹ năng sống, dạy trẻ biết tôn trọng không gian tập thể từ những điều nhỏ nhất. Đặc biệt, mạng xã hội – nơi giới trẻ dành nhiều thời gian – nên là kênh lan tỏa những thông điệp tích cực, lên án hành vi xấu, thay vì vô tình cổ súy những trào lưu phản cảm.

Kết lại, văn hóa ứng xử nơi công cộng không phải là chuyện nhỏ. Nó phản ánh trình độ văn minh của một dân tộc và phẩm giá của mỗi con người. Như cha ông ta vẫn dạy "Học ăn, học nói, học gói, học mở", thế hệ trẻ hôm nay – những người chủ tương lai của đất nước – hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất: xếp hàng, nhặt rác, nói nhẹ nhàng, cười thân thiện. Bởi khi mỗi người đẹp, xã hội ắt sẽ đẹp. Và trong những ngày kỉ niệm trọng đại như 30/4, chúng ta không chỉ tự hào về quá khứ hào hùng mà còn phải thể hiện một hiện tại văn minh, xứng đáng với sự hy sinh của cha anh.

Câu 1:

Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích: Ngôi kể 1, người kể chuyện xưng "tôi"

Câu 2:

Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

– Người dân chuyển từ làm nông nghiệp (cấy lúa, trồng rau) sang làm thợ xây và làm thuê cho dự án.

– Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn về mặt vật chất.

– Âm thanh của làng quê thay đổi: Tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay thế những lời hát ru con.

– Những ngôi nhà trong làng trở nên khang trang hơn.

Câu 3:

– Phép tu từ: Điệp từ “tháng năm”.

– Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu và sự liên kết trong hai câu văn.

+ Nhấn mạnh sự chảy trôi/ bước đi của dòng thời gian theo các chiều hướng khác nhau. Qua đó thể hiện những suy tư, chiêm nghiệm về cuộc sống.

Câu 4:

- Sự phù hợp của điểm nhìn trần thuật:

+ Điểm nhìn từ “tôi” – một người lớn lên ở làng, chứng kiến những thay đổi của quê hương và cuộc đời những người thân (mẹ, dì Lam) – giúp câu chuyện trở nên chân thật, gần gũi.

+ Thể hiện sâu sắc tình cảm của nhân vật dành cho gia đình

Câu 5:

Sự thay đổi của nông thôn hiện nay là tất yếu, mang lại đời sống vật chất khá giả hơn, ít lam lũ hơn. Tuy nhiên, bên cạnh đó là nỗi lo đánh mất những giá trị văn hóa truyền thống, sự yên bình, tình làng nghĩa xóm và cảnh quan thiên nhiên. Theo tôi, cần phát triển hài hòa giữa kinh tế và giữ gìn bản sắc làng quê. Đừng để “tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ” lấn át hết “những lời hát ru con” – bởi đó chính là hồn cốt của quê hương, là thứ để lại bao thổn thức trong lòng mỗi người con xa xứ.