CÂU 1: Trong cuốn "Nhà giả kim", Paul Coelho đã để lại một bài học vô giá: "Bí mật của cuộc sống là ngã bảy lần và đứng dậy tám lần". Câu nói không chỉ đơn thuần là phép toán về sự kiên trì, mà là một tuyên ngôn về bản lĩnh sống. "Ngã" đại diện cho những thất bại, sai lầm và nghịch cảnh mà bất kỳ ai cũng phải đối mặt trên hành trình trưởng thành. Nhưng "đứng dậy" mới chính là chìa khóa để mở cánh cửa thành công. Tại sao lại là "tám lần"? Bởi lẽ, dù bạn có vấp ngã bao nhiêu lần đi chăng nữa, chỉ cần bạn đứng dậy thêm một lần sau cuối, bạn vẫn là người chiến thắng. Đối với thế hệ trẻ ngày nay, trước áp lực của sự kỳ vọng và những biến động xã hội, tinh thần này càng trở nên quan trọng. Thất bại không đáng sợ, đáng sợ là khi ta coi thất bại là điểm dừng chân. Mỗi lần đứng dậy, chúng ta không chỉ phục hồi mà còn tích lũy thêm kinh nghiệm, sự điềm tĩnh và lòng quả cảm. Bí mật của cuộc sống thực ra rất giản đơn: thành công không dành cho những người chưa bao giờ vấp ngã, mà dành cho những người không bao giờ chấp nhận nằm yên dưới đất.

CÂU 2: Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc mà còn là một tâm hồn thi sĩ lớn với khát khao tìm về sự tự tại giữa thiên nhiên. Bài số 33 trong chùm thơ Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình) là minh chứng tiêu biểu cho tư tưởng "nhàn" và bản lĩnh của một bậc thức giả khi đứng ngoài vòng danh lợi.

Về nội dung, bài thơ mở đầu bằng một tâm thế e dè trước chốn quan trường: "Rộng khơi ngại vượt bể triều quan". Hình ảnh "bể triều quan" gợi lên sự hiểm nguy, sóng gió của chốn triều đình. Tác giả chọn cách sống "Lui tới đòi thì miễn phận an", thể hiện sự thích nghi với thời thế, biết dừng lại đúng lúc để giữ lấy sự bình yên trong tâm hồn.

Hai câu thực và luận vẽ nên bức tranh sinh hoạt thanh cao, tĩnh lặng:

"Hé cửa đêm chờ hương quế lọt / Quét hiên ngày lệ bóng hoa tan."

Cái "nhàn" của Nguyễn Trãi không phải là sự lười nhác mà là sự tận hưởng những rung động tinh tế của tạo hóa: hương quế đêm khuya và bóng hoa ngày nắng. Tuy nhiên, dù chọn lối sống ẩn dật, ông vẫn đau đáu về lý tưởng của một nhà Nho chân chính. Khi đất nước cần người tài như Y Doãn, Phó Duyệt, ông sẵn sàng thừa nhận vai trò của họ. Nhưng khi "nhà ngặt" (hoàn cảnh khó khăn), ông chọn giữ vững đạo đức của Khổng Tử và Nhan Hồi. Đó là bản lĩnh của một nhân cách lớn: "Nghèo cho sạch, rách cho thơm".

Nghệ thuật của bài thơ thể hiện những nét đặc trưng của thơ Nôm Nguyễn Trãi.

Thể thơ: Sự đan xen giữa câu thơ thất ngôn (7 chữ) và lục ngôn (6 chữ) ở câu cuối tạo nên nhịp điệu linh hoạt, dồn nén cảm xúc vào kết luận.

Hình ảnh và điển tích: Việc sử dụng các điển tích như Y, Phó, Khổng, Nhan giúp nâng tầm tư tưởng bài thơ, khẳng định sự kiên định trong lý tưởng.

Ngôn ngữ: Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa từ ngữ Hán Việt trang trọng và những từ thuần Việt mộc mạc (hé cửa, quét hiên, nhà ngặt) tạo nên một phong cách thơ vừa uyên bác, vừa gần gũi.

Cuối cùng, bài thơ không chỉ là một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ mà còn là tấm gương phản chiếu nhân cách cao khiết của Nguyễn Trãi. Ông dạy ta rằng, giữa "biển người" và vòng xoáy danh lợi, việc giữ cho mình một khoảng "nhàn" để tu dưỡng đạo đức và hòa hợp với thiên nhiên chính là giá trị cốt lõi của một cuộc đời ý nghĩa.

Câu 1. Văn bản thông tin (cụ thể là một bản tin khoa học/tin tức báo chí).

Câu 2. Phương thức Thuyết minh (cung cấp tri thức về một sự kiện khoa học khách quan).

Câu 3. Nhan đề "Phát hiện 4 hành tinh trong hệ sao láng giềng của Trái đất" rất hiệu quả vì:

Tóm tắt ngay nội dung cốt lõi của sự kiện (phát hiện mới).

Con số "4 hành tinh" tạo sự tò mò và cụ thể hóa thông tin.

Cụm từ "láng giềng của Trái đất" làm cho một thông tin thiên văn xa xôi trở nên gần gũi và thu hút sự quan tâm của người đọc đại chúng.

Câu 4. Hình ảnh minh họa (mô phỏng sao Barnard và các hành tinh của nó).

Tác dụng:

Giúp người đọc dễ dàng hình dung diện mạo của hệ sao và các hành tinh vốn không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Làm cho bài viết bớt khô khan, thu hút sự chú ý ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Minh chứng cho quy mô và sự sắp xếp của các thiên thể được nhắc đến trong văn bản.

Câu 5. Văn bản thể hiện tính chính xác và khách quan rất cao, thể hiện qua các điểm sau:

Thông tin được trích xuất từ chuyên san khoa học (The Astrophysical Journal Letters), các đài thiên văn lớn (Gemini, VLT) và trường đại học danh tiếng (Đại học Chicago).

Văn bản cung cấp các thông số định lượng rõ ràng như khoảng cách "chưa đầy 6 năm ánh sáng", khối lượng hành tinh "20% đến 30% so với Trái đất", năm phát hiện sao Barnard "1916".

Tác giả sử dụng ngôi thứ ba để thuật lại sự việc, dẫn lời trực tiếp của chuyên gia (nghiên cứu sinh Ritvik Basant) thay vì đưa vào những suy diễn chủ quan cá nhân.

CÂU 1: Trong kỷ nguyên số 4.0, sáng tạo không còn là một lựa chọn mà đã trở thành "tấm hộ chiếu" bắt buộc để thế hệ trẻ tự tin bước ra thế giới. Trước hết, sáng tạo giúp người trẻ phá vỡ những tư duy lối mòn, từ đó tìm ra những giải pháp tối ưu cho những vấn đề phức tạp trong công việc và cuộc sống. Giữa một thế giới đầy biến động, chính sự khác biệt trong suy nghĩ giúp chúng ta không bị hòa tan hay thay thế bởi trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, tính sáng tạo còn là động cơ thúc đẩy sự phát triển cá nhân, giúp người trẻ khám phá ra những tiềm năng ẩn giấu của bản thân, biến những điều "không thể" thành "có thể". Quan trọng hơn, sáng tạo mang lại giá trị thực tiễn cho cộng đồng thông qua các khởi nghiệp xanh, các ý tưởng vì xã hội, góp phần nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, sáng tạo không đồng nghĩa với sự dị biệt hay phá cách vô nghĩa; nó cần dựa trên nền tảng tri thức và đạo đức. Tóm lại, thế hệ trẻ cần nuôi dưỡng ngọn lửa sáng tạo mỗi ngày để không chỉ tồn tại mà còn tỏa sáng và làm chủ tương lai của chính mình.

CÂU 2: Nguyễn Ngọc Tư từ lâu đã được mệnh danh là "người giữ lửa" cho hồn đất, hồn người Nam Bộ. Trong truyện ngắn Biển người mênh mông, qua hình tượng nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, tác giả đã vẽ nên một bức tranh chân thực và cảm động về những con người miền Tây: dù sống trong nghịch cảnh, phiêu dạt nhưng vẫn vẹn nguyên lòng nhân hậu, bao dung và sự thủy chung sâu sắc.

Phi là hiện thân của những kiếp người chịu nhiều thiệt thòi nhưng không oán hận. Sinh ra trong sự nghi kị của người cha, sống xa mẹ và lớn lên trong vòng tay ngoại, cuộc đời Phi là một chuỗi những cô đơn. Vẻ ngoài "lôi thôi" nhưng nội tâm ấm áp Cái vẻ bầy hầy, tóc tai "xấp xãi" của Phi thực chất là sự buông xuôi sau những mất mát tình cảm (ngoại mất, cha lạnh lùng). Thế nhưng, Phi lại là người cực kỳ tình cảm: anh nghe lời ngoại cắt tóc, anh âm thầm chịu đựng cái nhìn đắng cay của cha mà không một lời oán trách.

Lòng trắc ẩn giữa "biển người" Dù bản thân cũng đang lạc lõng, Phi vẫn sẵn lòng mở lòng với người hàng xóm mới là ông Sáu Đèo. Anh lắng nghe tâm sự của ông, chấp nhận nuôi con bìm bịp – "kỉ vật" cuối cùng của một người xa lạ. Đó chính là nét tính cách trọng tình trọng nghĩa, dễ cảm thông của người dân vùng sông nước.

Nếu Phi đại diện cho thế hệ trẻ đầy ưu tư, thì ông Sáu Đèo lại mang đậm khí chất của những lão nông Nam Bộ xưa: phóng khoáng, thẳng thắn nhưng mang một nỗi đau đáu về tình nghĩa. Hình ảnh ông già đi tìm vợ suốt 40 năm, dời nhà 33 bận chỉ để nói một lời xin lỗi là chi tiết đắt giá nhất. Nó cho thấy cái "gốc" của người Nam Bộ: một khi đã chịu ơn, chịu nghĩa hay lỡ lầm, họ sẽ dành cả đời để bù đắp. Sự phiêu bạt của ông không phải vì ham vui, mà là cuộc hành trình của lương tâm. Dù chỉ mới là hàng xóm, ông Sáu đã tin tưởng giao phó con vật yêu quý nhất cho Phi. Cách xưng hô "Qua - chú em" đầy thân mật và bữa rượu chia tay giản dị đã làm hiện lên một phong cách sống xởi lởi, tin người và coi trọng sự kết nối giữa người với người hơn là vật chất.

Qua hai nhân vật, Nguyễn Ngọc Tư đã khéo léo khắc họa những đặc trưng không thể lẫn lộn của con người nơi đây. Cuộc đời họ luôn bồng bềnh trên ghe xuồng, dù lên bờ vẫn không thôi trăn trở về những chuyến đi. Những từ ngữ địa phương như "biểu", "rầy", "hôn", "qua"... không chỉ tạo nên sắc thái vùng miền mà còn thể hiện sự chân chất, không màu mè trong tính cách. Giữa "biển người mênh mông", họ không để mình lạc lõng mà tìm đến nhau bằng sự thấu cảm. Ông Sáu tìm thấy ở Phi một người tin cậy, và Phi tìm thấy ở ông Sáu một sự quan tâm mà anh đã mất đi từ khi ngoại qua đời.

Biển người mênh mông không chỉ là một câu chuyện về sự chia li, mà là bài ca về tình người. Phi và ông Sáu Đèo, mỗi người một nỗi niềm riêng, nhưng đều gặp nhau ở sự lương thiện và lòng nhân hậu. Qua đó, Nguyễn Ngọc Tư đã khẳng định: dù cuộc đời có trôi dạt về đâu, dù con người có nhỏ bé giữa thế gian, thì chính cái tình, cái nghĩa sẽ là sợi dây neo giữ họ lại với nhau, làm nên vẻ đẹp bất diệt của tâm hồn Nam Bộ.

Câu 1: Văn bản thông tin (Thuyết minh về một nét văn hóa/phong tục).

Câu 2: Cách giao thương trên chợ nổi mang đậm nét đặc trưng sông nước với những chi tiết độc đáo:

Phương tiện di chuyển: Người dân nhóm họp, mua bán bằng đủ loại xuồng ghe (xuồng ba lá, ghe tam bản, tắc ráng, ghe máy) len lỏi khéo léo giữa hàng trăm chiếc thuyền

Cách "rao hàng" (Bẹo hàng) độc đáo: * Sử dụng "cây bẹo": Treo hàng hóa lên sào tre cao để khách nhìn thấy từ xa.

Treo lá lợp nhà: Ám hiệu cho biết chủ nhân muốn bán chính chiếc ghe đó

Âm thanh mời gọi: * Sử dụng kèn bấm tay hoặc kèn đạp chân với âm thanh lạ tai.

Tiếng rao lảnh lót, thiết tha của các cô gái bán đồ ăn thức uống (chè, bánh bò...).

Câu 3: Việc liệt kê hàng loạt địa danh (Cái Bè, Cái Răng, Ngã Bảy, Ngã Năm...) có tác dụng:

Tăng độ tin cậy: Xác thực thông tin, cho thấy đây là những địa điểm có thật.

Mở rộng không gian: Giúp người đọc hình dung được sự phổ biến và quy mô rộng lớn của văn hóa chợ nổi khắp các tỉnh miền Tây.

Cung cấp dữ liệu cụ thể: Giúp văn bản mang tính chỉ dẫn, giúp người đọc dễ dàng tra cứu hoặc tìm đến tham quan.

Câu 4: Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ ở đây chính là hình ảnh minh họa (Chợ nổi Ngã Bảy):

Trực quan hóa nội dung: Giúp người đọc dễ dàng hình dung không khí sầm uất, sống động của chợ nổi mà ngôn từ đôi khi không diễn tả hết được.

Tăng sức hấp dẫn: Làm cho bài viết bớt khô khan, thu hút sự chú ý của người đọc.

Bổ trợ thông tin: Minh chứng cho các chi tiết được mô tả trong văn bản (như mật độ xuồng ghe, cách họp chợ trên sông).

Câu 5: Chợ nổi đóng vai trò vô cùng quan trọng và đa diện đối với đời sống cư dân vùng cực Nam Tổ quốc:

Về kinh tế: Là nơi tiêu thụ nông sản, hàng hóa thiết yếu; tạo kế sinh nhai cho hàng ngàn hộ dân gắn bó với sông nước

Về văn hóa: Là "linh hồn" của văn minh sông nước, lưu giữ những tập quán giao thương đặc sắc (như tục bẹo hàng) không nơi nào có được.

Về du lịch: Đây là biểu tượng du lịch đặc trưng, thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần quảng bá hình ảnh con người miền Tây đôn hậu, năng động.

Về đời sống tinh thần: Chợ nổi không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi kết nối những tâm hồn sông nước giữa mênh mông kênh rạch.

- Dẫn ý kiến của các nhà thơ, nhà văn lớn trên thế giới (Ét-mông Gia-bét - Edmond Jabès, Gít-đơ - Gide, Pét-xoa - Pessoa), xem như đó là sự hậu thuẫn tích cực cho cách lí giải vấn đề của mình.

- Diễn giải ý kiến của Ét-mông Gia-bét theo hướng bám sát ý tưởng đã được đề cập từ nhan đề và phần đầu văn bản. Nếu trong phát biểu của mình, Ét-mông Gia-bét gần như chỉ nói đến vai trò của sáng tạo ngôn từ trong việc xác định danh vị đích thực của nhà thơ, thì Lê Đạt lại phát triển thêm, cho rằng mỗi lần sáng tạo tác phẩm mới lại một lần nhà thơ phải vật lộn với chữ. Rõ ràng, “nhà thơ” không phải là danh vị được tạo một lần cho mãi mãi. Nó có thể bị tước đoạt nếu nhà thơ không chịu khổ công lao động với ngôn từ mỗi khi viết một bài thơ mới.

- Tác giả lập luận rằng chữ nghĩa không chỉ là công cụ biểu đạt mà còn là yếu tố tạo nên giá trị nghệ thuật của thơ. Dẫn chứng là những ví dụ về cách dùng chữ độc đáo, sáng tạo của các nhà thơ nổi tiếng, thể hiện khả năng biến hóa ngôn từ thành cảm xúc và hình ảnh sống động.

- Lập luận của tác giả sâu sắc, giàu tính thuyết phục, cho thấy sự am hiểu về ngôn ngữ và nghệ thuật thơ. Việc sử dụng dẫn chứng cụ thể giúp tăng tính thực tiễn và làm nổi bật vai trò của chữ trong việc hình thành phong cách thơ độc đáo.

- Tác giả đã dùng biện pháp ẩn dụ để biểu đạt luận điểm của mình: một nắng hai sương, lực điền, cánh đồng giấy, hạt chữ.

=> Sự so sánh ngầm, dựa trên sự phát hiện về mối tương đồng giữa hoạt động sáng tạo của nhà thơ và lao động của người nông dân trên đồng ruộng, xét trên cả hai mặt: sự lao khổ và thành tựu cuối cùng có được đều do sự lao động vất vả, nghiêm túc, tâm huyết mà có.