Qua chuyện " Từ Thức lấy vợ tiên ", Nguyễn Dữ gửi lắm thông điệp về khát vọng hạnh phúc và tự do của con người . Từ thức là người yêu thiên nhiên , chán cảnh quan trường nên tìm đến trốn tiên với mong muốn có cuộc sống lý tưởng . Tuy nhiên , hạnh Phúc nơi tiên cảnh chỉ là giấc mộng , không thể tồn tại lâu dài . Khi trở lại trần gian , mọi thứ đã đổi thay , cho thấy con người không thể thoát khỏi quy luật của thời gian và thực tại . Câu chuyện nhắc nhở chúng ta phải biết trân trọng cuộc sống đời thường và những gì đang có , vì đó mới là hạnh phúc thức sự.

Từ Phức chọn nên Hoành Sơn rồi biệt tích vì chàng không còn chỗ dựa trong cả hai thế giới : vừa nhớ quê hương nhưng khi trở về đã không thể tái hòa nhập , vừa không thực sự phù hợp với cuộc sống tiên cảnh . Do vậy, chàng từ bỏ cả trần thế lẫn tiên cung , tìm đến núi Hoành Sơn ẩn giật , biểu tượng cho ước vọng tự do , siêu thoát và đời sống thanh tịnh