a. Nước Z và vấn đề kiểm tra chất lượng

Vi phạm nguyên tắc: Đối xử Quốc gia (National Treatment - Điều III GATT 1994).

Giải thích: WTO yêu cầu các thành viên đối xử với hàng nhập khẩu (sau khi qua cửa khẩu) không kém thuận lợi hơn hàng sản xuất trong nước tương tự (sản phẩm nội địa). Việc áp dụng biện pháp kiểm tra chất lượng đặc biệt và kéo dài 3 tháng chỉ cho hàng nhập khẩu, trong khi sản phẩm nội địa không cần, tạo ra rào cản, làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng nhập khẩu, vi phạm nguyên tắc này.

Ngoại lệ: Nước Z có thể viện dẫn các ngoại lệ theo Điều XX GATT (ví dụ: để bảo vệ sức khỏe con người hoặc đạo đức xã hội), nhưng phải chứng minh biện pháp đó là cần thiết và không phải là vỏ bọc cho chủ nghĩa bảo hộ.

b. Nước P và hiệp định song phương

Vi phạm nguyên tắc: Đối xử Tối huệ quốc (Most-Favoured-Nation - MFN) (Điều I GATT 1994).

Giải thích: Nguyên tắc MFN yêu cầu mọi ưu đãi (như giảm thuế) dành cho một quốc gia (ở đây là Nước C) phải được áp dụng ngay lập tức và vô điều kiện cho tất cả các thành viên WTO khác có điều kiện tương tự (xuất khẩu cà phê). Việc Nước P từ chối áp dụng mức thuế 5% cho các thành viên WTO khác là vi phạm MFN.

Ngoại lệ: Nước P có thể dành ưu đãi cho Nước C (không phải thành viên) nếu việc này nằm trong khuôn khổ một Khu vực thương mại tự do (FTA) hoặc Liên minh Hải quan được thành lập theo đúng quy định của Điều XXIV GATT, nhưng việc tự ý từ chối áp dụng cho các thành viên WTO khác thì vẫn vi phạm.

Tóm lại: Cả hai tình huống đều cho thấy các hành vi có xu hướng vi phạm các nguyên tắc nền tảng của WTO: Nước Z vi phạm nguyên tắc không phân biệt đối xử trong nước (Đối xử Quốc gia), còn Nước P vi phạm nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa các nước thành viên (Đối xử Tối huệ quốc).

Cả hai trường hợp đều vi phạm quyền và nghĩa vụ cơ bản trong hôn nhân gia đình: Chị P vi phạm nghĩa vụ tôn trọng quyền thăm nom của cha và quyền được cha chăm sóc của con (Điều 21, 22 Luật Hôn nhân & Gia đình 2014), có thể bị cưỡng chế thực hiện và bồi thường; còn gia đình chồng ép chị H sinh con ngoài giá thú là vi phạm nghiêm trọng nhân phẩm, tự do của chị H và chế độ hôn nhân gia đình một vợ một chồng, có thể bị xử lý hình sự và hành chính, như vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình, đặc biệt khi không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em.

a. Chị P không cho chồng gặp con:

Vi phạm: Chị P vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ tôn trọng quyền thăm nom, chăm sóc và giáo dục con cái của cha, và vi phạm quyền được cha yêu thương, chăm sóc của con, dù đã có quyết định của Tòa án.

Vì sao: Dù ly hôn, cha và con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc nhau. Việc cản trở trái phép là đi ngược lại lợi ích tốt nhất của con.

Hậu quả:

Bị cưỡng chế: Tòa án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế buộc chị P phải thực hiện nghĩa vụ cho người cha thăm nom con.

Bồi thường thiệt hại: Nếu hành vi của chị P gây tổn thất tinh thần hay vật chất cho người cha và con, chị có thể phải bồi thường.

Ảnh hưởng đến việc nuôi con: Có thể ảnh hưởng đến việc xác định quyền nuôi con trong tương lai, theo hướng không có lợi for chị.

b. Gia đình chồng ép chị H đẻ con với người khác:

Vi phạm: Đây là hành vi cưỡng ép, xâm phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, quyền tự quyết, tự do thân thể, quyền kết hôn, quyền được bảo vệ của chị H, và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng (Điều 2, 8 Luật Hôn nhân & Gia đình 2014).

Vì sao: Ép buộc phụ nữ sinh con hoặc có con với người khác là hành vi bạo lực tinh thần, trái với đạo đức xã hội và pháp luật, xâm phạm quyền cơ bản của con người.

Hậu quả:

Xử lý hành chính: Gia đình có thể bị phạt tiền theo các quy định về vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Xử lý hình sự: Nếu có dấu hiệu của tội cưỡng ép kết hôn hoặc các hành vi bạo lực khác, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hậu quả pháp lý khác: Tòa án có thể xử lý việc ly hôn (nếu có), bảo vệ quyền lợi của chị H, buộc người có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Ảnh hưởng nghiêm trọng: Gây tổn thương sâu sắc về tâm lý cho chị H và cả gia đình, phá vỡ hạnh phúc gia đình.