Câu 1

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa bi kịch gia đình đầy ám ảnh, đồng thời phê phán lối sống sa đọa của một bộ phận xã hội đương thời. Nhân vật Thông Thu hiện lên là một con người từng giàu có nhưng vì thói ăn chơi, tiêu xài hoang phí mà rơi vào cảnh khánh kiệt, bế tắc. Qua những lời thoại và độc thoại nội tâm, tâm trạng đau đớn, tuyệt vọng của nhân vật được bộc lộ rõ nét. “Chén thuốc độc” không chỉ là một vật cụ thể mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự lựa chọn cực đoan, là hệ quả tất yếu của lối sống sai lầm. Nghệ thuật kịch được thể hiện sinh động qua các chỉ dẫn sân khấu như cử chỉ, hành động, nhịp điệu lời nói, góp phần làm nổi bật diễn biến tâm lí nhân vật. Tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn gửi gắm lời cảnh tỉnh sâu sắc: con người cần sống có trách nhiệm, biết kiểm soát bản thân, nếu không sẽ phải trả giá đắt cho những sai lầm của chính mình.

Câu 2

Trong xã hội hiện đại, bên cạnh những người trẻ biết tiết kiệm và sống có kế hoạch, vẫn tồn tại một bộ phận không nhỏ có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, hay còn gọi là “ném tiền qua cửa sổ”. Thực trạng này không chỉ gây ra những hệ lụy cá nhân mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến gia đình và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân. Biểu hiện của thói quen này khá phổ biến: mua sắm theo trào lưu, chạy theo hàng hiệu, tiêu tiền vào những nhu cầu không thực sự cần thiết, hay lạm dụng thẻ tín dụng và các hình thức vay tiêu dùng. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi số tiền lớn chỉ để thể hiện bản thân trên mạng xã hội mà không quan tâm đến hậu quả lâu dài.Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Trước hết là tâm lí thích thể hiện, muốn khẳng định bản thân trong mắt người khác. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội và quảng cáo đã kích thích nhu cầu tiêu dùng, khiến giới trẻ dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm. Ngoài ra, một số người chưa được trang bị kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, thiếu ý thức tiết kiệm và chưa hiểu rõ giá trị của đồng tiền. Sự nuông chiều từ gia đình cũng góp phần khiến nhiều bạn trẻ hình thành thói quen chi tiêu vô độ.Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến cá nhân rơi vào tình trạng nợ nần, áp lực tài chính, thậm chí dẫn đến khủng hoảng tinh thần. Không ít trường hợp phải vay mượn, phụ thuộc vào gia đình hoặc sa vào những hành vi tiêu cực để có tiền chi tiêu. Về lâu dài, thói quen này làm mất đi sự tự chủ, kìm hãm sự phát triển của bản thân. Đối với gia đình, nó có thể gây ra mâu thuẫn, gánh nặng kinh tế. Xét rộng hơn, nếu tình trạng này lan rộng sẽ ảnh hưởng đến lối sống lành mạnh của xã hội.Để khắc phục vấn đề này, mỗi người trẻ cần rèn luyện ý thức quản lí tài chính. Trước hết, cần học cách lập kế hoạch chi tiêu hợp lí, phân biệt rõ nhu cầu và mong muốn. Đồng thời, nên hình thành thói quen tiết kiệm, biết cân nhắc trước khi mua sắm. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng sống, giúp giới trẻ hiểu được giá trị của lao động và đồng tiền. Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng lối sống giản dị, không chạy theo hình thức, biết trân trọng những giá trị bền vững.

Như vậy, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được nhìn nhận nghiêm túc và thay đổi kịp thời. Mỗi người trẻ cần ý thức rõ trách nhiệm của bản thân để xây dựng một cuộc sống ổn định, lành mạnh và có ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (kịch nói).

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại (đặc biệt là độc thoại nội tâm của nhân vật).

Câu 3.

Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

—Bóp trán nghĩ ngợi

—Một lát

—Thở dài

—Đứng dậy lấy chai…

—Cầm cốc nâng lên… lại đặt xuống

Vai trò:

Giúp thể hiện hành động, tâm trạng, diễn biến nội tâm của nhân vật.

Làm rõ tình huống kịch và tăng tính chân thực, sinh động cho vở kịch.

Hỗ trợ người đọc/người xem hình dung cách diễn xuất trên sân khấu.

Câu 4.

Hồi II: Thầy Thông Thu nhận ra sai lầm của mình, tự trách, hối hận vì ăn chơi, tiêu xài hoang phí làm tiêu tan gia sản. Tâm trạng chủ yếu là ân hận, dằn vặt, tự ý thức.

Hồi III: Tâm lí chuyển sang tuyệt vọng, bế tắc khi đứng trước nguy cơ tù tội. Có ý định tự tử, nhưng lại giằng xé nội tâm: lúc muốn chết để giải thoát, lúc nghĩ đến mẹ, vợ, em nên còn do dự.

— Thể hiện sự đấu tranh dữ dội giữa sống và chết.

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Vì cái chết không giải quyết được vấn đề mà chỉ là cách trốn tránh trách nhiệm. Dù mắc sai lầm, con người vẫn có thể sửa chữa và làm lại cuộc đời. Việc sống tiếp, đối diện khó khăn, chăm lo cho gia đình mới là lựa chọn đúng đắn. Đồng thời, điều đó cũng thể hiện bản lĩnh và trách nhiệm của một người trưởng thành.