Câu 1

Nhân vật hiện lên trong đoạn trích là một con người giàu trí tuệ, bản lĩnh và luôn khát khao truy tìm sự thật. Trước nghi vấn về cái chết của vua cha, Hăm-lét không vội vàng hành động mà dùng vở kịch Cái bẫy chuột để thăm dò phản ứng của Clô-đi-út. Sự thông minh, sắc sảo của chàng thể hiện qua những lời thoại đầy ẩn ý nhằm vạch trần tội ác của kẻ thủ ác. Khi chứng kiến Clô-đi-út hoảng sợ bỏ đi, Hăm-lét càng chắc chắn về sự thật và bộc lộ quyết tâm đấu tranh chống lại cái ác. Lời thoại “Bắt đầu đi, hỡi kẻ sát nhân…” cho thấy thái độ căm phẫn và khát vọng báo thù mãnh liệt của chàng. Tuy nhiên, Hăm-lét không phải con người chỉ biết hận thù. Ẩn sâu trong tâm hồn ấy vẫn là sự nhân hậu và giằng xé nội tâm dữ dội. Chàng muốn trừng phạt tội ác nhưng vẫn tự nhắc mình “dao thật ta nhất định không dùng”. Qua đó, Hăm-lét hiện lên như biểu tượng của con người dũng cảm dám đối diện với cái ác để bảo vệ công lí và sự thật.

Câu 2

Martin Luther King Jr từng nói: “Con người sinh ra không phải để làm ác, nhưng sự im lặng trước cái ác cũng là một tội ác”. Câu nói không chỉ khẳng định bản chất hướng thiện của con người mà còn nhắc nhở mỗi người phải có trách nhiệm đấu tranh chống lại cái xấu trong cuộc sống.

Trước hết, “con người sinh ra không phải để làm ác” nghĩa là trong sâu thẳm, ai cũng mong muốn điều tốt đẹp, công bằng và yêu thương. Không ai sinh ra đã trở thành kẻ độc ác. Cái ác thường bắt nguồn từ lòng tham, sự ích kỉ, môi trường sống hoặc những lệch lạc trong nhận thức. Tuy nhiên, điều đáng sợ không chỉ là cái ác mà còn là thái độ thờ ơ trước cái ác. “Sự im lặng trước cái ác cũng là một tội ác” bởi khi chứng kiến bất công mà không lên tiếng, con người đã vô tình tiếp tay cho điều xấu tiếp tục tồn tại và lan rộng.

Trong cuộc sống, không khó để bắt gặp những biểu hiện của sự im lặng đáng sợ ấy. Khi thấy một bạn học bị bắt nạt nhưng nhiều người chỉ đứng nhìn, quay video rồi đăng lên mạng xã hội; khi chứng kiến hành vi bạo lực nơi công cộng nhưng mọi người lại chọn cách né tránh vì sợ liên lụy; hay khi thấy những hành vi gian lận, sai trái nhưng vẫn im lặng cho qua. Chính sự thờ ơ ấy khiến cái ác ngày càng lộng hành. Kẻ xấu trở nên táo tợn hơn vì không bị ngăn cản, còn nạn nhân thì rơi vào cô độc và tuyệt vọng.

Nguyên nhân của sự im lặng thường xuất phát từ nỗi sợ hãi và sự ích kỉ. Nhiều người lo bản thân sẽ gặp rắc rối nếu lên tiếng nên chọn cách đứng ngoài cuộc. Một số khác lại vô cảm trước nỗi đau của người khác, cho rằng đó không phải chuyện của mình. Nhưng nếu ai cũng nghĩ như vậy thì xã hội sẽ dần mất đi tình người và công lí. Một cộng đồng mà con người thờ ơ với bất công sẽ trở nên lạnh lẽo, đầy nghi kị và nguy hiểm.

Sự im lặng trước cái ác để lại những hậu quả nghiêm trọng. Nó khiến đạo đức xã hội bị suy thoái, lòng tin giữa người với người bị lung lay. Đặc biệt, nó làm con người dần đánh mất lòng dũng cảm và trách nhiệm công dân. Trong nhiều vụ bạo lực học đường, nếu có người can ngăn hoặc báo cho người lớn kịp thời, có lẽ hậu quả đã không quá đau lòng. Vì thế, chống lại cái ác không chỉ là trách nhiệm của pháp luật mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân.

Tuy nhiên, đấu tranh với cái ác không có nghĩa là hành động thiếu suy nghĩ hay liều lĩnh. Điều quan trọng là biết lên tiếng đúng lúc, đúng cách. Đó có thể là bảo vệ người bị bắt nạt, báo cho cơ quan chức năng khi thấy hành vi vi phạm pháp luật, hay đơn giản là không cổ vũ, không tiếp tay cho điều sai trái. Mỗi người cũng cần nuôi dưỡng lòng nhân ái, sự đồng cảm và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Nhà trường và gia đình cần giáo dục thế hệ trẻ tinh thần sống trung thực, biết bảo vệ lẽ phải và dũng cảm nói không với cái xấu.

Câu nói của Martin Luther King là một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Trong cuộc sống, điều đáng sợ không chỉ là cái ác mà còn là sự thờ ơ của con người trước cái ác. Vì vậy, mỗi chúng ta cần sống có trách nhiệm, biết lên tiếng bảo vệ điều đúng đắn để góp phần xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn và tốt đẹp hơn.

Câu 1.  Sự việc trong văn bản: Hăm-lét cho tổ chức diễn vở Cái bẫy chuột - một vở kịch tái hiện lại cách thức mà Clô-đi-út đã sát hại vua cha, nhằm quan sát phản ứng của Clô-đi-út và xác nhận lời hồn ma báo oán. Khi chứng kiến cảnh nhân vật Lu-xi-a-nút đầu độc vua trong vở kịch, Clô-đi-út hoảng sợ, lộ ra vẻ mặt biến sắc, khiến Hăm-lét càng thêm chắc chắn về tội ác của hắn.

Câu 2.

Một chỉ dẫn sân khấu trong văn bản là: “Đổ thuốc độc vào tai vua đang ngủ.”

(Hoặc: “Có tiếng kèn đồng vang lên.” / “Một người giáo đầu ra.”)

Câu 3.

Mâu thuẫn, xung đột kịch trong đoạn trích là mâu thuẫn giữa Hăm-lét với Clô-đi-út và hoàng hậu. Hăm-lét muốn tìm ra sự thật, vạch trần tội ác giết cha cướp ngôi để báo thù, còn Clô-đi-út tìm cách che giấu tội ác và bảo vệ quyền lực của mình. Xung đột ấy khiến không khí kịch trở nên căng thẳng, gay cấn.

Câu 4.

Lời thoại: “Giờ đây ta có thể uống máu nóng và làm những việc khủng khiếp…” cho thấy Hăm-lét đang vô cùng căm phẫn và đau đớn khi biết sự thật về cái chết của cha. Chàng mang trong mình khát vọng trả thù mãnh liệt, muốn trừng trị kẻ ác. Tuy nhiên, phía sau sự dữ dội ấy vẫn là sự đấu tranh nội tâm giữa lòng nhân hậu và ý nghĩ báo thù.

Câu 5.

Văn bản gợi cho em nhiều suy nghĩ về cuộc đấu tranh giữa thiện và ác trong cuộc sống. Qua nhân vật Hăm-lét, em cảm nhận được nỗi đau của con người khi bị phản bội bởi chính người thân của mình. Đồng thời, tác phẩm cũng cho thấy khát vọng bảo vệ công lí và sự thật. Tuy nhiên, nó còn nhắc nhở rằng lòng thù hận nếu quá lớn có thể khiến con người rơi vào bi kịch và đau khổ.

Câu 1

Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là những khát vọng, hoài bão tốt đẹp mà con người muốn đạt tới, còn lao động là quá trình con người nỗ lực làm việc để tạo ra giá trị cho bản thân và xã hội. Ước mơ chính là động lực thôi thúc con người cố gắng, vượt qua khó khăn để tiến về phía trước. Tuy nhiên, nếu chỉ có ước mơ mà không lao động thì mọi khát vọng sẽ mãi chỉ là viển vông. Lao động là con đường duy nhất giúp con người biến ước mơ thành hiện thực, đồng thời rèn luyện ý chí, kĩ năng và bản lĩnh sống. Trong thực tế, nhiều người đã thành công nhờ kiên trì lao động để theo đuổi ước mơ, như thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký vượt lên nghịch cảnh để trở thành nhà giáo ưu tú hay nhà bác học Edison miệt mài nghiên cứu để mang lại nhiều phát minh cho nhân loại. Qua đó, mỗi người cần biết nuôi dưỡng ước mơ đẹp và không ngừng lao động, cố gắng để chạm tới thành công và sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Câu 2

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông giàu cảm xúc, phóng khoáng nhưng sâu lắng và giàu chất suy tư. Bài thơ “Nhớ” được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp, là một trong những bài thơ tình đặc sắc viết về người lính. Qua bài thơ, tác giả đã thể hiện sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người chiến sĩ mang trong mình nỗi nhớ người yêu hòa quyện với tình yêu đất nước và lí tưởng chiến đấu.

Mở đầu bài thơ là nỗi nhớ da diết của người lính giữa không gian núi rừng kháng chiến:

“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh

Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây

Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh

Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”.

Hình ảnh “ngôi sao”, “ngọn lửa” vừa là hình ảnh thực của thiên nhiên vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho nỗi nhớ và tình yêu. Điệp từ “nhớ ai” gợi cảm giác bâng khuâng, da diết. Trong đêm lạnh nơi chiến trường, ánh sao và ngọn lửa như trở thành người bạn đồng hành, soi sáng và sưởi ấm tâm hồn người lính. Qua đó, nhân vật trữ tình hiện lên với nỗi nhớ thương sâu nặng dành cho người yêu giữa hoàn cảnh chiến tranh gian khổ.

Không chỉ dừng lại ở nỗi nhớ cá nhân, tình yêu trong bài thơ còn hòa quyện với tình yêu đất nước:

“Anh yêu em như anh yêu đất nước

Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”.

Câu thơ sử dụng phép so sánh độc đáo, đặt tình yêu đôi lứa song hành với tình yêu Tổ quốc. Đất nước hiện lên vừa “vất vả đau thương” vừa “tươi thắm vô ngần”, gợi những năm tháng chiến tranh đầy mất mát nhưng vẫn chan chứa niềm tin và hi vọng. Người lính yêu người yêu cũng như yêu quê hương, đất nước mình. Tình yêu ấy không tách rời mà hòa làm một, trở thành nguồn động lực tinh thần lớn lao giúp người chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn.

Nỗi nhớ ấy còn theo người lính trong từng khoảnh khắc của cuộc sống:

“Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước

Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”.

Điệp từ “mỗi” được lặp lại nhiều lần cho thấy nỗi nhớ luôn thường trực, gắn bó với từng hành động, từng nhịp sống của người lính. Người yêu không chỉ là hình bóng trong tâm trí mà còn trở thành điểm tựa tinh thần trên mọi chặng đường chiến đấu. Qua đó, nhân vật trữ tình hiện lên với tâm hồn giàu tình cảm, chân thành và sâu sắc.

Đến khổ thơ cuối, tâm trạng của nhân vật trữ tình phát triển thành sự kiên định, bền bỉ trong tình yêu và lí tưởng chiến đấu:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt

Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời

Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực

Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người”.

Hình ảnh “ngôi sao” và “ngọn lửa” tiếp tục được lặp lại, tượng trưng cho tình yêu và lí tưởng không bao giờ tắt. Câu thơ “Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời” thể hiện quyết tâm lớn lao của người lính: tình yêu không làm con người yếu mềm mà tiếp thêm sức mạnh để chiến đấu vì đất nước. Từ nỗi nhớ cá nhân, cảm xúc đã nâng lên thành lí tưởng sống đẹp đẽ và cao cả.

Có thể thấy, tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Nhớ” vận động từ nỗi nhớ người yêu đến tình yêu quê hương, đất nước và ý chí chiến đấu bền bỉ. Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công hình tượng người lính thời kháng chiến với tâm hồn giàu yêu thương, sống có lí tưởng và luôn hướng về tương lai. Bài thơ không chỉ là khúc ca tình yêu đẹp mà còn là tiếng lòng của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh gian khổ mà hào hùng.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính là nghị luận.

Câu 2

Vấn đề: Vai trò, ý nghĩa của lao động.

Câu 3

- Những bằng chứng được đưa ra là: "Ngay cả chú chim yến, khi còn non thì được bố mẹ mang mồi về mớm cho nhưng khi lớn lên sẽ phải tự mình đi kiếm mồi. Hổ và sư tử cũng đều như vậy.".

- Nhận xét: Đây đều là những bằng chứng điển hình, sinh động, được mọi người dễ dàng thừa nhận, có tác dụng làm tăng tính thuyết phục của văn bản đồng thời cũng giúp việc tiếp nhận vấn đề nghị luận trở nên nhẹ nhàng hơn.

Câu 4

    Nếu con người hiểu được niềm vui, ý nghĩa của lao động; coi lao động là cống hiến, vun đắp, là khám phá cuộc sống thì người đó sẽ hạnh phúc, ngay cả khi họ phải lao động vất vả, cực nhọc. Ngược lại, nếu con người không nhận ra ý nghĩa của lao động, coi lao động là nô dịch, khổ sai thì người đó sẽ luôn cảm thấy bất hạnh dẫu công việc của họ không quá nhọc nhằn. Vì vậy, chúng ta cần có nhận thức và thái độ đúng đắn về lao động.

Câu 5

Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng về ý nghĩa của lao động là thái độ coi thường những người lao động chân tay như công nhân, lao công hay người bán hàng rong. Nhiều người cho rằng chỉ những công việc “nhàn hạ”, kiếm nhiều tiền mới đáng quý, còn lao động tay chân thì thấp kém. Đây là suy nghĩ sai lệch vì mọi công việc chân chính đều góp phần tạo ra giá trị cho xã hội và đáng được tôn trọng. Lao động không chỉ giúp con người kiếm sống mà còn tạo nên ý nghĩa và giá trị của bản thân.

Câu 1

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang” là bức tranh đau đớn về số phận con người bị dồn đến bước đường cùng. Trước hết, đó là bi kịch của nghèo đói cùng cực: từ một gia đình trung lưu, họ rơi vào cảnh khánh kiệt sau hoả hoạn, phải sống lay lắt trong nợ nần, thiếu thốn đến mức không có gạo ăn, thuốc chữa bệnh hay tiền cúng giỗ. Chi tiết chiếc chậu thau cũ không ai mua càng làm nổi bật sự tuyệt vọng, không còn gì để bấu víu. Không chỉ dừng lại ở vật chất, gia đình còn rơi vào bi kịch tinh thần khi anh Cả mất niềm tin vào đạo đức, công lí, coi đồng tiền là “Giời, là Phật”. Sự tha hoá ấy đẩy anh đến hành động liều lĩnh, làm càn. Đau đớn hơn, tình yêu thương lại trở thành nguyên nhân của bi kịch: ông lão mù vì thương con mà tìm đến cái chết, kéo theo cái chết của con dâu và sự tan nát của cả gia đình. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh nỗi đau cá nhân mà còn tố cáo xã hội bất công, đồng thời khơi gợi lòng trắc ẩn trước những phận người bất hạnh

Câu 2

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang” đã đặt ra một vấn đề sâu sắc: sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người yếu thế trong xã hội. Đây không chỉ là một giá trị đạo đức mà còn là nền tảng để xây dựng một xã hội nhân văn và bền vững.

Người yếu thế là những người gặp khó khăn về điều kiện sống như người nghèo, người già neo đơn, người khuyết tật hay trẻ em mồ côi. Họ thường thiếu khả năng tự bảo vệ và dễ bị tổn thương trước biến cố. Trong hoàn cảnh đó, tinh thần nhân ái – tức tình yêu thương, sự sẻ chia giữa con người – cùng với trách nhiệm cộng đồng – ý thức chung tay giúp đỡ – trở thành điểm tựa vô cùng quan trọng

Tinh thần nhân ái giúp ngăn chặn những bi kịch đáng tiếc. Gia đình ông lão mù đã rơi vào cái chết chỉ vì không có sự giúp đỡ kịp thời. Nếu có sự cảm thông từ lão Thông Xạ hay sự hỗ trợ từ cộng đồng, họ có thể giữ được hy vọng sống. Điều đó cho thấy, một hành động nhỏ cũng có thể cứu vớt một cuộc đời. Bên cạnh đó, sự giúp đỡ còn giúp con người giữ gìn phẩm giá. Khi bị dồn vào bước đường cùng, anh Cả đã phải làm điều sai trái để tồn tại. Nếu có sự hỗ trợ, anh có thể không phải đánh đổi lương tâm để lấy miếng ăn. Như vậy, nhân ái không chỉ cứu sống con người mà còn bảo vệ giá trị đạo đức xã hội.

Hơn nữa, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng còn là thước đo sự văn minh của một xã hội. Một xã hội phát triển không chỉ được đánh giá qua kinh tế mà còn ở cách đối xử với những người yếu thế. Khi con người biết yêu thương, sẻ chia, xã hội sẽ trở nên gắn kết, bền vững hơn. Ngược lại, sự vô cảm, ích kỉ sẽ làm gia tăng bất công và dẫn đến những bi kịch đau lòng như trong tác phẩm

Trong thực tế tinh thần nhân ái được thể hiện qua nhiều hành động cụ thể: giúp đỡ người nghèo, tham gia hoạt động thiện nguyện, hiến máu, ủng hộ đồng bào gặp thiên tai hay đơn giản là quan tâm đến những người xung quanh. Tuy nhiên, cần phê phán lối sống thờ ơ, “sống chết mặc bay”, chỉ biết lợi ích cá nhân. Đồng thời, việc giúp đỡ cũng cần chân thành, tôn trọng, tránh thái độ ban ơn hay lợi dụng để đánh bóng bản thân. Quan trọng hơn, hỗ trợ không phải là làm thay mà là tạo điều kiện để người yếu thế có thể tự vươn lên.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là yếu tố không thể thiếu để bảo vệ con người trước những khó khăn của cuộc sống. Mỗi người hãy biết sẻ chia, quan tâm và hành động từ những điều nhỏ nhất, để không còn những bi kịch đau lòng diễn ra trong im lặng. Khi con người biết yêu thương nhau, xã hội sẽ trở nên ấm áp và đáng sống hơn.

Câu 1

Nhân vật Thông Xa là chủ nợ của gia đình ông lão mù.

Câu 2

Xung đột cơ bản của đoạn trích "Không một tiếng vang" là sự mâu thuẫn gay gắt giữa khát vọng sống, nhu cầu tồn tại tối thiếu của người dân nghèo với thực tế xã hội nghiệt ngã, bất công.

Câu 3

− Quan điểm của anh cả Thuận:

+ Đồng tiền là thế lực tối thượng, thay cả thần thánh ("Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật").

+ Đồng tiền có sức mạnh vạn năng, đứng trên cả đạo đức và pháp luật ("Lương tâm à? Còn thua đồng tiền! Luật pháp à? Chưa bằng đồng tiền!").

− Quan niệm của anh cả Thuận đã phản ánh hiện thực xã hội:

+ Thực trạng xã hội thối nát, nơi các giá trị đạo đức bị đảo lộn, công lý bị bóp méo dưới sức mạnh của đồng tiền.

+ Xã hội "kim tiền" tàn bạo, nơi kẻ ác, kẻ giàu có thì sung sướng, còn người hiền lành và lương thiện nhưng nghèo khó thì bị chà đạp, dồn vào bước đường cùng.

Câu 4

Phẩm chất đáng quý của nhân vật chị cả Thuận:

− Tấm lòng hiếu thảo, giàu tình yêu thương: Giữa cảnh cùng quẫn, chị luôn là người quan tâm đến sức khoẻ và cảm giác của người cha già mù loà.

+ Vội vàng chạy đi bán chậu vì muốn mua bát cháo và lọ dầu vì lo bố chồng đói.

+ Khi thấy cha ngã thì hoảng loạn, nâng đỡ và hỏi han đầy xót xa: "Thầy ơi, thầy ngã có đau không?", "tay run lẩy bẩy, hết sức dìu bố".

− Kiên cường, không cam chịu, buông xuôi trước số phận: Khác với sự bất lực, than trời trách đất của người chồng, chị Thuận có bản năng sống mãnh liệt và tư duy thực tế hơn. Chị không chấp nhận ngồi chờ chết mà cố gắng xoay xở tình hình đến giây phút cuối cùng.

+ Chị cố gắng xốc lại tinh thần mọi người: "... chẳng nhẽ cứ để mặc nó muốn nghiêng thì nghiêng, muốn ngửa thì ngửa, đành bó tay chịu chết?".

+ Hành động chị "tất tả vào bếp, xách ra một chiếc chậu thau" định đem bán cho bác phó để kiếm vài hào mua cháo cho bố cho thấy chị luôn nỗ lực tìm kiếm tia hi vọng sống, dù là mong manh nhất, để cứu vãn gia đình.

Câu 5

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong tác phẩm của Vũ Trọng Phụng cho thấy sức ép khủng khiếp của “cơm áo gạo tiền” đối với nhân phẩm con người. Khi bị dồn vào cảnh đói nghèo cùng cực, con người dễ rơi vào tuyệt vọng, đánh mất niềm tin vào những giá trị tốt đẹp như đạo đức, công lí hay tôn giáo . Cái nghèo không chỉ làm con người khổ về thể xác mà còn bào mòn tinh thần, khiến họ đứng trước những lựa chọn nghiệt ngã, thậm chí làm điều sai trái để tồn tại. Tuy nhiên, điều đó cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của xã hội khi để con người lương thiện bị đẩy vào bước đường cùng . Vì vậy, cần biết cảm thông với những số phận bất hạnh, đồng thời trân trọng và giữ gìn nhân phẩm ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn.

Câu 1

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích “Kim tiền” hiện lên là một trí thức có tài năng và lí tưởng sống thanh cao. Trước hết, ông là người có học vấn, đủ khả năng tạo dựng công danh nhưng lại lựa chọn cuộc sống giản dị, thanh bạch. Quan niệm “Sung sướng thay những người không cần thiết gì hết!” cho thấy ông đề cao giá trị tinh thần, coi sự thanh thản trong tâm hồn là hạnh phúc đích thực. Không chỉ vậy, Trần Thiết Chung còn có cái nhìn tỉnh táo về bản chất của đồng tiền trong xã hội đương thời. Ông cho rằng để làm giàu, con người có thể phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, từ đó bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ đối với những đồng tiền phi đạo đức. Đặc biệt, trước những lời khuyên thực dụng của Cự Lợi, ông vẫn giữ vững lập trường, “nhất quyết tránh xa cái vòng cầu danh, trục lợi”, thể hiện bản lĩnh và lòng tự trọng của một trí thức chân chính. Tuy nhiên, sự kiên định ấy cũng ẩn chứa bi kịch khi ông phải chấp nhận cuộc sống túng thiếu, có thể ảnh hưởng đến gia đình. Qua đó, nhân vật vừa đáng trân trọng, vừa gợi nhiều suy ngẫm về lựa chọn sống giữa xã hội tôn thờ vật chất.

Câu 2

Từ cuộc tranh luận giữa Trần Thiết Chung và Cự Lợi trong “Kim tiền”, có thể thấy rõ một vấn đề luôn mang tính thời sự: sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong cuộc sống con người. Đây là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng sống và hạnh phúc bền vững của mỗi cá nhân.

Giá trị vật chất là những điều kiện hữu hình như tiền bạc, nhà cửa, phương tiện sinh hoạt – những yếu tố đảm bảo cho con người tồn tại và phát triển. Trong khi đó, giá trị tinh thần thuộc về đời sống nội tâm như đạo đức, tri thức, tình cảm và sự bình yên trong tâm hồn. Nếu vật chất giúp con người “sống được” thì tinh thần giúp con người “sống có ý nghĩa”.

Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của vật chất. Nó là nền tảng để con người học tập, chăm sóc sức khỏe, theo đuổi ước mơ và xây dựng cuộc sống ổn định. Thiếu thốn vật chất dễ khiến con người rơi vào khó khăn, bế tắc, thậm chí làm mai một tài năng như chính lời Cự Lợi cảnh báo. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo vật chất mà coi nhẹ đời sống tinh thần, con người dễ đánh mất phương hướng, trở nên thực dụng, ích kỉ, thậm chí bất chấp đạo đức để đạt mục đích. Ngược lại, giá trị tinh thần giữ vai trò định hướng, giúp con người biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm. Một đời sống tinh thần phong phú sẽ mang lại sự thanh thản, lạc quan và sức mạnh vượt qua nghịch cảnh.

Chính vì vậy, sự cân bằng giữa hai giá trị này là vô cùng cần thiết. Nếu quá đề cao vật chất, con người sẽ bị cuốn vào vòng xoáy danh lợi, đánh mất bản thân. Nhưng nếu chỉ chú trọng tinh thần mà xem nhẹ vật chất, con người dễ rơi vào viển vông, thiếu thực tế, khó đảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình. Trần Thiết Chung là hình ảnh tiêu biểu cho một con người giàu lí tưởng nhưng cũng phần nào cực đoan khi phủ nhận vai trò của tiền bạc. Ngược lại, Cự Lợi đại diện cho lối sống thực dụng nếu quá đề cao đồng tiền. Từ đó, bài học rút ra là cần dung hòa hai yếu tố để vừa sống đủ đầy, vừa sống có ý nghĩa.

Để đạt được sự cân bằng này, mỗi người cần có nhận thức đúng đắn về tiền bạc: tiền không xấu, điều quan trọng là cách kiếm và cách sử dụng nó. Con người nên lao động chân chính để tạo ra của cải, đồng thời biết kiểm soát nhu cầu, tránh lối sống hưởng thụ quá mức. Bên cạnh đó, cần nuôi dưỡng đời sống tinh thần thông qua học tập, rèn luyện đạo đức, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và hướng tới những giá trị bền vững. Đặc biệt, mỗi người cần có trách nhiệm với gia đình, biết dung hòa giữa lí tưởng cá nhân và nghĩa vụ thực tế.

Có thể thấy, sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần chính là chìa khóa để con người sống hài hòa và hạnh phúc. Mỗi người nên cần tự tìm cho mình một điểm cân bằng phù hợp để không chỉ tồn tại mà còn sống một cuộc đời có ý nghĩa, trọn vẹn và đáng sống.

Câu 1

Văn bản "Kim tiền" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại vì ông quá khinh rẻ đồng tiền, cố chấp và không chịu kiếm tiền.

Câu 3

− Hình ảnh "phân, bẩn, rác" được so sánh với "tiền":

+ Bản chất của chúng "phân, bẩn, rác" là sự ô uế, bẩn thỉu nhưng vẫn là "vật liệu rất quý", là nguồn dưỡng chất thiết yếu để tạo nên những cánh đồng lúa trĩu nặng, nhưng bông hoa thơm ngát.

+ "Tiền" có thể bị coi là thấp kém, đê tiện vì sự vụ lợi nhưng nếu biết dùng đúng cách nó cũng tạo ra những điều tốt đẹp, giúp ích cho đời.

− Qua đó, ông Cự Lợi muốn thuyết phục ông Trần Thiết Chung:

+ Bản chất của đồng tiền không hoàn toàn xấu và tiêu cực như cách ông Trần Thiết Chung đang suy nghĩ, nó phụ thuộc vào cách sử dụng và kiểm soát của mỗi cá nhân.

+ Muốn Trần Thiết Chung hiểu rằng dù việc kiếm tiền có thể vất vả và trần tục nhưng tiền là công cụ cần thiết để nuôi sống bản thân, gia đình và thực hiện những lí tưởng cao đẹp.

Câu 4

− Cuộc trò chuyện giữa ông Cự Lợi và ông Trần Thiết Chung kết thúc trong sự bế tắc và bất đồng quan điểm. Hai bên không ai thuyết phục được ai: "Bác có ý kiến của bác, tôi có ý kiến của tôi". Ông Chung cương quyết giữ lối sống thanh bần còn ông Cự Lợi đành để mặc bạn mình.

− Ý nghĩa:

+ Phản ánh sự xung đột gay gắt, không thể dung hoà giữa hai hệ tư tưởng trong xã hội giao thời: Một bên là lý tưởng đạo đức nho sĩ (giữ khí tiết, khinh tài lợi) và một bên là lối sống thực dụng (coi trọng sức mạnh của đồng tiền).

+ Làm nổi bật chủ đề của văn bản: Sự lựa chọn giữa tiền và nhân cách con người, mâu thuẫn giữa lí tưởng sống và nhu cầu vật chất của hiện thực đời sống.

+ Gợi suy ngẫm, chiêm nghiệm về những khó khăn khi con người phải giữ đạo đức, lí tưởng và ước mơ trong một xã hội chạy theo lợi ích kinh tế.

Câu 5

Tôi đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung. Bởi lẽ, khi con người càng tham muốn nhiều thì càng phải đánh đổi bằng thời gian, sức lực và cả sự bình yên trong tâm hồn. Lòng tham không có giới hạn dễ khiến con người rơi vào vòng xoáy lo toan, tính toán, thậm chí làm những việc sai trái để đạt được mục đích. Khi chạy theo vật chất và danh vọng quá mức, con người dễ đánh mất những giá trị tốt đẹp như sự thanh thản, tình cảm gia đình và nhân cách. Ngược lại, biết sống vừa đủ, biết hài lòng với những gì mình có sẽ giúp con người nhẹ nhõm, an yên hơn. Vì vậy, hạn chế tham muốn là cách để giữ gìn hạnh phúc và phẩm giá của bản thân.

Câu 1

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật Thông Thu – một con người sa ngã rồi tỉnh ngộ trong tuyệt vọng. Trước hết, tác giả cho thấy hoàn cảnh gia đình từ giàu có trở nên khánh kiệt do lối sống ăn chơi, thiếu trách nhiệm. Trong hồi II, Thông Thu hiện lên với sự hối hận muộn màng: những con số nợ nần cụ thể cùng lời tự trách “ném tiền qua cửa sổ” cho thấy sự thức tỉnh đau đớn về sai lầm của bản thân. Không chỉ day dứt về tiền bạc, nhân vật còn cảm thấy nhục nhã vì đánh mất danh dự của một “tu mi nam tử”, phụ lòng cha và gia đình. Sang hồi III, bi kịch được đẩy lên cao trào khi Thông Thu rơi vào bế tắc, sợ hãi cảnh tù tội và muốn tìm đến cái chết như một lối thoát. Tuy nhiên, hành động “nâng cốc lên rồi đặt xuống” lặp lại nhiều lần đã thể hiện sự giằng xé nội tâm dữ dội giữa khát vọng sống và ý định tự hủy. Nghệ thuật độc thoại nội tâm cùng nhịp kịch căng thẳng đã làm nổi bật thông điệp: lối sống buông thả sẽ dẫn con người đến bi kịch, đồng thời cảnh tỉnh về trách nhiệm cá nhân với gia đình và xã hội

Câu 2

Từ bi kịch của Thông Thu trong “Chén thuốc độc”, ta không khỏi liên hệ đến một thực trạng đáng lo ngại trong xã hội hiện đại: thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ. Đây là lối sống chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, chạy theo nhu cầu nhất thời mà thiếu kế hoạch lâu dài, dễ dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.

Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ hiện nay dù thu nhập còn hạn chế nhưng vẫn sẵn sàng chi tiêu mạnh tay cho những món đồ đắt tiền như điện thoại, quần áo hàng hiệu hay các dịch vụ giải trí xa xỉ. Hình thức “mua trước trả sau”, trả góp hay vay tiêu dùng ngày càng phổ biến, khiến nhiều người rơi vào vòng xoáy nợ nần ngay từ khi còn rất trẻ. Trên mạng xã hội, hình ảnh về cuộc sống sang chảnh, tiêu dùng hào nhoáng vô tình tạo áp lực khiến nhiều người muốn “bằng bạn bằng bè”, dẫn đến chi tiêu mất kiểm soát. Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về chủ quan, nhiều bạn trẻ có tâm lí thích hưởng thụ, muốn khẳng định bản thân qua vật chất bên ngoài nhưng lại thiếu kiến thức về quản lí tài chính cá nhân. Về khách quan, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, quảng cáo và các trào lưu tiêu dùng khiến con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm. Bên cạnh đó, hội chứng FOMO (sợ bị bỏ lại phía sau) cũng góp phần khiến giới trẻ chi tiêu theo cảm xúc hơn là lí trí.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất lớn. Đối với cá nhân, nó có thể dẫn đến nợ nần, căng thẳng tâm lí và mất đi cơ hội đầu tư cho tương lai như học tập hay phát triển sự nghiệp. Giống như Thông Thu, khi rơi vào khủng hoảng, con người dễ cảm thấy bế tắc và tuyệt vọng. Đối với gia đình, việc chi tiêu vô độ có thể trở thành gánh nặng kinh tế, làm rạn nứt tình cảm. Về lâu dài, nếu hiện tượng này lan rộng, xã hội sẽ phải đối mặt với một thế hệ sống thực dụng, thích hưởng thụ nhưng thiếu trách nhiệm.

Từ đó, mỗi người cần rút ra bài học cho bản thân. Trước hết, cần học cách quản lí tài chính cá nhân, biết lập kế hoạch chi tiêu rõ ràng và kiểm soát thu – chi hợp lí. Quan trọng hơn, phải biết phân biệt giữa “nhu cầu” và “mong muốn”, ưu tiên những giá trị thiết thực thay vì chạy theo hình thức. Lối sống giản dị, tiết kiệm và có trách nhiệm sẽ giúp mỗi người xây dựng nền tảng vững chắc cho tương lai. Đồng thời, nhà trường và xã hội cũng cần tăng cường giáo dục kĩ năng tài chính, định hướng lối sống lành mạnh cho giới trẻ.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể đẩy con người vào những bi kịch như Thông Thu. Vì thế nên mỗi người trẻ cần tỉnh táo, biết làm chủ bản thân và chi tiêu hợp lí để hướng tới một cuộc sống bền vững và có ý nghĩa.

Câu 1. Văn bản "Chén thuộc độc" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ: Độc thoại (nhân vật nói với chính mình để bộc lộ nội tâm).

Câu 3.

− Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

+ "Bóp trán nghĩ ngợi".

+ "Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.".

+ "Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy.".

+ "Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện.".

+ ...

− Vai trò:

+ Giúp người đọc hình dung được hành động, cử chỉ và trạng thái cảm xúc cụ thể của nhân vật.

+ Thể hiện xung đột nội tâm, giằng xé gay gắt của Thông Thu (sự do dự giữa sống và chết qua hành động nâng cốc lên rồi lại đặt xuống).

Câu 4.

− Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Hai: Tâm lí hối hận và tự sỉ vả. Thông Thu nhận thức được sai lầm của bản thân sau khi tiêu tán gia sản, cảm thấy nhục nhã vì không làm được gì ích quốc lợi dân mà lại làm "nhơ nhuốc" thanh danh gia đình.

− Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Ba: Tâm lí tuyệt vọng và bế tắc. Khi đối mặt với cảnh tù tội, Thông Thu vô cùng sợ hãi. Hắn quyết định tìm đến cái chết để giải thoát ("Thà rằng một thác cho xong!").

− Sự thay đổi: Từ việc hối hận về quá khứ (Hồi II) chuyển sang sự hoảng loạn trước tương lai và đi đến hành động cực đoan (Hồi III). Tuy nhiên, trong sự tuyệt vọng vẫn nhen nhóm chút trách nhiệm muộn màng với gia đình

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Đây là hành động trốn tránh trách nhiệm và sai lầm của bản thân, thể hiện sự yếu đuối khi không dám đối mặt với hậu quả. Cái chết không giải quyết được vấn đề mà còn khiến mẹ, vợ và gia đình thêm đau khổ, mất đi chỗ dựa. Dù rơi vào hoàn cảnh khó khăn, thầy vẫn còn cơ hội sửa sai, lao động và làm lại cuộc đời. Sống có trách nhiệm, biết hối cải mới là cách đúng đắn để chuộc lỗi, chứ không phải kết thúc tất cả trong tuyệt vọng.