Câu 1. (Khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích Gặp quỷ dữ và thần rừng (Hổ) (trích chèo Trương Viên), nhân vật Thị Phương hiện lên là hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam. Trước hết, Thị Phương là người con dâu hết mực hiếu thảo, luôn yêu thương và chăm sóc mẹ chồng trong cảnh lưu lạc, đói khát suốt nhiều năm trời. Khi đối diện với quỷ dữ và hổ dữ, nàng không hề nghĩ đến sự sống của bản thân mà chỉ một lòng cầu xin cho mẹ chồng được an toàn, thậm chí sẵn sàng dâng mạng sống của mình để đổi lấy sự sống cho mẹ. Hành động ấy thể hiện đức hi sinh cao cả, tấm lòng nhân hậu và nghĩa tình sâu nặng. Không chỉ vậy, Thị Phương còn là người phụ nữ tiết nghĩa, kiên cường, trải qua nhiều tai ương nhưng vẫn giữ trọn đạo làm vợ, làm con. Chính phẩm chất tốt đẹp ấy đã cảm hóa cả quỷ dữ lẫn thần rừng, làm nổi bật triết lí nhân sinh sâu sắc: ở hiền gặp lành. Qua nhân vật Thị Phương, tác giả gửi gắm niềm trân trọng đối với những giá trị đạo đức bền vững của con người.

Câu 2. (Khoảng 600 chữ)

Trong nhịp sống hiện đại hối hả ngày nay, nhiều bạn trẻ mải mê chạy theo học tập, công việc, mạng xã hội và những mối quan tâm cá nhân mà vô tình hình thành thói quen “bỏ quên” gia đình. Đây là một thực trạng đáng suy ngẫm, cần được nhìn nhận nghiêm túc để mỗi người kịp thời thay đổi.

“Bỏ quên” gia đình không có nghĩa là hoàn toàn rời xa gia đình, mà là sự thờ ơ trong tình cảm và trách nhiệm. Nhiều bạn trẻ sống chung nhà nhưng hiếm khi trò chuyện với cha mẹ, dành hàng giờ cho điện thoại nhưng lại tiếc vài phút hỏi han người thân. Có người sẵn sàng chia sẻ mọi buồn vui lên mạng xã hội, nhưng lại giấu kín cảm xúc với chính gia đình mình. Dần dần, sợi dây gắn kết thiêng liêng ấy trở nên lỏng lẻo lúc nào không hay.

Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ nhiều phía. Trước hết là áp lực học tập và cuộc sống, khiến không ít bạn trẻ cho rằng chỉ cần tập trung cho tương lai của bản thân là đủ. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ khiến con người dễ bị cuốn vào thế giới ảo, vô tình xa rời những giá trị gần gũi, chân thật. Một số bạn trẻ còn mang suy nghĩ sai lệch rằng tình cảm gia đình là điều hiển nhiên, có cũng được, không có cũng chẳng sao.

Tuy nhiên, việc “bỏ quên” gia đình sẽ để lại những hệ quả đáng tiếc. Gia đình là nơi yêu thương vô điều kiện, là điểm tựa tinh thần vững chắc nhất của mỗi con người. Khi xa rời gia đình, con người dễ rơi vào cảm giác cô đơn, trống trải, thiếu sự sẻ chia và định hướng đúng đắn. Đến khi nhận ra giá trị của gia đình thì có khi đã muộn, bởi cha mẹ không thể chờ ta mãi, thời gian cũng không thể quay trở lại.

Gia đình không đòi hỏi những điều to lớn. Đôi khi, chỉ cần một bữa cơm đủ đầy tiếng cười, một lời hỏi han chân thành, hay một hành động quan tâm nhỏ bé cũng đủ làm ấm lòng cha mẹ. Việc trân trọng gia đình không hề cản trở sự phát triển của bản thân, mà ngược lại, gia đình chính là nền tảng giúp ta vững bước trong cuộc đời.

Vì vậy, mỗi bạn trẻ hãy học cách dừng lại một chút để yêu thương nhiều hơn. Hãy dành thời gian cho gia đình khi còn có thể, bởi đó là nơi duy nhất luôn dang tay đón ta trở về. Từ bỏ thói quen “bỏ quên” gia đình không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách để chúng ta sống trọn vẹn và nhân văn hơn.

Phần I:

Câu 1. Chủ đề của văn bản

Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam, đặc biệt là đức hi sinh, lòng hiếu thảo, nghĩa tình và sự thủy chung son sắt của nhân vật Thị Phương đối với mẹ chồng. Đồng thời, tác phẩm cũng đề cao tình mẫu tử, đạo lí ở hiền gặp lành và niềm tin vào cái thiện trong cuộc sống.

Câu 2. Những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản

Văn bản sử dụng nhiều lối nói và làn điệu đặc trưng của nghệ thuật chèo, tiêu biểu như:

• Nói sử: dùng để kể chuyện, dẫn dắt tình huống (ví dụ: lời Thị Phương, lời người mẹ).
• Hát sắp: thể hiện cảm xúc nhẹ nhàng, triết lí (“Ở hiền rồi lại gặp lành”).
• Hát văn: diễn tả nỗi đau xót, thương con sâu sắc của người mẹ chồng.
• Xưng danh: lời giới thiệu bản thân của quỷ, tạo màu sắc kịch tính.
  Sự kết hợp linh hoạt các làn điệu giúp nhân vật bộc lộ rõ tâm trạng, làm tăng tính hấp dẫn và giá trị biểu cảm của tác phẩm.

Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là người phụ nữ như thế nào?

Qua hai lần đối diện cái chết, Thị Phương hiện lên là:

• Người con dâu hiếu thảo, giàu lòng nhân ái: luôn nghĩ cho mẹ chồng, sẵn sàng chịu đói khát, hiểm nguy.
• Người phụ nữ giàu đức hi sinh: dám xin chết thay mẹ chồng khi gặp hổ dữ.
• Người có phẩm chất đạo đức cao đẹp, tiết nghĩa vẹn toàn, khiến cả quỷ dữ và thần rừng cũng phải cảm động.
  → Nhân vật là hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp truyền thống của phụ nữ Việt Nam.

Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương

Người mẹ chồng:

• Yêu thương, trân trọng con dâu như con ruột.
• Luôn xót xa, cảm kích trước sự hi sinh của Thị Phương.
• Sẵn sàng nhận cái chết về mình để bảo vệ con dâu.
  → Đây là hình ảnh người mẹ chồng nhân hậu, bao dung, thể hiện mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu đầy nghĩa tình, khác với quan niệm khắt khe thường thấy.

Câu 5. Bài học rút ra và chia sẻ bài học tâm đắc

Bài học khiến em tâm đắc nhất là lòng hiếu thảo và sự hi sinh vì người thân. Trong cuộc sống hiện đại, không phải lúc nào chúng ta cũng phải hi sinh lớn lao như Thị Phương, nhưng có thể thể hiện bằng những việc nhỏ như quan tâm, chia sẻ, vâng lời và yêu thương ông bà, cha mẹ. Đó chính là nền tảng để mỗi người sống tốt hơn và nhận lại những điều tốt đẹp từ cuộc đời.

Bài làm

Câu 1: Nghị luận về tầm quan trọng của việc gìn giữ giá trị truyền thống (Khoảng 200 chữ)

Trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ, việc gìn giữ những giá trị truyền thống của dân tộc không chỉ là trách nhiệm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi người dân Việt Nam. Truyền thống là “tấm thẻ căn cước” giúp chúng ta phân biệt bản sắc dân tộc này với dân tộc khác trên bản đồ thế giới. Trước hết, giá trị truyền thống là sợi dây kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, giúp chúng ta hiểu rõ cội nguồn và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Những phong tục tập quán, nghệ thuật dân gian hay các chuẩn mực đạo đức chính là điểm tựa tinh thần vững chãi, giúp con người không bị hòa tan trước những luồng văn hóa ngoại lai độc hại. Hơn nữa, việc bảo tồn truyền thống còn góp phần tạo nên sức mạnh nội sinh để phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch bền vững. Nếu đánh mất bản sắc, một dân tộc sẽ trở nên rỗng tuếch và dễ dàng bị khuất phục. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần ý thức được việc học tập, thực hành và quảng bá văn hóa dân tộc. Đừng để những giá trị tốt đẹp chỉ còn nằm trong bảo tàng, hãy để chúng sống mãi trong hơi thở của thời đại, bởi “văn hóa còn thì dân tộc còn”.

Câu 2: Phân tích bài thơ "Mời trầu" của Hồ Xuân Hương (Khoảng 600 chữ)

Bài thơ “Mời trầu” của Hồ Xuân Hương là một tác phẩm ngắn gọn nhưng hàm súc, thể hiện rõ phong cách thơ độc đáo của “Bà chúa thơ Nôm”: vừa dân dã, táo bạo, vừa sâu sắc trong việc bộc lộ khát vọng tình cảm và ý thức về giá trị bản thân của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Trước hết, “Mời trầu” mang hình thức của một lời mời rất quen thuộc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Miếng trầu xưa nay không chỉ là vật giao tiếp thường ngày mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho tình cảm, cho hôn nhân và sự gắn bó lứa đôi. Ngay từ câu mở đầu:
“Quả cau nho nhỏ, miếng trầu hôi”,
Hồ Xuân Hương đã sử dụng hình ảnh gần gũi, mộc mạc của đời sống dân gian. Miếng trầu “hôi” không phải là kém duyên, mà là trầu đã têm, đã có mùi đặc trưng, thể hiện sự chân thành, thật thà, không cầu kỳ hình thức. Qua đó, nhà thơ cho thấy tình cảm xuất phát từ sự giản dị, tự nhiên chứ không phải là những lời hoa mỹ giả tạo.

Đến câu thơ thứ hai:
“Này của Xuân Hương mới quệt rồi”,
tác giả trực tiếp xưng tên mình, thể hiện một cái tôi mạnh mẽ, tự tin và đầy ý thức cá nhân. Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ thường bị che mờ danh tính, sống phụ thuộc và cam chịu, thì việc Hồ Xuân Hương công khai xưng danh là một hành động táo bạo. Câu thơ vừa mang ý nghĩa mời trầu, vừa ngầm khẳng định: đây là tấm lòng chân thật của chính Xuân Hương, không vay mượn, không ràng buộc lễ nghi.

Hai câu thơ tiếp theo bộc lộ rõ hơn quan niệm về tình yêu của nhà thơ:
“Có phải duyên nhau thì thắm lại,
Đừng xanh như lá, bạc như vôi.”
Ở đây, Hồ Xuân Hương thể hiện thái độ nghiêm túc và thẳng thắn trong tình cảm. Bà không mời trầu theo kiểu xã giao, mà đặt ra điều kiện của sự đồng cảm, gắn bó thực sự. Nếu “có duyên” thì tình cảm sẽ “thắm lại”, còn nếu không thì xin đừng hời hợt, giả dối. Hình ảnh “xanh như lá, bạc như vôi” là lối nói giàu tính dân gian, gợi lên sự phai nhạt, bội bạc trong tình yêu – điều mà người phụ nữ luôn phải chịu thiệt thòi trong xã hội cũ. Qua đó, ta thấy tiếng nói phản kháng mạnh mẽ của một người phụ nữ khao khát tình yêu chân thành và bền vững.

Tóm lại, bài thơ “Mời trầu” tuy ngắn nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Không chỉ là một lời mời trầu duyên dáng, tác phẩm còn là lời bộc bạch táo bạo về tình yêu, hôn nhân và giá trị cá nhân của người phụ nữ. Qua giọng thơ tự nhiên, sắc sảo và giàu cá tính, Hồ Xuân Hương đã khẳng định khát vọng sống, khát vọng yêu thương và quyền được trân trọng của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Chính điều đó đã làm nên sức sống lâu bền và giá trị nhân văn sâu sắc cho bài thơ.

Câu 1: Kiểu văn bản

Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thông tin tổng hợp

Câu 2: Phương thức biểu đạt

Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản bao gồm:

• Thuyết minh: Cung cấp tri thức về nguồn gốc, đặc điểm hình dáng, lối sống của thổ dân châu Úc và các giả thuyết khoa học.
• Nghị luận: Đưa ra các quan điểm, lí lẽ và dẫn chứng để bàn luận về việc liệu người châu Á có phải tổ tiên người châu Úc hay không.
• Biểu cảm: Thể hiện qua thái độ nuối tiếc của tác giả trước sự suy giảm số lượng thổ dân và sự khó khăn trong việc tìm lời giải cho lịch sử.

Câu 3: Mục đích của tác giả

• Cung cấp cho người đọc thông tin về những bí ẩn xung quanh nguồn gốc của thổ dân châu Úc.
• Giới thiệu giả thuyết về mối liên hệ địa lí và nhân chủng học giữa châu Á và châu Úc trong quá khứ.
• Khơi gợi sự tò mò, khám phá và bày tỏ niềm cảm thương đối với số phận của những người thổ dân trước tác động của lịch sử và di dân hiện đại.

Câu 4: Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

• Chỉ ra: Phương tiện phi ngôn ngữ được nhắc đến qua chú thích "Ảnh: Thổ dân châu Úc" (trong một số định dạng văn bản này thường đi kèm hình ảnh minh họa về thổ dân).
• Phân tích tác dụng:
• • Trực quan hóa thông tin: Giúp người đọc hình dung rõ nét về đặc điểm ngoại hình (da nâu đen, tóc đen) và lối sống của thổ dân mà văn bản miêu tả.
  • Tăng tính xác thực: Giúp các cứ liệu trong bài viết trở nên sinh động, đáng tin cậy hơn.
  • Tạo sự chú ý: Thu hút người đọc và làm cho văn bản bớt khô khan hơn so với việc chỉ sử dụng chữ viết.

Câu 5: Nhận xét, đánh giá cách trình bày thông tin và quan điểm của tác giả

• Về cách trình bày thông tin:
• • Văn bản có bố cục rõ ràng, sử dụng các tiêu đề mục (đoạn) để khu biệt các nội dung: từ giới thiệu bối cảnh, đưa ra giả thuyết đến việc phản biện và kết luận.
  • Thông tin được đưa ra dựa trên các cơ sở khoa học (mực nước biển, địa chất học, khảo cổ học) giúp vấn đề có chiều sâu.
• Về quan điểm của tác giả:
• • Khách quan, đa chiều: Tác giả không áp đặt một câu trả lời duy nhất. Mặc dù đặt tiêu đề khẳng định "Tổ tiên của người thổ dân châu Úc là người châu Á", nhưng ngay sau đó tác giả vẫn đưa ra các ý kiến phản biện về sự khác biệt di truyền và kết luận đây là một "câu đố mãi mãi không có lời giải đáp".
  • Nhân văn: Tác giả thể hiện thái độ trân trọng đối với giá trị lịch sử của người bản địa và phê phán nhẹ nhàng sự xâm nhập của thực dân làm mất đi dấu tích của một nền văn minh cổ xưa.