1. Vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn, vi khuẩn lam)

Hình thức sinh sản chủ yếu: vô tính

• Phân đôi (phổ biến nhất)
  → Một tế bào mẹ → 2 tế bào con giống hệt nhau
• Ngoài ra có thể có:
• • Nảy chồi (ít gặp)
  • Tạo bào tử (chủ yếu để tồn tại, không phải sinh sản thật sự)

Đặc điểm:

• Đơn giản, nhanh
• Không có giảm phân, không có thụ tinh

2. Vi sinh vật nhân thực (nấm, tảo, động vật nguyên sinh)

Có cả sinh sản vô tính và hữu tính

a. Sinh sản vô tính

• Phân đôi (ở động vật nguyên sinh)
• Nảy chồi (ví dụ: nấm men)
• Tạo bào tử vô tính (nấm mốc)

b. Sinh sản hữu tính

• Có sự kết hợp giao tử (thụ tinh)
• Có thể có giảm phân để tạo giao tử
  → Tạo ra biến dị di truyền

1. Hấp phụ (bám)

• Virus bám đặc hiệu lên bề mặt tế bào chủ nhờ thụ thể phù hợp
  → Mỗi loại virus chỉ nhiễm một số tế bào nhất định

2. Xâm nhập

• Virus đưa vật chất di truyền (ADN hoặc ARN) vào trong tế bào
• Vỏ protein có thể ở ngoài (phage) hoặc vào cùng (virus động vật)

3. Sinh tổng hợp

• Virus sử dụng bộ máy của tế bào chủ để:
  
• • Tổng hợp axit nucleic (ADN/ARN virus)
  • Tổng hợp protein vỏ
    → Tế bào bị “chiếm quyền điều khiển”

4. Lắp ráp

• Các thành phần (axit nucleic + protein) được lắp ráp thành virus hoàn chỉnh

5. Phóng thích

• Virus thoát ra khỏi tế bào bằng cách:
• • Phá vỡ tế bào (ly giải) hoặc
  • Nảy chồi (ở virus động vật)

→ Cơ chế gây bệnh của virus

• Virus xâm nhập và chiếm quyền điều khiển tế bào, làm rối loạn hoạt động bình thường
• Khi nhân lên:
• • Có thể phá hủy tế bào (gây tổn thương mô)
  • Hoặc làm tế bào hoạt động bất thường
• Virus lan sang các tế bào khác → bệnh lan rộng trong cơ thể

1. Sản xuất vắc-xin

• Virus được làm yếu hoặc bất hoạt để tạo vắc-xin phòng bệnh
• Ví dụ: vắc-xin phòng cúm, sởi, bại liệt…
  → Giúp cơ thể tạo miễn dịch, phòng chống dịch bệnh hiệu quả

2. Sử dụng virus trong diệt côn trùng (thuốc trừ sâu sinh học)

• Dùng virus gây bệnh cho sâu hại cây trồng
• Ví dụ: virus NPV tiêu diệt sâu ăn lá
  → An toàn với con người, không gây ô nhiễm môi trường

3. Ứng dụng trong công nghệ sinh học

• Virus được dùng làm thể truyền (vector) để đưa gen vào tế bào
  → Ứng dụng trong:
• • Nghiên cứu gen
  • Sản xuất protein (insulin, vắc-xin thế hệ mới…)

4. Liệu pháp gen

• Dùng virus đã biến đổi để chuyển gen lành vào tế bào bệnh
  → Hỗ trợ điều trị một số bệnh di truyền

5. Sản xuất chế phẩm sinh học

• Virus được dùng để tạo các sản phẩm phục vụ y học và nông nghiệp

Việc trồng đậu nành sau khi trồng khoai giúp bổ sung và duy trì lượng nitơ trong đất vì:

• Đậu nành là cây họ Đậu, rễ có vi khuẩn nốt sần (Rhizobium) sống cộng sinh.
• Các vi khuẩn này có khả năng cố định nitơ khí quyển (N₂) thành dạng NH₄⁺ mà cây có thể sử dụng.
• Một phần nitơ được cung cấp cho cây đậu
• Phần còn lại được tích lũy trong đất, làm đất giàu dinh dưỡng hơn

Trong khi đó:

• Cây khoai không có khả năng cố định nitơ, còn làm giảm lượng nitơ trong đất do hấp thụ để sinh trưởng

a. Khái niệm

• Môi trường nuôi cấy không liên tục
  Là môi trường nuôi cấy không được bổ sung thêm chất dinh dưỡng mới và không loại bỏ chất thải trong suốt quá trình nuôi.
  → Điều kiện môi trường thay đổi theo thời gian.
• Môi trường nuôi cấy liên tục
  Là môi trường nuôi cấy luôn được bổ sung chất dinh dưỡng mới và đồng thời loại bỏ bớt dịch nuôi cấy (có vi khuẩn và chất thải).
  → Điều kiện môi trường duy trì ổn định.

b. Sự sinh trưởng của quần thể vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy không liên tục

Gồm 4 pha:

1. Pha tiềm phát (pha lag)

• Vi khuẩn chưa phân chia
• Thích nghi với môi trường mới
• Tổng hợp enzim, chuẩn bị cho sinh trưởng

1. Pha lũy thừa (pha log/exponential)

• Vi khuẩn phân chia rất nhanh, số lượng tăng theo cấp số nhân
• Tốc độ sinh trưởng cực đại và không đổi

1. Pha cân bằng (stationary)

• Số lượng vi khuẩn sinh ra ≈ số lượng chết
• Do: cạn dinh dưỡng, tích lũy chất độc

1. Pha suy vong (death)

• Số lượng vi khuẩn giảm dần
• Tế bào chết nhiều hơn sinh ra

Câu1 :

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Chủ động là tự giác trong học tập, công việc, biết nắm bắt cơ hội và không chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác. Người sống chủ động luôn có kế hoạch rõ ràng, dám nghĩ dám làm và sẵn sàng đối mặt với khó khăn. Nhờ đó, họ dễ dàng đạt được mục tiêu và khẳng định giá trị bản thân. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người sẽ dễ bỏ lỡ cơ hội, thiếu định hướng và khó thành công. Trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh chóng, sự cạnh tranh ngày càng cao, lối sống chủ động càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Là học sinh, chúng ta cần chủ động trong học tập, rèn luyện kỹ năng, không ngừng cố gắng để hoàn thiện bản thân. Có như vậy, mỗi người mới có thể thích nghi với cuộc sống và vươn tới tương lai tốt đẹp hơn.

Câu2 :

Bài thơ của Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động, giàu sức sống, đồng thời thể hiện tâm hồn và lý tưởng cao đẹp của tác giả.

Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên rực rỡ, tràn đầy sức sống. Hình ảnh “hoè lục đùn đùn tán rợp trương” gợi tả màu xanh tươi tốt, tán cây xum xuê che mát cả không gian. “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” là sắc đỏ rực rỡ của hoa lựu như đang “phun” ra, tạo cảm giác mãnh liệt, căng tràn nhựa sống. Cùng với đó, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” mang đến hương thơm dịu nhẹ của hoa sen, khiến bức tranh thêm phần thanh khiết.

Không chỉ có màu sắc, bức tranh còn có âm thanh sinh động: “lao xao chợ cá” gợi cuộc sống dân dã nơi làng quê, “dắng dỏi cầm ve” là âm thanh đặc trưng của mùa hè. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người vừa bình dị vừa tràn đầy sức sống.

Qua đó, ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi. Dù sống ẩn dật, ông vẫn hướng lòng mình tới nhân dân. Hai câu cuối thể hiện ước nguyện cao đẹp: mong sao có cây đàn của vua Nghiêu Thuấn để đem lại cuộc sống “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Đây chính là lý tưởng vì dân, vì nước, thể hiện tấm lòng nhân ái và trách nhiệm của một bậc hiền tài.

Như vậy, bài thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên đặc sắc mà còn là tiếng lòng của một con người luôn lo cho dân, cho nước. Qua đó, càng làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách lớn lao của Nguyễn Trãi.

Câu1:

- Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu2 :

- Những hình ảnh thể hiện sinh hoạt đạm bạc, thanh cao:

+ “một mai, một cuốc, một cần câu”+ “thu ăn măng trúc, đông ăn giá”

+ “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

+ “rượu đến cội cây ta sẽ uống”

Câu3 :

- Biện pháp tu từ: liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”).

- Tác dụng:Gợi ra những dụng cụ lao động quen thuộc, giản dị.Nhấn mạnh cuộc sống tự cung tự cấp, bình dị của tác giả.Thể hiện tâm thế ung dung, tự tại, không màng danh lợi.

Câu4 :

- Quan niệm “dại – khôn” của tác giả rất đặc biệt:

+“Ta dại”: thực chất là khôn chọn sống nơi vắng vẻ, tránh xa bon chen.“Người khôn”: thực chất là dại chạy theo danh lợi, chốn lao xao.

Câu5 :

- Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với vẻ đẹp nhân cách cao quý. Ông sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên, giữ tâm hồn thanh thản, tự do. Không chạy theo danh lợi, ông lựa chọn cuộc sống ẩn dật để giữ gìn phẩm giá. Quan niệm sống của ông thể hiện sự tỉnh táo, sâu sắc trước thói đời bon chen. Qua đó, ta thấy một con người trí tuệ, thanh cao và giàu bản lĩnh.

Câu1:

Bài làm

Sau khi đọc bài thơ Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi, em cảm nhận rõ một giọng thơ giản dị mà sâu sắc, chứa đựng những bài học quý giá về cách sống. Những câu thơ như lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thấm thía về ảnh hưởng của môi trường và bạn bè đối với mỗi con người. Em đặc biệt ấn tượng với hình ảnh “đen gần mực, đỏ gần son” – một cách diễn đạt ngắn gọn mà giàu ý nghĩa, khiến em suy ngẫm về những mối quan hệ xung quanh mình. Bài thơ không chỉ mang tính triết lí mà còn gần gũi với đời sống, như một lời khuyên chân thành của người đi trước dành cho thế hệ sau. Đọc xong, em nhận ra rằng để trở thành người tốt, không chỉ cần nỗ lực của bản thân mà còn phải biết lựa chọn môi trường sống tích cực. Từ đó, em càng ý thức hơn trong việc kết bạn, học hỏi những điều hay và tránh xa những thói xấu. Bài thơ tuy ngắn nhưng để lại trong em dư âm sâu lắng và những bài học đáng trân trọng.

Câu2:

Bài làm

Trong kho tàng tục ngữ dân gian Việt Nam, câu “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” chứa đựng một triết lí sống sâu sắc về ảnh hưởng của môi trường đối với con người. Câu tục ngữ sử dụng hình ảnh “mực” và “đèn” để chỉ những yếu tố tiêu cực và tích cực xung quanh ta. Qua đó, ông cha ta muốn khẳng định rằng con người rất dễ bị tác động bởi môi trường sống và những mối quan hệ xung quanh.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh điều đó. Một người nếu thường xuyên sống trong môi trường tiêu cực, tiếp xúc với những thói quen xấu như lười biếng, gian dối thì rất dễ bị ảnh hưởng và dần trở nên giống như vậy. Ngược lại, nếu được sống và học tập trong môi trường lành mạnh, bên cạnh những người chăm chỉ, tử tế, con người sẽ có động lực để hoàn thiện bản thân. Trong môi trường học đường, những học sinh chăm ngoan thường có xu hướng chơi với nhau, cùng nhau tiến bộ; còn những bạn sa vào tệ nạn thường chịu ảnh hưởng từ bạn bè xung quanh.

Tuy nhiên, câu tục ngữ không hoàn toàn mang tính tuyệt đối. Trong thực tế, vẫn có những con người biết giữ vững bản lĩnh, không bị môi trường xấu làm thay đổi. Điều đó cho thấy bên cạnh yếu tố môi trường, ý chí và nhận thức cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng. Vì vậy, mỗi người không chỉ cần lựa chọn môi trường tốt mà còn phải rèn luyện bản thân để không bị tác động tiêu cực.

Từ đó, có thể thấy câu tục ngữ vẫn giữ nguyên giá trị trong cuộc sống hiện đại. Nó nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết lựa chọn bạn bè, môi trường sống phù hợp, đồng thời không ngừng tu dưỡng đạo đức, bản lĩnh. Khi làm được điều đó, con người không chỉ tránh được những ảnh hưởng xấu mà còn có thể phát triển toàn diện, trở thành người có ích cho xã hội.

Câu 1:

- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

- Một câu thành ngữ, tục ngữ được mượn ý:

+“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.

Câu3:

- Biện pháp tu từ trong câu cuối: so sánh (ẩn dụ) kết hợp với đối:
“Đen gần mực, đỏ gần son”.

- Tác dụng:Làm nổi bật ảnh hưởng của môi trường sống đến con người.Diễn đạt ý nghĩa một cách ngắn gọn, giàu hình ảnh, dễ nhớ.Tăng tính triết lí, sâu sắc cho lời khuyên về cách lựa chọn môi trường và bạn bè.

Câu4:

- Đề tài: Ảnh hưởng của môi trường sống, quan hệ xung quanh đến nhân cách con người.

- Chủ đề: Khuyên con người cần lựa chọn môi trường sống, bạn bè tốt để hoàn thiện bản thân, tránh xa những điều xấu.

Câu5:

- Bài học rút ra: cần biết lựa chọn bạn bè , môi trường sống lành mạnh. Tránh xa những thói quen xấu dễ ảnh hưởng đến bản thân. Luôn học hỏi,noi gương người tốt để phát triển bản thân.

Câu1:

- Văn bản thuộc thể loại truyện ngắn

Câu2:

- Người kể chuyện là người kể chuyện toàn tri.

Câu3:

- Thành phần chêm xen:
“(như mấy tuồng cải lương bây giờ hay hát)”.

-Tác dụng:Bổ sung, giải thích rõ hơn cho ý nói về hình ảnh người mẹ trong các vở cải lương.Làm cho lời văn tự nhiên, gần gũi, mang màu sắc đời thường.Nhấn mạnh nhận thức của San: dù là kiểu người mẹ nào thì tất cả đều xuất phát từ tình thương con sâu sắc.

Câu4:

- Đoạn văn được trần thuật theo điểm nhìn gắn với nhân vật San.

- Tác dụng:Khắc họa nội tâm sâu sắc, nỗi buồn, sự tủi thân và khát khao đổi đời của San.Làm nổi bật hoàn cảnh bế tắc, đau khổ khiến San tìm đến giấc ngủ như một cách trốn tránh thực tại.Thể hiện rõ ước mơ làm đào hát vẫn âm ỉ cháy trong lòng dù cuộc đời xô đẩy.Tăng tính chân thực và giàu cảm xúc, giúp người đọc đồng cảm với số phận nhân vật.

Câu5:

- Văn bản để lại nhiều cảm xúc xót xa và suy ngẫm sâu sắc. Em cảm thấy thương San – một cô gái có tuổi thơ bất hạnh, thiếu thốn tình thương, phải bươn chải mưu sinh và lạc lối trong cuộc đời. Đồng thời, em cũng xúc động trước tình người ấm áp giữa những con người khốn khó như Sáu Tâm và Điệp – những nghệ sĩ sống nghèo nhưng giàu lòng nhân ái. Câu chuyện cho thấy dù cuộc sống có khắc nghiệt đến đâu, con người vẫn khao khát yêu thương và được yêu thương. Từ đó, em nhận ra cần biết trân trọng những giá trị tình cảm, sống nhân hậu, cảm thông với những mảnh đời bất hạnh và không ngừng nuôi dưỡng ước mơ, dù nhỏ bé.