Mỗi loại vaccine chỉ có tác dụng tạo ra hàng rào bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của một hoặc một số chủng virus. Bởi vậy:

- Cần tiêm chủng vaccine phòng chống bệnh cúm mùa mỗi năm vì virus gây bệnh cúm mùa dễ biến chủng tạo ra các chủng mới nhanh chóng. Do đó, nếu không tiêm vaccine phòng chống bệnh cúm mùa mỗi năm thì người đó vẫn có nguy cơ mắc bệnh cúm do chủng mới gây ra.

- Ngược lại, virus gây bệnh quai bị ít biến chủng hơn. Do đó, chỉ cần tiêm một lần là có tác dụng phòng tránh nguy cơ mắc bệnh hiệu quả.

-Nông nghiệp: Sản xuất phân bón hữu cơ, thuốc trừ sâu sinh học.

• Ví dụ: Vi khuẩn cố định đạm giúp cây trồng phát triển.

-Công nghiệp thực phẩm: Sản xuất các loại thực phẩm lên men.

• Ví dụ: Men bánh mì, làm sữa chua, muối dưa cà, sản xuất bia rượu.

-Y học: Sản xuất kháng sinh, vaccine, vitamin và hormone.

• Ví dụ: Nấm Penicillium dùng để sản xuất thuốc kháng sinh Penicillin.

-Xử lý môi trường: Phân hủy chất thải, xử lý nước thải và sự cố tràn dầu.

• Ví dụ: Sử dụng vi khuẩn để làm sạch nước cống rãnh.

-Các yếu tố ảnh hưởng đến vi sinh vật

+Yếu tố vật lý: Nhiệt độ, độ ẩm, pH, ánh sáng, áp suất thẩm thấu.

+Yếu tố hóa học: Các chất dinh dưỡng, chất sát khuẩn, chất kháng sinh.

-Ứng dụng vào bảo quản thực phẩm:

+Nhiệt độ: Sấy khô, đun sôi hoặc để trong tủ lạnh (ngăn đá/ngăn mát).

+Độ ẩm: Phơi khô, sấy khô thực phẩm.

+Áp suất thẩm thấu: Muối dưa cà (muối mặn) hoặc làm mứt (ngâm đường).

+Độ pH: Muối chua thực phẩm.

+Hóa học: Sử dụng các chất bảo quản an toàn (hút chân không, dùng tỏi, hành...).

-Vi sinh vật nhân sơ sinh sản chủ yếu bằng hình thức phân phối Quá trình này diễn ra đơn giản: tế bào tăng kích thước, DNA nhân đôi, màng tế bào thắt lại ở giữa để chia một tế bào mẹ thành hai tế bào con giống hệt nhau. Một số ít khác có thể sinh sản bằng cách nảy chồi hoặc tạo bào tử vô tính.

-Vi sinh vật nhân thực (như nấm, tảo, động vật nguyên sinh) có hình thức sinh sản phức tạp và đa dạng hơn:

+ Sinh sản vô tính: Diễn ra qua quá trình nguyên phân như phân đôi (ở tảo đơn bào, amip), nảy chồi (ở nấm men) hoặc hình thành bào tử vô tính (ở nấm mốc).

+Sinh sản hữu tính: Diễn ra thông qua giảm phân để hình thành giao tử, sau đó kết hợp lại tạo hợp tử hoặc bào tử hữu tính. Hình thức này giúp tăng biến dị di truyền, giúp sinh vật thích nghi tốt hơn với môi trường.

*Các giai đoạn nhân lên của virus:

• Hấp phụ: Gai glycoprotein của virus bám đặc hiệu vào thụ thể trên bề mặt tế bào chủ.

• Xâm nhập: Virus đưa bộ gen (và có thể cả vỏ capsid) vào bên trong tế bào chủ.

• Sinh tổng hợp: Virus sử dụng nguyên liệu và bộ máy của tế bào chủ để tổng hợp bộ gen và protein cho mình.

• Lắp ráp: Các thành phần đã tổng hợp được lắp ghép thành virus hoàn chỉnh.

*Virus gây bệnh thông qua 2 cơ chế chính:

• Phá hủy tế bào: Quá trình nhân lên làm cạn kiệt dinh dưỡng hoặc làm tan biến (vỡ) tế bào chủ.

• Độc tố và phản ứng phụ: Virus sản sinh độc tố hoặc kích thích hệ miễn dịch phản ứng quá mức (gây viêm, sốt, tổn thương mô), làm rối loạn chức năng bình thường của cơ thể.

• Giải phóng: Virus phá vỡ tế bào hoặc nảy chồi để thoát ra ngoài, tiếp tục gây nhiễm tế bào mới.

Ứng dụng trong nghiên cứu và điều trị gen Virus được sử dụng làm vector mang gen mục tiêu vào tế bào chủ để nghiên cứu chức năng của gen, hay để sửa chữa các gen bị lỗi trong điều trị các bệnh di truyền.

Ứng dụng trong nông nghiệp Các nhà khoa học đã biến đổi virus để tạo ra cây trồng kháng bệnh, kháng côn trùng. Ngoài ra, virus cũng được dùng làm dấu hiệu để kiểm tra sự xuất hiện của bệnh trên cây trồng, giúp nông dân phát hiện sớm các dịch bệnh cây cối để có biện pháp xử lý kịp thời.

Ứng dụng trong sản xuất vaccine Đây là ứng dụng virus được sử dụng phổ biến nhất hiện nay.Nhiều loại vaccine COVID-19 loại bất hoạt cũng được chế tạo từ virus corona đã bị vô hiệu hóa, giúp con người tạo ra miễn dịch chống lại virus gây bệnh COVID-19.Ứng dụng trong chẩn đoán y tế Virus được sử dụng làm mẫu chuẩn để chế tạo các thiết bị xét nghiệm nhanh. Ví dụ như que thử COVID-19 dùng kháng thể kháng virus corona để phát hiện nhanh kết quả nhiễm bệnh trong mẫu dịch tiết mũi họng hay miệng, giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh kịp thời.

Ta có bảng sau

Ta có bảng sau

Ta có bảng sau