câu 1

Trong đoạn trích sử thi Đăm Săn, nhân vật Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp điển hình của người anh hùng Tây Nguyên vừa hùng tráng vừa bi kịch. Trước hết, Đăm Săn là con người quyết liệt, mạnh mẽ, dám đốn hạ cây thần – biểu tượng linh thiêng của tự nhiên và thần linh. Hành động ấy thể hiện khát vọng chinh phục, làm chủ thế giới xung quanh của người anh hùng sử thi. Tuy nhiên, ẩn sau sự quyết liệt đó là bi kịch mất mát, khi cây thần bị đốn hạ cũng là lúc Hơ Nhị, Hơ Bhị – những người vợ yêu thương của chàng – phải chết. Trước nỗi đau ấy, Đăm Săn không vô cảm mà hiện lên là người trọng tình nghĩa, giàu cảm xúc, khóc thương vợ thâu đêm suốt sáng. Đặc biệt, hành động lên trời bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn có tinh thần phản kháng mạnh mẽ, dám đối thoại, thậm chí thách thức thần linh để đòi lại hạnh phúc cho mình. Qua nhân vật Đăm Săn, sử thi ca ngợi vẻ đẹp lý tưởng của con người thời cổ: sống mãnh liệt, yêu hết mình và khát khao làm chủ số phận

câu 2

trong cuộc sống hằng ngày, không ít người có thói quen đánh giá người khác thông qua vẻ bề ngoài: quần áo, khuôn mặt, dáng vẻ hay cách ăn nói. Đó là một thói quen tưởng như vô hại nhưng thực chất lại tiềm ẩn nhiều hệ lụy tiêu cực. Vì vậy, mỗi chúng ta – đặc biệt là những người thân trong gia đình – cần học cách từ bỏ việc nhìn nhận con người chỉ qua hình thức bên ngoài.

Trước hết, vẻ bề ngoài không phản ánh đầy đủ bản chất và giá trị thật của một con người. Có những người ăn mặc giản dị, thậm chí xuề xòa, nhưng lại sống tử tế, chân thành và giàu lòng nhân ái. Ngược lại, không ít người khoác lên mình vẻ hào nhoáng, lịch sự nhưng lại thiếu trung thực và ích kỉ. Nếu chỉ dựa vào hình thức để đánh giá, chúng ta rất dễ rơi vào những nhận định sai lầm, làm tổn thương người khác và đánh mất cơ hội hiểu đúng về họ.

Bên cạnh đó, việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài còn thể hiện cách nhìn phiến diện, thiếu công bằng. Mỗi con người đều có hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế và môi trường khác nhau. Không phải ai cũng có điều kiện ăn mặc đẹp hay thể hiện bản thân một cách chỉn chu. Khi ta vội vàng phán xét, ta vô tình đặt mình vào vị trí “người phán xử”, làm tổn thương lòng tự trọng của người khác và khiến các mối quan hệ trở nên xa cách, lạnh nhạt.

Hơn nữa, thói quen này còn ảnh hưởng tiêu cực đến chính người đánh giá. Việc nhìn đời bằng ánh mắt định kiến khiến con người trở nên hẹp hòi, khó đồng cảm và khó mở lòng. Trong khi đó, cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết thấu hiểu, bao dung và nhìn nhận nhau bằng tấm lòng chân thành. Khi thay đổi cách nhìn, ta không chỉ mang lại sự ấm áp cho người khác mà còn giúp chính mình sống nhẹ nhõm, thanh thản hơn.

Từ thực tế ấy, mỗi người – đặc biệt là những người thân yêu trong gia đình – cần tập cho mình thói quen đánh giá con người qua hành động, cách sống và nhân cách, thay vì chỉ nhìn vào bề ngoài. Hãy lắng nghe nhiều hơn, quan sát sâu hơn và cho người khác cơ hội được thể hiện giá trị thật của mình. Đó cũng là cách để xây dựng những mối quan hệ bền vững, nhân văn và giàu yêu thương.

Tóm lại, vẻ bề ngoài chỉ là lớp vỏ bên ngoài, còn nhân cách và tâm hồn mới là giá trị cốt lõi của con người. Từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua hình thức không chỉ thể hiện sự văn minh mà còn giúp mỗi chúng ta sống nhân ái và sâu sắc hơn trong cuộc đời.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự (kể chuyện), kết hợp với miêu tả và biểu cảm nhằm làm nổi bật tính chất hùng tráng, bi thương và kì ảo của sử thi

Câu 2.
Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì:

• Cây thần (Tông Lông, xờ-múc, pơ-lang) chính là nguồn gốc sinh thành, linh hồn và sự sống của hai chị em.
• Khi cây bị chặt đổ, sự sống gắn bó huyền diệu giữa con người và cây thần bị cắt đứt, dẫn đến cái chết của họ.
  → Điều này phản ánh quan niệm vạn vật hữu linh của người Tây Nguyên xưa: con người sống phụ thuộc và gắn bó máu thịt với tự nhiên và thần linh
• Câu 3.
• Một chi tiết kì ảo:
• Cây thần ngã theo hướng chạy của Hơ Nhị, Hơ Bhị: họ chạy về đâu thì cây ngả theo về đó.

Tác dụng:

• Làm nổi bật tính kì ảo, linh thiêng của cây thần và thế giới sử thi.
• Thể hiện mối quan hệ định mệnh không thể tách rời giữa cây thần và hai chị em.
• Góp phần tạo nên không khí bi tráng, tăng sức ám ảnh và giá trị nghệ thuật cho câu chuyện.
• Câu 4.
  Tóm tắt các sự kiện chính:

1. Tôi tớ kể cho Đăm Săn nghe về cây thần – nơi sinh ra Hơ Nhị, Hơ Bhị.
2. Đăm Săn quyết định chặt hạ cây thần dù được can ngăn.
3. Cây ngã theo bước chạy của Hơ Nhị, Hơ Bhị và cuối cùng đè chết cả hai.
4. Đăm Săn đau đớn, tổ chức ma chay và lên trời gặp ông Trời.
5. Đăm Săn bắt vạ ông Trời, đòi lại vợ.
6. Ông Trời chỉ cách làm phép, Hơ Nhị và Hơ Bhị được sống lại.

Nhận xét về cốt truyện:

• Cốt truyện mang đậm tính sử thi: quy mô lớn, nhiều biến cố dữ dội, kết hợp hiện thực và kì ảo.
• Thể hiện rõ bi kịch – hành động – hóa giải, ca ngợi người anh hùng trong mối quan hệ với cộng đồng và thần linh.

Câu 5.
Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn là:

• Một người dũng cảm, quyết liệt, giàu bản lĩnh, dám đối mặt với cả thiên nhiên và thần linh.
• Một người trọng tình nghĩa, đau đớn và không cam chịu mất mát.
• Mang tính ngang tàng, táo bạo, đúng kiểu người anh hùng sử thi.

Những hành động ấy thể hiện:

• Khát vọng chinh phục tự nhiên, làm chủ số phận của con người thời cổ.
• Niềm tin rằng con người, đặc biệt là người anh hùng, có thể đối thoại và tranh biện với thần linh để bảo vệ hạnh phúc và cộng đồng.