Câu 1.
- Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích trên gồm:

+ (Đế) Không xưng danh ai biết là ai?

+ Hát điệu con gà rừng

+ Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên

+ Tiếng trống nhịp nổi lên, Xuý Vân múa điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi. Múa xong, Xuý Vân hát lên rồi cười và hát điệu sa lệch

Câu 2.
Trong lời xưng danh, Xuý Vân không chỉ giới thiệu bản thân mà còn tự phơi bày toàn bộ bi kịch đời mình trước công chúng. Nàng ý thức rõ giá trị bản thân khi khẳng định mình là người “tài cao vô giá”, “hát hay đã lạ”, từng được thiên hạ biết đến và ngưỡng mộ. Tuy nhiên, niềm kiêu hãnh ấy nhanh chóng nhường chỗ cho sự cay đắng khi Xuý Vân thẳng thắn thú nhận lỗi lầm của mình : “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương”, để rồi rơi vào cảnh “điên cuồng rồ dại”. Cách xưng danh vừa trực diện vừa tự ý thức ấy cho thấy Xuý Vân không hề vô tri, mà là một con người đau đớn nhận ra bi kịch của chính mình. Qua đoạn xưng danh, những đặc điểm tiêu biểu của sân khấu chèo được thể hiện rõ nét: nhân vật trực tiếp đối thoại với khán giả, phá vỡ khoảng cách giữa sân khấu và đời sống; lời lẽ giàu chất dân gian, mộc mạc mà thấm thía ; đồng thời kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể chuyện, bộc lộ nội tâm và biểu diễn nghệ thuật. Chính hình thức xưng danh ấy đã khiến bi kịch của Xuý Vân không chỉ được kể lại mà còn được sống dậy, day dứt trong lòng người xem.

Câu 3.

Hai câu hát “Chờ cho bông lúa chín vàng / Để anh đi gặt, để nàng mang cơm” là điểm lắng đầy nhân văn trong bi kịch của Xuý Vân. Ẩn sau hình ảnh bông lúa chín vàng là ước mơ về một mái ấm no đủ, bình yên, nơi hạnh phúc được vun đắp từ lao động và sự gắn bó vợ chồng. Xuý Vân không mơ đến giàu sang hay danh vọng, nàng chỉ khát khao một đời sống giản dị: chồng làm việc ngoài đồng, vợ chăm lo bữa cơm, cùng sẻ chia nhọc nhằn và yêu thương. Ước mơ ấy mang đậm màu sắc văn hóa nông nghiệp truyền thống, phản ánh quan niệm hạnh phúc rất mộc mạc của người phụ nữ xưa. Tuy nhiên, chính sự giản dị ấy lại làm bi kịch của Xuý Vân trở nên xót xa hơn, bởi điều nàng mong cầu không cao xa mà vẫn không thể đạt tới. Hai câu hát vì thế không chỉ bộc lộ khát vọng hạnh phúc đời thường mà còn âm thầm tố cáo xã hội phong kiến đã tước đoạt quyền được sống bình yên của người phụ nữ, đẩy họ vào những bi kịch đầy đau đớn.

Câu 4.

Thực tế cuộc sống của Xuý Vân trong gia đình chồng là chuỗi ngày cô đơn, buồn tủi và đầy uất ức, hoàn toàn đối lập với ước mơ hạnh phúc giản dị mà nàng từng khát khao. Sau khi kết hôn, Kim Nham lên kinh dùi mài kinh sử, để Xuý Vân lẻ loi trong không gian gia đình lạnh vắng, thiếu vắng sự sẻ chia và yêu thương. Người phụ nữ trẻ bị bỏ lại với nỗi chờ đợi triền miên, nỗi đau không thể giãi bày cùng ai. Điều đó được thể hiện thấm thía qua những câu hát mang tính than thân: “Con gà rừng ăn lẫn với công, / Đắng cay chẳng có chịu được, ức!” Hình ảnh ví von dân gian ấy gợi lên sự lệch pha, lạc lõng và cay đắng trong thân phận Xuý Vân – một con người không tìm thấy sự đồng điệu trong chính cuộc hôn nhân của mình. Điệp khúc “Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên” càng khắc sâu bi kịch thầm lặng, khi nỗi đau bị kìm nén bởi lễ giáo và danh phận, không được phép bộc lộ. Qua đó, cuộc sống làm dâu của Xuý Vân hiện lên như một nhà tù vô hình, giam cầm khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Câu 5.

Nguyên nhân khiến Xuý Vân “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương” bắt nguồn từ cả hoàn cảnh và tâm lý của nàng. Trước hết, hôn nhân của Xuý Vân là sự sắp đặt của cha mẹ, không dựa trên tình yêu, khiến nàng cảm thấy thiếu tự do và bị gò bó. Khi Kim Nham lên kinh học tập, nàng phải sống trong cô đơn và chờ đợi triền miên, nỗi cô đơn này làm dấy lên khao khát được yêu thương, quan tâm và chia sẻ. Trong hoàn cảnh ấy, Trần Phương – giàu có, khéo tán tỉnh và tinh tế – đã lợi dụng sự yếu đuối, nhạy cảm của Xuý Vân, khiến nàng dần say đắm và trượt vào sai lầm. Việc nàng “phụ chồng” không chỉ là hành động cá nhân mà còn là hệ quả tất yếu của một xã hội phong kiến khắc nghiệt, nơi người phụ nữ không được quyền lựa chọn hạnh phúc riêng. Bi kịch của Xuý Vân xuất phát từ xung đột giữa khát vọng cá nhân và ràng buộc xã hội, khiến nàng trở thành nạn nhân đồng thời là một người dễ bị tổn thương trước cám dỗ của đời sống.

Câu 6.

Xuý Vân là nhân vật vừa đáng thương lại vừa đáng trách, nhưng cảm giác thương xót chiếm ưu thế hơn. Nàng là nạn nhân của xã hội phong kiến, nơi những cuộc hôn nhân không tình yêu được sắp đặt bởi cha mẹ, và quyền quyết định hạnh phúc cá nhân của người phụ nữ bị tước đoạt hoàn toàn. Cuộc sống vợ chồng xa cách, cô đơn đã khiến nàng day dứt, khát khao yêu thương và sự quan tâm, từ đó dẫn đến việc trót “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương”. Tuy hành động này là sai lầm, song nó xuất phát từ tâm lý của một con người yếu đuối, khao khát hạnh phúc giữa những ràng buộc khắc nghiệt. Bi kịch của Xuý Vân không chỉ là lỗi của bản thân mà còn là hệ quả của hoàn cảnh xã hội bất công. Vì vậy, nhìn nàng, người đọc vừa cảm thấy xót xa, thương tiếc, vừa thấy rõ sự cay đắng mà một người phụ nữ phải gánh chịu khi quyền sống và quyền mưu cầu hạnh phúc bị hạn chế. Xuý Vân hiện lên như một hình tượng bi tráng, vừa là nạn nhân vừa là biểu tượng của khát vọng tự do và hạnh phúc bị dập tắt.

Câu 7.

Nếu sống ở thời hiện đại, Xuý Vân hoàn toàn có quyền lựa chọn cách giải thoát cho bi kịch của bản thân mà không cần giả điên hay sống trong cô đơn tuyệt vọng. Trước hết, nàng có thể tự do tìm kiếm tình yêu đích thực, kết hôn dựa trên sự đồng cảm, tình cảm chân thành thay vì hôn nhân sắp đặt. Khi phát hiện cuộc hôn nhân không hạnh phúc, nàng có thể thẳng thắn trao đổi với chồng, tìm tiếng nói chung hoặc nhờ sự tư vấn, hòa giải từ gia đình và người thân. Trong trường hợp không thể cứu vãn, nàng hoàn toàn có quyền chấm dứt mối quan hệ một cách hợp pháp, bảo vệ hạnh phúc và phẩm giá của bản thân. Đồng thời, xã hội hiện đại cung cấp cho Xuý Vân những công cụ và môi trường để được bảo vệ và tôn trọng, từ pháp luật đến các quyền bình đẳng giới. Như vậy, có thể thấy ở thời hiện đại, bi kịch của Xuý Vân không còn là một vòng lặp bất lực, mà trở thành câu chuyện về quyền lựa chọn, dám đối mặt và tự tìm con đường hạnh phúc cho chính mình.