Văn bản “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” có mạch lạc và liên kết rất chặt chẽ. Mạch lạc được thể hiện qua sự thống nhất trong tư tưởng và nội dung: toàn bộ văn bản đều xoay quanh luận điểm trung tâm rằng hiền tài có vai trò quyết định đối với sự thịnh suy của đất nước. Các đoạn, các câu được sắp xếp hợp lý, bổ sung và phát triển ý cho nhau, tạo nên dòng lập luận logic, mạch lạc. Bên cạnh đó, liên kết trong văn bản được thể hiện rõ qua việc sử dụng thường xuyên và hiệu quả các phép nối, phép lặp, phép thế. Những từ ngữ như “vì vậy”, “như thế”, “lại cho rằng”, “hiền tài”, “nguyên khí”, “quốc gia” không chỉ giúp các câu, các đoạn gắn bó chặt chẽ mà còn góp phần nhấn mạnh luận điểm chủ đạo của tác giả. Nhờ vậy, văn bản vừa có tính thống nhất cao vừa giàu sức thuyết phục.

a. Dấu hiệu nổi bật giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì?

→ Dấu hiệu nổi bật là câu thứ hai trong đoạn được triển khai không đúng với chủ đề chung. Chủ đề của đoạn nói về thói quen đọc sách bị thay thế bởi điện thoại thông minh, nhưng câu thứ hai lại chuyển hướng sang ích lợi của sách, khiến mạch ý bị lệch, không liền mạch với câu trước và câu sau.

b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn.

• Giữa câu (1) và câu (2): chưa có phép liên kết hình thức (chưa dùng từ ngữ nối hoặc lặp lại hợp lý để thể hiện quan hệ đối lập hay nguyên nhân – kết quả).
• Giữa câu (2) và câu (3): phép nối dùng từ “nhưng” chưa phù hợp, vì hai câu không mang quan hệ đối lập rõ ràng mà nên là quan hệ hệ quả (“vì thế”, “do đó”…).
• Câu (4): được sắp xếp chưa hợp lý; nội dung về lợi – hại của điện thoại nên đặt ngay sau câu (1) để mạch lập luận tự nhiên hơn.

c. Cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết.

• Thay phép nối “nhưng” bằng từ nối phù hợp, chẳng hạn: “vì thế” hoặc “do đó”.
• Sắp xếp lại vị trí câu (4) để nối liền ý giữa điện thoại và thói quen đọc sách.

a. Vì sao phép lặp từ đã được sử dụng ở các câu kề nhau mà đoạn văn vẫn rời rạc?

→ Mặc dù đoạn văn có lặp lại từ “hiền tài” ở các câu, nhưng đoạn vẫn rời rạc vì:

• Các câu chưa được sắp xếp theo một trình tự logic rõ ràng, ý sau chưa thật sự phát triển ý trước.
• Giữa các câu thiếu quan hệ liên kết nội dung (chưa có từ nối, chưa chỉ ra mối quan hệ nguyên nhân – kết quả hoặc khái quát – cụ thể).
• Việc lặp từ chỉ mang tính hình thức, không gắn kết chặt chẽ về nghĩa nên đoạn thiếu sự liền mạch trong tư tưởng.

b. Đoạn văn đã mắc lỗi mạch lạc như thế nào?

→ Đoạn văn mắc lỗi thiếu mạch lạc trong triển khai ý, cụ thể là:

• Ý tưởng rời rạc, không có trình tự hợp lý (đáng ra phải nêu khái quát → biểu hiện → ý nghĩa → kết luận).
• Các câu chưa hướng vào một trọng tâm chung, khiến đoạn chưa làm nổi bật rõ vấn đề “Nhà nước coi trọng hiền tài”.
• Mối quan hệ giữa các câu chưa rõ (câu nói về Nhà nước, câu nói về người hiền tài, câu nói về nhân dân — ba hướng tách rời).

=> Vì vậy, dù có phép lặp từ, đoạn văn vẫn chưa đạt được sự mạch lạc về nội dung và lập luận.

a. Tại sao nó được coi là một đoạn văn?

→ Đoạn văn trên được coi là một đoạn văn vì nó gồm nhiều câu liên kết chặt chẽ với nhau, cùng triển khai một chủ đề thống nhất: bản chất đồng cảm, giàu tình yêu thương của con người và phẩm chất đặc biệt của người nghệ sĩ. Các câu trong đoạn đều phục vụ cho việc làm sáng tỏ nội dung đó, thể hiện tính thống nhất về chủ đề, liên kết và hoàn chỉnh về ý.

b. Hãy chỉ ra mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn trên.

→ Mạch lạc thể hiện ở trình tự diễn đạt hợp lý, logic:

• Câu 1 nêu khái quát: con người vốn có lòng đồng cảm.
• Câu 2 giải thích nguyên nhân khiến lòng đồng cảm ấy bị cản trở khi con người lớn lên.
• Câu 3 nêu ngoại lệ: chỉ người thông minh, kiên định mới giữ được lòng đồng cảm.
• Câu 4 kết luận: những người như thế chính là nghệ sĩ.

=> Nhờ vậy, các câu gắn bó chặt chẽ và hướng đến một nội dung chung, tạo mạch lập luận rõ ràng, tự nhiên.

c. Dấu hiệu nào cho thấy liên kết giữa đoạn văn này và đoạn văn kề trước đó của văn bản Yêu và đồng cảm?

→ Cụm từ “Nói cách khác” ở đầu đoạn là dấu hiệu liên kết với đoạn văn kề trước. Nó cho thấy đoạn này dùng để khái quát, diễn đạt lại hoặc phát triển thêm ý đã nêu ở đoạn trước (về lòng đồng cảm và tình yêu thương của con người), giúp văn bản liền mạch về nội dung.

d. Trong đoạn văn, những từ ngữ nào được lặp lại nhiều lần? Cách dùng từ ngữ như vậy có tác dụng gì?

→ Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần là: “con người”, “lòng đồng cảm”, “người”, “nghệ sĩ”.

→ Tác dụng:

• Nhấn mạnh chủ đề trung tâm của đoạn là lòng đồng cảm – phẩm chất vốn có của con người và người nghệ sĩ.
• Tạo liên kết chặt chẽ giữa các câu, giúp đoạn văn có tính thống nhất và mạch lạc hơn.
• Gợi ấn tượng mạnh trong cảm nhận của người đọc về giá trị cao đẹp của lòng đồng cảm trong cuộc sống.

1. Những đoạn, những câu nói về trẻ em và tuổi thơ trong văn bản là:

-“Tôi phục sát đất tấm lòng đồng cảm phong phú của chú bé này.”

-“Họa sĩ đưa tấm lòng mình về trạng thái hồn nhiên như trẻ nhỏ để miêu tả trẻ em, đồng thời cũng đặt lòng mình vào biểu cảm đau khổ của người ăn mày để khắc họa ăn mày.”

-“Về mặt này chúng ta không thể không ca tụng các em bé. Bởi trẻ em phần lớn rất giàu lòng đồng cảm... Bởi vậy bản chất của trẻ thơ là nghệ thuật.”

-“Tuổi thơ quả là thời hoàng kim trong đời người!... chúng ta vẫn có thể thấy lại thế giới hạnh phúc, nhân ái và hòa bình ấy.”

Tác giả nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ vì ông cho rằng chính trẻ em là tấm gương phản chiếu trong sáng nhất của tâm hồn nghệ sĩ. Trẻ em dạy cho con người — đặc biệt là người làm nghệ thuật — cách cảm nhận thế giới bằng sự hồn nhiên, đồng cảm và tinh tế. Nhờ giữ được tâm hồn như trẻ thơ, con người mới có thể sống nhân ái, sáng tạo và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của cuộc sống.

2. Tác giả phát hiện ra những điểm tương đồng giữa trẻ em và người nghệ sĩ là:

-Cả hai đều nhìn thế giới bằng con mắt không vụ lợi, chỉ chú tâm đến cái đẹp chứ không quan

-tâm đến giá trị thực dụng.

-Họ đều có tấm lòng đồng cảm bao la, cảm nhận và sẻ chia được với mọi vật trong đời sống.

-Họ có khả năng phát hiện ra điều kì diệu trong những sự vật bình thường, thấy được cái đẹp ở nơi người khác thường bỏ qua.

Sự khâm phục và trân trọng trẻ em của tác giả không chỉ xuất phát từ tình cảm tự nhiên của người lớn với trẻ nhỏ, mà còn dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về nghệ thuật và đời sống. Tác giả nhận ra rằng trong sự hồn nhiên, trong sáng và đồng cảm của trẻ em ẩn chứa cội nguồn của nghệ thuật đích thực — nơi mà con người cảm, hiểu và hòa mình vào thế giới bằng tất cả tâm hồn.

1. Theo tác giả, mỗi người tùy theo nghề nghiệp mà có góc nhìn riêng về sự vật:

-Nhà khoa học nhìn thấy tính chất và trạng thái của sự vật.

-Bác làm vườn cảm nhận được sức sống của nó.

-Chú thợ mộc chú ý đến chất liệu.

-Còn người họa sĩ thì nhìn ra dáng vẻ và vẻ đẹp hình thức của sự vật.

2.

Cái nhìn của người họa sĩ đối với thế giới là cái nhìn của người thưởng thức cái đẹp. Họ chỉ chú tâm đến hình dáng, màu sắc, bố cục của sự vật, không xét đến giá trị thực tiễn hay đạo đức. Nói cách khác, người họa sĩ nhìn thế giới bằng con mắt của cái đẹp (Mĩ) chứ không phải bằng lăng kính của Chân hay Thiện.

1.
Câu chuyện kể về một cậu bé sang phòng tác giả, thấy đồ đạc để chưa gọn gàng liền tự ý sắp xếp lại: lật ngửa chiếc đồng hồ úp mặt, chuyển chén trà ra trước vòi ấm, đảo lại đôi giày xuôi chiều, và giấu dây treo tranh vào trong. Cậu bé làm vậy vì “thấy chúng như thế, cháu cứ bứt rứt không yên”. Từ đó, tác giả nhận ra cậu bé có tấm lòng đồng cảm sâu sắc với cả những vật vô tri, và chính điều đó giúp ông hiểu rằng sự đồng cảm là tâm thế hướng đến cái đẹp – nền tảng của nghệ thuật và cảm xúc nghệ sĩ.

2.
Người bình thường chỉ có thể đồng cảm với con người hoặc cùng lắm là với động vật. Còn người nghệ sĩ có tấm lòng đồng cảm rộng lớn và tinh tế hơn, có thể cảm nhận và sẻ chia với cả vạn vật trong thế giới – dù là hữu tình hay vô tri, có cảm xúc hay không có cảm xúc.

3.
Việc kể chuyện giúp vấn đề được đặt ra tự nhiên, sinh động và gần gũi hơn. Câu chuyện làm cho bài viết trở nên hấp dẫn, dễ đi vào lòng người, đồng thời tạo sự thuyết phục mạnh mẽ vì được rút ra từ trải nghiệm chân thực của tác giả. Nó không chỉ tác động đến lý trí mà còn khơi gợi cảm xúc, giúp người đọc dễ đồng cảm và tiếp nhận thông điệp sâu sắc hơn.