Câu 1 Trong cuộc sống hiện đại, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là biết tự giác học tập, làm việc, dám nghĩ dám làm và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của bản thân. Người sống chủ động không thụ động chờ đợi cơ hội mà biết nắm bắt, tạo ra cơ hội cho chính mình. Nhờ đó, họ dễ dàng thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của xã hội ngày nay. Lối sống chủ động còn giúp con người rèn luyện bản lĩnh, sự tự tin và tinh thần vượt khó. Trong học tập, người chủ động sẽ tự tìm tòi kiến thức, không ỷ lại vào thầy cô hay bạn bè, từ đó đạt được kết quả tốt hơn. Ngược lại, lối sống thụ động khiến con người dễ tụt hậu, mất phương hướng và đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Vì vậy, mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần rèn luyện cho mình lối sống chủ động để làm chủ tương lai và góp phần xây dựng xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu 2

Đoạn thơ trong Bảo kính cảnh giới (bài 43) đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên và đời sống con người vừa rực rỡ vừa thanh bình. Những hình ảnh thiên nhiên như “hòe lục”, “thạch lựu”, “hồng liên” hiện lên với màu sắc và hương thơm đầy sức sống, thể hiện vẻ đẹp căng tràn của mùa hè. Không chỉ có thiên nhiên, bức tranh còn được mở rộng sang cuộc sống con người với cảnh “chợ cá làng ngư phủ” lao xao, nhộn nhịp, cho thấy một cuộc sống yên vui, ấm no. Đặc biệt, hình ảnh “dân giàu đủ khắp đòi phương” đã bộc lộ tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi. Qua đó, ta thấy được lý tưởng sống cao đẹp của nhà thơ: luôn mong muốn nhân dân có cuộc sống hạnh phúc, no đủ. Đoạn thơ không chỉ giàu giá trị thẩm mỹ mà còn thấm đẫm tinh thần nhân văn, thể hiện tâm hồn lớn và trái tim vì dân, vì nước của Nguyễn Trãi.

Câu 1

→ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2

Những hình ảnh thể hiện sinh hoạt đạm bạc, thanh cao: “Một mai, một cuốc, một cần câu” “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá” “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” → Các hình ảnh gắn với lao động, thiên nhiên, đời sống giản dị, gần gũi.

Câu 3

Một mai, một cuốc, một cần câu Thơ thẩn dầu ai vui thú nào Biện pháp tu từ: Liệt kê (“mai – cuốc – cần câu”). Tác dụng: Gợi lên cuộc sống lao động giản dị, tự cung tự cấp. Nhấn mạnh sự đủ đầy trong cái “ít”, thể hiện lối sống nhàn nhã, thanh cao. Làm nổi bật quan niệm sống coi nhẹ vật chất, danh lợi của tác giả.

Câu 4

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ Người khôn, người đến chốn lao xao “Dại” của tác giả: tránh xa danh lợi, tìm cuộc sống thanh nhàn. “Khôn” của người đời: bon chen, chạy theo quyền quý, phú quý. Điểm đặc biệt: Cách nói ngược nghĩa: dại mà thực ra là khôn, khôn mà hóa dại. Thể hiện thái độ mỉa mai nhẹ nhàng, triết lí sâu sắc về lẽ sống.

Câu 5

Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một con người có nhân cách cao đẹp, thanh cao và trí tuệ. Ông lựa chọn lối sống nhàn nhã, hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi tầm thường. Dù sống giữa cuộc đời nhiều biến động, ông vẫn giữ được sự ung dung, tự tại. Quan niệm sống “dại mà khôn” thể hiện cái nhìn tỉnh táo, sâu sắc về cuộc đời. Qua đó, ta cảm nhận được vẻ đẹp của một bậc hiền triết coi thường phú quý, hướng tới giá trị tinh thần bền vững.