Trong kho tàng văn học Việt Nam, truyện ngắn “Lão Hạc” của Nam Cao là một tác phẩm để lại nhiều ám ảnh sâu sắc về số phận con người và vẻ đẹp nhân cách trong cảnh nghèo đói.

Trước hết, tác phẩm khắc họa hình ảnh lão Hạc – một người nông dân nghèo khổ, cô đơn nhưng giàu lòng tự trọng và tình thương con. Vợ mất sớm, con trai vì nghèo mà bỏ đi làm đồn điền cao su, lão Hạc sống thui thủi một mình với con chó Vàng – kỷ vật duy nhất của con. Cuộc sống ngày càng khó khăn, lão phải ăn củ chuối, sung luộc qua ngày. Đỉnh điểm của bi kịch là khi lão buộc phải bán con chó. Cảnh lão kể lại việc bán chó khiến người đọc xót xa: lão đau đớn, dằn vặt như vừa đánh mất một phần máu thịt. Điều đó cho thấy lão không chỉ nghèo về vật chất mà còn giàu tình cảm, sống nghĩa tình và nhân hậu.

Bên cạnh đó, vẻ đẹp nổi bật ở lão Hạc là lòng tự trọng và ý thức giữ gìn nhân cách. Dù nghèo đói đến cùng cực, lão vẫn quyết không tiêu vào mảnh vườn – tài sản để lại cho con trai. Lão gửi tiền nhờ ông giáo lo hậu sự, rồi chọn cái chết đau đớn bằng bả chó. Cái chết ấy không chỉ là sự giải thoát mà còn là cách lão giữ trọn lòng trong sạch, không làm phiền lụy ai, không sống bám vào người khác. Qua đó, nhà văn thể hiện sự trân trọng đối với phẩm chất cao quý của người nông dân nghèo.

Ngoài ra, truyện còn phản ánh hiện thực xã hội đầy bất công trước Cách mạng. Người nông dân bị đẩy vào bước đường cùng, không lối thoát. Nhân vật ông giáo – người kể chuyện – vừa là người chứng kiến, vừa là người suy ngẫm, giúp làm nổi bật tư tưởng nhân đạo của tác phẩm: cần phải nhìn nhận con người bằng sự cảm thông, thấu hiểu.

Về nghệ thuật, truyện ngắn “Lão Hạc” thành công với cách xây dựng tình huống truyện giàu kịch tính, miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc và ngôn ngữ giản dị mà chân thực. Giọng điệu kể chuyện vừa khách quan vừa thấm đẫm cảm xúc, khiến câu chuyện trở nên gần gũi mà lay động lòng người.

Tóm lại, “Lão Hạc” không chỉ là câu chuyện về một con người cụ thể mà còn là tiếng nói nhân đạo sâu sắc của Nam Cao. Tác phẩm giúp người đọc hiểu và trân trọng hơn những phẩm chất tốt đẹp của con người trong hoàn cảnh khó khăn, đồng thời gợi lên niềm thương cảm đối với những số phận bất hạnh trong xã hội cũ.

Bài thơ “Khi mùa mưa đến” của Trần Hòa Bình được khơi nguồn từ cảm hứng tha thiết về thiên nhiên và quê hương trong mùa mưa. Trước hết, đó là cảm hứng ngợi ca vẻ đẹp tươi mới, tràn đầy sức sống của cảnh vật khi mưa về: dòng sông “phổng phao”, làng quê “tươi tốt”, không gian như được hồi sinh sau những ngày nắng hạn. Mưa không chỉ làm xanh cây cỏ mà còn đánh thức những rung động trong tâm hồn con người, khiến “lòng trẻ lại”, gợi nhớ những ký ức êm đềm, trong trẻo. Bên cạnh đó, nhà thơ còn gửi gắm cảm hứng suy tư sâu lắng về cuộc sống: trong mưa có “hạt vui” xen “hạt buồn”, nhưng tất cả đều lắng lại trong sự yên ả, bình dị. Đặc biệt, cảm hứng chủ đạo của bài thơ là niềm tin và hy vọng vào tương lai: mưa mang đến “những mùa no”, nuôi dưỡng sự sống, và con người cũng mong được “hoá phù sa” để âm thầm cống hiến cho quê hương. Qua đó, bài thơ thể hiện tình yêu tha thiết với đất đai, con người và một quan niệm sống đẹp: sống gắn bó, hi sinh và hướng về những giá trị bền vững của cuộc đời.

“Ta hoá phù sa mỗi bến chờ” là hình ảnh ẩn dụ thể hiện khát vọng hoà mình vào thiên nhiên, vào quê hương để âm thầm cống hiến. Con người mong muốn trở thành “phù sa” – nguồn sống nuôi dưỡng đất đai, góp phần làm nên những mùa no ấm, qua đó thể hiện tình yêu quê hương và niềm tin vào tương lai.