Tiến hóa nhỏ là quá trình biến đổi thành phần kiểu gen của quần thể, dẫn đến sự hình thành loài mới, diễn ra trong thời gian ngắn và có thể nghiên cứu trực tiếp. Tiến hóa lớn là quá trình hình thành các nhóm phân loại trên loài (chi, họ, bộ, lớp, ngành), diễn ra trong thời gian dài và quy mô lớn

• Nhân tố vô sinh (không sống):
• • Nhiệt độ: Do cá "chịu lạnh kém", nhiệt độ nước ổn định và ấm áp là yếu tố sống còn.
  • Ánh sáng: Vì cá "hoạt động chủ yếu vào ban ngày", ánh sáng điều khiển nhịp sinh học và hành vi của chúng.
  • Khí oxygen: Cá "thích sống ở vùng nước động giàu oxygen", nên hàm lượng  O2𝑂2 hòa tan trong nước cực kỳ quan trọng.
  • Dòng chảy (độ động của nước): Ảnh hưởng đến sự phân bố và tập tính vận động.
  • Địa hình đáy (hốc đá): Nơi trú ẩn và ngủ nghỉ.
• Nhân tố hữu sinh (sống):
• • Thực vật thủy sinh: Vừa là nơi ngủ vào ban đêm, vừa có thể là nguồn thức ăn hoặc nơi cung cấp oxygen.
  • Thức ăn (sinh vật nổi): Do cá "ăn ở tầng nổi", sự hiện diện của các loài phù du, côn trùng nhỏ trên mặt nước là nguồn dinh dưỡng chính.
  • Các loài cá khác và vi sinh vật: Có thể là đối thủ cạnh tranh, vật chủ ký sinh hoặc vi khuẩn gây bệnh.

• Các kỉ được nhắc đến thuộc đại nào?
• • Kỉ Cambrian (Cambri) và Kỉ Ordovician (Ocdovic) thuộc Đại Cổ sinh (Paleozoic).
  • Kỉ Cretaceous (Phấn trắng) thuộc Đại Trung sinh (Mesozoic).
• Sự kiện nổi bật:
• • Kỉ Cambrian: Đây là thời điểm xảy ra sự "bùng nổ Cambrian". Các ngành động vật chủ yếu xuất hiện, tảo biển phát triển thịnh hành. Đặc biệt là sự phân hóa các loài động vật không xương sống ở biển (như tôm hùm đất cổ, động vật chân khớp).
  • Kỉ Cretaceous: Cuối kỉ này đã xảy ra sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lớn nhất lịch sử (sự kiện tuyệt chủng K-Pg), khiến loài khủng long và nhiều loài sinh vật khác bị diệt vong. Đồng thời, đây cũng là thời kì thực vật có hoa xuất hiện và phát triển mạnh.

• Kỉ xuất hiện: Loài người xuất hiện ở Kỉ Đệ tứ (Quaternary).
• Đại xuất hiện: Thuộc Đại Tân sinh (Cenozoic).

Quá trình phát sinh sự sống trên Trái Đất diễn ra qua 3 giai đoạn chính: Tiến hóa hóa học, Tiến hóa tiền sinh học, và Tiến hóa sinh học

Quần thể B