Trong giai đoạn dậy thì, con người có sự thay đổi mạnh mẽ trên 3 khía cạnh chính: Về thể chất: Tốc độ tăng trưởng về chiều cao và cân nặng diễn ra rất nhanh. Cơ thể có sự thay đổi về hình dáng để dần trở thành người lớn. Ví dụ: Nam giới phát triển cơ bắp, vai rộng ra; Nữ giới phát triển ngực, hông nở. Về sinh lý: Các cơ quan sinh sản bắt đầu hoạt động dưới tác động của các hormone sinh dục. Ví dụ: Nữ giới bắt đầu có kinh nguyệt; Nam giới bắt đầu có hiện tượng xuất tinh (mộng tinh) và vỡ giọng. Về tâm lý: Có những thay đổi về cảm xúc, tư duy, sự tự nhận thức về bản thân và các mối quan hệ xã hội. Ví dụ: Muốn khẳng định cái tôi cá nhân, quan tâm hơn đến hình dáng bên ngoài, bắt đầu có những rung động đầu đời với bạn khác giới.Việc hạn chế tảo hôn (kết hôn trước tuổi quy định) ở các vùng sâu, vùng xa là cực kỳ cần thiết vì những lý do sau: Về sức khỏe: Cơ thể của các em (đặc biệt là nữ giới) chưa phát triển hoàn thiện để mang thai và sinh con, dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Về kinh tế - xã hội: Tảo hôn thường đi kèm với việc bỏ học, làm mất đi cơ hội nghề nghiệp và phát triển bản thân, dẫn đến vòng quẩn quanh của nghèo đói và lạc hậu. Về tâm lý: Ở độ tuổi này, các em chưa đủ chín chắn và kỹ năng để gánh vác trách nhiệm gia đình, dễ dẫn đến những rạn nứt hoặc bạo lực gia đình. Về pháp luật: Đây là hành vi vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam.Để giảm thiểu tình trạng này, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp:

Ứng dụng trong nông nghiệp và lâm nghiệp Cơ sở khoa học: Mỗi loài sinh vật có một vòng đời nhất định với các giai đoạn phát triển khác nhau, phụ thuộc vào điều kiện môi trường. Hiểu rõ điều này giúp con người tạo điều kiện tốt nhất cho sinh vật có lợi phát triển và tiêu diệt sinh vật có hại. Ứng dụng: Nuôi trồng thủy hải sản: Biết được thời điểm sinh sản và điều kiện sống thích hợp của cá, tôm giúp người nuôi chọn đúng mùa vụ, cung cấp thức ăn phù hợp để đạt năng suất cao nhất. Trồng cây: Hiểu vòng đời của cây giúp người dân trồng đúng thời vụ, bón phân và chăm sóc đúng giai đoạn (ra lá, ra hoa, kết quả) để cây phát triển tốt. Ứng dụng trong y tế và kiểm soát sinh vật gây hại Cơ sở khoa học: Sinh vật gây hại (như muỗi, bọ cánh cứng) thường có một giai đoạn trong vòng đời dễ bị tổn thương nhất. Ứng dụng: Diệt muỗi: Hiểu rõ vòng đời của muỗi (trứng - bọ gậy - quăng - muỗi), người ta tập trung tiêu diệt bọ gậy và quăng ở các vũng nước đọng, vì đây là giai đoạn dễ bị tiêu diệt nhất, giúp hạn chế bệnh sốt xuất huyết. Diệt côn trùng gây hại: Tìm hiểu chu kỳ sống của các loại sâu bệnh trên cây trồng để phun thuốc hoặc dùng biện pháp sinh học đúng thời điểm, tiêu diệt chúng hiệu quả mà ít gây hại môi trường.

Là quá trình tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước của tế bào. Ví dụ: Một cây ngô từ khi là hạt giống nhỏ bé lớn lên thành cây ngô cao 2 mét, thân to và nhiều lá. Phát triển ở sinh vật: Là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào và phát sinh hình thái cơ thể. Quá trình này giúp cơ thể hình thành các mô, cơ quan mới và thực hiện các chức năng sinh lý đặc trưng. Ví dụ: Từ hạt ngô nảy mầm thành cây con, sau đó cây con phát triển thêm rễ, lá, thân và cuối cùng là ra hoa, tạo quả