Bài thơ "Mẹ" của Viễn Phương đã chạm đến những rung cảm sâu sắc nhất trong lòng người đọc về tình mẫu tử thiêng liêng. Xuyên suốt tác phẩm là hình ảnh hoa sen thanh cao, được dùng làm biểu tượng để tôn vinh cuộc đời người mẹ: "âm thầm", "lặng lẽ" nhưng ngát hương. Em vô cùng xúc động trước sự hy sinh vô bờ bến của mẹ, người đã dùng "giọt máu" và "dòng lệ" để "ướp" cho con một cuộc đời thơm tho, tươi đẹp. Sự đối lập giữa hình ảnh người con "chân trời gió lộng" và dáng mẹ "lắt lay chiếc bóng" trong buổi "nắng quải chiều hôm" gợi lên niềm xót xa, thương cảm khôn nguôi về quy luật nghiệt ngã của thời gian. Dù mẹ đã "lìa xa cõi đời", nhưng cách tác giả ví mẹ thành "ngôi sao lên trời" đã bất tử hóa tình yêu thương đó, khiến mẹ trở thành ánh sáng vĩnh cửu soi rọi tâm hồn con. Qua những vần thơ giàu hình ảnh và nhịp điệu, em càng thêm trân trọng và biết ơn người phụ nữ vĩ đại nhất đời mình.

ứng xử bình đẳng, chân thành, phá bỏ khoảng cách địa vị để giữ vững tình bạn trong sáng.

• Sự hèn mọn và nhỏ bé: Những vật dụng vô tri (vali, hộp túi) vốn gắn liền với quyền lực và địa vị của viên quản ngục giờ đây như "co rúm", "nhăn nhó". Nó phản chiếu tâm trạng sợ hãi, khép nép của chủ nhân.
• Sự áp đảo của cái Đẹp: Trước phong thái uy nghi, lẫm liệt và thiên lương cao cả của Huấn Cao, tất cả những gì thuộc về trật tự nhà tù (đại diện cho cái ác, cái thấp kém) đều trở nên thảm hại, không dám ngẩng đầu.

Câu thơ "Ta hoá phù sa mỗi bến chờ" thể hiện sự cống hiến âm thầm, bền bỉ và tình yêu thương sâu nặng, sẵn sàng hy sinh bản thân để bồi đắp, nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp (như phù sa làm giàu cho đất) tại bất cứ nơi đâu mình dừng chân hoặc chờ đợi. Nó tượng trưng cho sự gắn bó, che chở và hiến dâng vô điều kiện.