Chế độ thực dân làm các nước Đông Nam Á mất độc lập, kinh tế bị kìm hãm, tài nguyên bị bóc lột, đời sống nhân dân khó khăn, xã hội phân hoá sâu sắc. Tuy nhiên, quá trình đó cũng làm xuất hiện giai cấp công nhân, tư sản và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh.

Ở Việt Nam, thực dân Pháp thống trị lâu dài, bóc lột nặng nề, làm kinh tế lạc hậu, nhân dân cực khổ nhưng đồng thời cũng thúc đẩy phong trào yêu nước, dẫn tới Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành độc lập.

Thực dân phương Tây xâm lược các quốc gia Đông Nam Á hải đảo từ thế kỉ XVI bằng con đường buôn bán, truyền giáo rồi dùng vũ lực chiếm đóng. Tây Ban Nha chiếm Phi-líp-pin, Hà Lan chiếm In-đô-nê-xi-a, Anh chiếm Ma-lai-xi-a, Bru-nây, Mi-an-ma. Sau khi chiếm được, chúng thiết lập bộ máy cai trị, bóc lột tài nguyên, áp bức nhân dân và biến các nước này thành thuộc địa.