Chế độ thực dân phương Tây đã có ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia Đông Nam Á trên nhiều lĩnh vực. Về kinh tế: Thực dân khai thác tài nguyên, bóc lột lao động bản địa, xây dựng nền kinh tế thuộc địa phụ thuộc vào chính quốc. Các nước Đông Nam Á bị kìm hãm phát triển, kinh tế lạc hậu, lệ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô. Về chính trị: Các nước mất độc lập, bị cai trị bằng bộ máy chính quyền thực dân. Nhân dân bị đàn áp, không có quyền tự chủ, nhiều phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc bùng nổ. Về xã hội – văn hóa: Xã hội bị phân hóa sâu sắc, xuất hiện giai cấp mới như công nhân, tư sản, tiểu tư sản. Văn hóa phương Tây du nhập, vừa có mặt tiến bộ (giáo dục, khoa học) vừa làm mai một bản sắc dân tộc. Liên hệ Việt Nam: Ở Việt Nam, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa, bóc lột nhân dân ta nặng nề, làm kinh tế lạc hậu, đời sống nhân dân cực khổ. Tuy nhiên, sự xâm lược cũng làm xuất hiện các giai cấp mới và phong trào yêu nước, dẫn đến Cách mạng Tháng Tám 1945 giành độc lập cho dân tộc.

Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo: Từ thế kỉ XVI, các nước tư bản phương Tây như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh, Pháp đã tiến hành xâm lược các nước Đông Nam Á hải đảo nhằm chiếm thị trường, tài nguyên và lập thuộc địa. Năm 1511, Bồ Đào Nha chiếm Malacca, mở đầu quá trình xâm lược khu vực. Tây Ban Nha xâm chiếm Philippines vào thế kỉ XVI và biến nước này thành thuộc địa. Hà Lan dần chiếm Indonesia, lập thuộc địa Hà Lan Đông Ấn. Anh chiếm Malaysia, Singapore, Brunei và mở rộng ảnh hưởng ở khu vực. Đến cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo đều trở thành thuộc địa của các nước phương Tây, chỉ có Thái Lan giữ được nền độc lập tương đối.