Chế độ thực dân đã gây ra những ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài đối với các quốc gia Đông Nam Á trên nhiều lĩnh vực. Trước hết, về chính trị, các nước Đông Nam Á bị mất độc lập, chủ quyền dân tộc. Thực dân thiết lập bộ máy cai trị hà khắc, chia để trị, đàn áp các phong trào yêu nước, làm cho xã hội rơi vào tình trạng bất ổn và phụ thuộc hoàn toàn vào chính quốc. Về kinh tế, thực dân tiến hành khai thác thuộc địa nhằm vơ vét tài nguyên và bóc lột sức lao động của nhân dân bản xứ. Nền kinh tế truyền thống bị phá vỡ, thay vào đó là nền kinh tế lệ thuộc, lạc hậu, phát triển mất cân đối, chủ yếu phục vụ lợi ích của thực dân. Về xã hội, các giai cấp và tầng lớp xã hội mới ra đời như công nhân, tư sản, tiểu tư sản, đồng thời mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt, đặc biệt là mâu thuẫn giữa nhân dân bản xứ với thực dân xâm lược. Đời sống nhân dân vô cùng khổ cực, nghèo đói và bị áp bức nặng nề. Về văn hóa – giáo dục, thực dân vừa truyền bá một số yếu tố văn hóa phương Tây, vừa thực hiện chính sách nô dịch tinh thần, làm mai một bản sắc dân tộc, hạn chế sự phát triển tri thức của nhân dân. Liên hệ Việt Nam, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, Việt Nam cũng chịu những ảnh hưởng tương tự. Nhân dân Việt Nam mất độc lập, bị bóc lột nặng nề về kinh tế, xã hội phân hóa sâu sắc, đời sống vô cùng cực khổ. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh đó, tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam được hun đúc mạnh mẽ, dẫn tới sự ra đời của các phong trào cách mạng và cuối cùng là thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra qua hai giai đoạn chính: xâm nhập thông qua hoạt động buôn bán và truyền giáo, sau đó là xâm chiếm và cai trị trực tiếp.