​​Câu 1:

Bài làm Thấu hiểu chính mình là chiếc chìa khóa vạn năng để mở cánh cửa dẫn đến thành công và hạnh phúc trong cuộc sống. Đó không chỉ là việc biết mình thích gì, ghét gì mà còn là quá trình tự nhận thức sâu sắc về những ưu điểm, hạn chế, những giá trị cốt lõi và mục đích sống của bản thân. Khi thấu hiểu chính mình, chúng ta giống như người cầm lái làm chủ được con tàu cuộc đời, không bị cuốn theo những định kiến hay áp lực từ xã hội. Như hình ảnh "đèn" và "trăng" trong câu ca dao, mỗi người đều có những lúc "tỏ" và những khi "mờ"; việc nhận ra mình dễ bị tác động bởi "gió" (nhược điểm) hay "mây" (khó khăn) sẽ giúp ta biết cách tu dưỡng và rèn luyện. Thấu hiểu bản thân giúp ta tự tin hơn với những thế mạnh riêng, đồng thời có thái độ khiêm nhường để sửa đổi những thiếu sót. Quan trọng hơn, khi đã hiểu và chấp nhận chính mình, chúng ta mới có thể dễ dàng bao dung và thấu hiểu cho người khác, từ đó xây dựng được những mối quan hệ chân thành. Ngược lại, nếu sống mà không hiểu rõ bản thân, con người dễ rơi vào trạng thái mông lung, đánh mất bản sắc và lãng phí thời gian vào những giá trị không phù hợp. Tóm lại, thấu hiểu chính mình là một hành trình bền bỉ, giúp ta sống một cuộc đời ý nghĩa và trọn vẹn nhất.

Câu 2

Bài làm Trong dòng chảy của văn học Việt Nam, đề tài về người mẹ và chiến tranh luôn là những nốt nhạc trầm hùng, lay động lòng người. Bài thơ "Chuyện của mẹ" của tác giả Nguyễn Ba là một tác phẩm như thế. Bài thơ đã khắc họa thành công hình tượng người mẹ Việt Nam anh hùng với những mất mát hy sinh thầm lặng nhưng vô cùng cao cả. Bằng việc sử dụng thể thơ tự do kết hợp với các biện pháp tu từ như liệt kê, ẩn dụ và ngôn ngữ đậm chất tự sự, tác giả đã dựng lên một bức chân dung về lòng vị tha và sức sống bền bỉ của người mẹ trước những biến cố khốc liệt của lịch sử. ​​Nguyễn Ba là một hồn thơ luôn trăn trở với những giá trị truyền thống và những góc khuất của lịch sử dân tộc. Các tác phẩm của ông thường mang hơi thở của đời sống, sự chiêm nghiệm về thân phận con người sau cuộc chiến. Bài thơ "Chuyện của mẹ" là một lát cắt đầy đau đớn nhưng cũng rất đỗi tự hào, ghi lại cuộc đời của một người mẹ qua năm lần tiễn biệt người thân ra trận và nỗi đau ngày trở về. ​Ở khổ thơ đầu, tác giả sử dụng hình ảnh ẩn dụ "ngàn lau bời bời" để mở đầu câu chuyện. Nghệ thuật đối lập giữa cái mênh mông của "địa đầu Tây Bắc" với sự vô hình của người cha đã khuất tạo nên cảm giác rờn rợn mà bi thương. Nội dung khổ thơ kể về lần chia ly đầu tiên: người chồng của mẹ ra đi và mãi mãi nằm lại nơi biên cương phía Bắc. Mẹ ở lại, bắt đầu chuỗi ngày gồng gánh nỗi đau, một mình nuôi con trong cảnh đất nước chưa yên bình. ​​Đến khổ thơ thứ hai, biện pháp nghệ thuật nhân hóa "sóng nát" tại dòng sông Thạch Hãn đã lột tả sự tàn khốc của chiến trường. Hình ảnh người con trai cả hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ được tác giả kể lại với giọng điệu nghẹn ngào. Nội dung đoạn này nhấn mạnh sự tàn nhẫn của chiến tranh: nó không chỉ lấy đi người bạn đời của mẹ mà còn bắt đầu lấy đi những đứa con mà mẹ chắt chiu nuôi dưỡng. ​Tác giả tiếp tục sử dụng nghệ thuật liệt kê địa danh "Xuân Lộc", "cửa ngõ Sài Gòn" cùng hình ảnh "táp đỏ trời" để tái hiện không khí những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến. Nội dung khổ thơ là nỗi đau chồng chất khi đứa con trai thứ hai cũng ngã xuống ngay ngưỡng cửa của hòa bình. Mỗi địa danh đi qua trong lời thơ đều đánh dấu một vết sẹo trong lòng mẹ, cho thấy cái giá của độc lập được đổi bằng xương máu của những người ruột thịt. ​​Ở khổ thơ này, nghệ thuật so sánh và hình ảnh thực "đi bằng đôi mông" gây xúc động mạnh mẽ. Tác giả không né tránh sự thật nghiệt ngã: chị gái mẹ hy sinh ở suối ngàn, còn người con út trở về nhưng không còn đôi chân sau cuộc chiến Vị Xuyên. Nội dung đoạn thơ khắc họa sự tận cùng của nỗi đau. Chiến tranh kết thúc, nhưng dấu tích của nó vẫn hằn sâu trên thân thể người sống và trong đôi mắt "lòa" vì khóc quá nhiều của mẹ. ​Khổ cuối sử dụng nghệ thuật ẩn dụ qua hình ảnh "giọt sương" và "nụ cười móm mém". Nếu "giọt sương" tượng trưng cho sự tinh khiết, nhẹ nhàng của linh hồn những người đã khuất, thì nụ cười của mẹ lại là biểu tượng của sự hồi sinh. Nội dung khổ thơ kết lại bằng một hình ảnh ấm áp: dù đôi mắt đã mờ, trái tim đã nát, mẹ vẫn mỉm cười khi nghe tiếng cháu chắt líu lo. Đó là sự khẳng định về sức sống mãnh liệt và lòng bao dung vô bờ bến của người mẹ Việt Nam. ​Đọc "Chuyện của mẹ", ta không thể không nhớ đến bài thơ "Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa" của Nguyễn Duy hay hình ảnh mẹ Tơm trong thơ Tố Hữu. Đặc biệt, hình ảnh người mẹ trong bài thơ này có nét tương đồng với người mẹ trong tác phẩm "Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ" của Nguyễn Khoa Điềm. Cả hai đều khắc họa người mẹ không chỉ là người phụ nữ của gia đình mà còn là hậu phương vững chắc, là người gánh vác cả vận mệnh non sông trên đôi vai gầy guộc. ​Về nội dung, bài thơ là một tượng đài bằng thơ về người mẹ Việt Nam anh hùng, chịu thương chịu khó. Về nghệ thuật, với thể thơ tự do phóng khoáng, cách ngắt nhịp linh hoạt và ngôn ngữ giàu hình ảnh, Nguyễn Ba đã biến một câu chuyện riêng tư thành bản anh hùng ca chung của dân tộc, khiến người đọc vừa xót xa vừa cảm phục. ​Tóm lại, "Chuyện của mẹ" của Nguyễn Ba là một tác phẩm xúc động, có giá trị nhân văn sâu sắc. Qua những dòng thơ thấm đẫm nước mắt, tác giả đã khẳng định một chân lý: sự bình yên ngày hôm nay được xây đắp từ những hy sinh thầm lặng của những người mẹ. Bài thơ không chỉ là lời tri ân mà còn là lời nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết trân trọng giá trị của hòa bình và không bao giờ được quên những "vết chân tròn trên cát" của lịch sử dân tộc.

Câu 1. Kiểu văn bản: Nghị luận xã hội ​Câu 2. Vấn đề được đề cập: sự tự nhận thức và đánh giá bản thân (biết người biết ta, biết mình để sửa mình) và thái độ bao dung, khách quan khi nhìn nhận người khác. ​Câu 3. Bằng chứng tác giả sử dụng: - ​Câu ca dao: Cuộc đối thoại giữa đèn và trăng về việc ai "tỏ" hơn. - ​Câu tục ngữ: "Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn". - ​Lời dạy của cha ông: "Nhân vô thập toàn" (Không ai vẹn mười cả). ​- Hình ảnh thực tế: Đèn gặp gió thì tắt, trăng gặp mây thì mờ. ​Câu 4. Mục đích và nội dung: ​Nội dung: Phân tích ý nghĩa sâu sắc của câu ca dao về đèn và trăng để chỉ ra rằng ai cũng có thế mạnh và hạn chế riêng. ​Mục đích: Khuyên con người cần biết khiêm tốn, thấu hiểu chính mình để hoàn thiện bản thân và có cái nhìn bao dung với mọi người xung quanh. ​Câu 5. Nhận xét cách lập luận: Tác giả có cách lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục: - Đi từ việc phân tích hình ảnh cụ thể trong ca dao đến việc rút ra những triết lí trừu tượng. ​- Sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu (giữa đèn và trăng, giữa ngón tay dài và ngắn). ​- Ngôn ngữ vừa sắc sảo, vừa giàu tính gợi mở, dẫn dắt người đọc tự suy ngẫm thay vì áp đặt.