1. Đoạn thơ của Trương Trọng Nghĩa là một nốt trầm xót xa về sự thay đổi của làng quê trước cơn lốc đô thị hóa. Hành trình "đi về phía tuổi thơ" không dẫn nhà thơ đến với những ký ức êm đềm, mà lại đối diện với thực tại đầy biến động. Tác giả đã khéo léo sử dụng nghệ thuật đối lập giữa quá khứ và hiện tại để làm nổi bật nỗi mất mát: những người bạn rời quê, những cô thiếu nữ không còn giữ nét duyên xưa ("hát dân ca", "tóc dài ngang lưng"). Đặc biệt, hình ảnh "Cánh đồng làng giờ nhà cửa chen chúc mọc" và sự biến mất của "lũy tre ngày xưa" là minh chứng rõ nét cho sự rạn nứt của không gian văn hóa làng xã truyền thống. Câu kết "Mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy" như một sự đúc kết đầy ám ảnh về nỗi lòng của người con xa xứ khi chứng kiến cội nguồn đang dần phai nhạt. Với ngôn ngữ giản dị, giàu sức gợi và nhịp thơ chậm buồn, đoạn thơ không chỉ là lời hoài niệm mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh về việc giữ gìn bản sắc quê hương giữa dòng đời hối hả.

2. Trong dòng chảy mãnh liệt của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, mạng xã hội (Facebook, TikTok, Zalo, Instagram...) đã len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống, từ thành thị đến nông thôn, từ người già đến trẻ nhỏ. Nó không chỉ đơn thuần là công cụ giải trí mà đã trở thành một "thế giới ảo" đầy quyền năng, mang lại cả những cơ hội vàng và những cạm bẫy khó lường cho con người hiện đại.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên

• Thể thơ tự do

Câu 2. Trong văn bản trên, hạnh phúc được miêu tả qua những tính từ nào?

• xanh
• thơm
• dịu dàng
• vô tư

Câu 3. Anh/Chị hiểu nội dung đoạn thơ sau như thế nào?

Hạnh phúc

đôi khi như quả

thơm trong im lặng, dịu dàng

• Đoạn thơ cho thấy hạnh phúc nhiều khi rất giản dị, nhẹ nhàng và âm thầm.
• Hạnh phúc không nhất thiết phải lớn lao mà có thể đến từ những điều bình dị, lặng lẽ trong cuộc sống.

Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ

Hạnh phúc

đôi khi như sông

vô tư trôi về biển cả

Chẳng cần biết mình đầy vơi

• Làm cho hình ảnh hạnh phúc trở nên sinh động, giàu sức gợi.
• Nhấn mạnh hạnh phúc là sự cho đi tự nhiên, vô tư, không toan tính.
• Thể hiện quan niệm đẹp của tác giả về hạnh phúc: sống cống hiến, bao dung, hướng đến những điều lớn lao.

Câu 5. Nhận xét quan niệm về hạnh phúc của tác giả được thể hiện trong đoạn trích

• Tác giả quan niệm hạnh phúc là những điều giản dị, bình yên trong cuộc sống.
• Hạnh phúc còn là sự vô tư, biết cho đi và sống cống hiến.
• Đây là quan niệm tích cực, sâu sắc, nhân văn về hạnh phúc.

1.

Trong cuộc sống, mỗi người là một cá thể riêng biệt với tính cách, sở thích, suy nghĩ và hoàn cảnh khác nhau. Vì vậy, tôn trọng sự khác biệt của người khác là một phẩm chất vô cùng cần thiết. Trước hết, việc tôn trọng sự khác biệt giúp con người xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp, tạo nên môi trường sống hòa hợp và văn minh. Khi biết lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận người khác, chúng ta sẽ hạn chế được những xung đột, định kiến không đáng có. Bên cạnh đó, sự khác biệt còn tạo nên màu sắc đa dạng cho cuộc sống, giúp con người học hỏi thêm nhiều điều mới mẻ từ nhau. Một xã hội chỉ thực sự phát triển khi con người biết trân trọng cá tính và quan điểm riêng của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn nhiều người thích áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, từ đó dẫn đến sự phán xét và tổn thương. Vì vậy, mỗi chúng ta cần học cách mở lòng, biết tôn trọng sự khác biệt và sống bao dung hơn. Tôn trọng người khác cũng chính là tôn trọng bản thân mình.

2.

Trong kho tàng văn học Việt Nam, tình mẫu tử luôn là nguồn cảm hứng thiêng liêng và sâu sắc. Bài thơ trên là tiếng lòng xúc động của người con khi nhớ về người mẹ đã khuất, qua đó thể hiện tình yêu thương tha thiết cùng nỗi nhớ khôn nguôi dành cho mẹ.

Mở đầu bài thơ là khung cảnh quen thuộc của làng quê với tiếng “nắng mới”, tiếng “gà trưa”, nhưng cảnh vật ấy lại gợi lên trong lòng nhân vật trữ tình nỗi buồn man mác:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,

Xao xác, gà trưa gáy não nùng…”

Hình ảnh thiên nhiên bình dị, gần gũi nhưng nhuốm màu tâm trạng. Tiếng gà trưa vốn quen thuộc nay trở nên “não nùng”, cho thấy nỗi buồn sâu lắng trong lòng người con mỗi khi nhớ mẹ.

Từ hiện tại, dòng cảm xúc đưa nhân vật trữ tình trở về quá khứ tuổi thơ với những kỉ niệm đẹp bên mẹ:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời

Lúc người còn sống, tôi lên mười…”

Đó là những hồi ức trong trẻo, hồn nhiên nhưng chan chứa tình mẫu tử. Hình ảnh người mẹ hiện lên tần tảo, dịu dàng, đầy yêu thương trong từng cử chỉ chăm sóc con. Qua những kỉ niệm ấy, người đọc cảm nhận được sự gắn bó sâu nặng giữa mẹ và con.

Bài thơ thành công bởi ngôn ngữ giản dị, mộc mạc mà giàu cảm xúc; hình ảnh gần gũi, chân thực; giọng thơ tha thiết, sâu lắng. Biện pháp hồi tưởng giúp dòng cảm xúc được triển khai tự nhiên, chân thành, khiến nỗi nhớ mẹ trở nên day dứt, ám ảnh hơn.

Qua bài thơ, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh người mẹ Việt Nam giàu đức hi sinh và thể hiện tình yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc của người con dành cho mẹ. Tác phẩm nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng mẹ khi còn có thể, bởi tình mẹ là điều thiêng liêng nhất trong cuộc đời mỗi con người.

Câu 1.Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2.

Có thể chọn:

• tằn tiện – phung phí
• hào phóng – keo kiệt. (hoặc: thích ở nhà – ưa bay nhảy) Câu 3.
• Vì mỗi người có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lối sống riêng.
• Những gì ta nhìn thấy chưa chắc phản ánh đúng bản chất con người họ.
• Phán xét vội vàng dễ dẫn đến hiểu lầm, định kiến và làm tổn thương người khác.

Câu 4. Hiểu như thế nào về quan điểm: “Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó”?

• Câu nói nhấn mạnh việc con người để bản thân bị chi phối bởi định kiến của xã hội là điều nguy hiểm.
• Khi chấp nhận định kiến, ta đánh mất suy nghĩ độc lập, sống theo đánh giá của người khác.
• Điều đó khiến con người mất tự do, tự tin và không dám sống đúng với bản thânn

Câu 5. Rút ra thông điệp từ văn bản

Gợi ý thông điệp:

• Không nên phán xét người khác khi chưa thực sự hiểu họ.
• Hãy tôn trọng sự khác biệt của mỗi người.
• Sống theo giá trị của bản thân, không để định kiến xã hội chi phối.