Biểu đồ thích hợp là biểu đồ đường vì thể hiện sự thay đổi quy mô GDP theo thời gian của Nam Phi giai đoạn 2000–2020.

Quy mô GDP của Nam Phi tăng nhanh từ năm 2000 (151,7 tỉ USD) đến năm 2010 (417,4 tỉ USD), sau đó giảm nhẹ vào năm 2015 (346,7 tỉ USD) và tiếp tục giảm đến năm 2020 (338,0 tỉ USD). Nhìn chung, GDP có xu hướng tăng trong giai đoạn đầu, đạt đỉnh năm 2010 rồi giảm dần ở giai đoạn sau.

Trung Quốc có khí hậu chủ yếu là ôn đới và cận nhiệt, chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa nên phân hóa đa dạng theo không gian. Miền Đông khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, thuận lợi cho nông nghiệp phát triển đa dạng, trong khi miền Tây khô hạn, ít mưa, khó khăn cho sản xuất. Khí hậu cũng gây nhiều thiên tai như bão, lũ, hạn hán

Sông ngòi Trung Quốc khá phát triển, nhiều sông lớn như Trường Giang và Hoàng Hà, chủ yếu chảy từ Tây sang Đông. Miền Đông có mạng lưới sông dày, nhiều nước, thuận lợi cho giao thông, thủy điện và nông nghiệp, còn miền Tây sông ít nước. Sông ngòi vừa cung cấp tài nguyên quan trọng cho phát triển kinh tế, vừa gây lũ lụt, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất

Câu 1.

Văn bản của Nguyễn Ngọc Tư là một tản văn mang đậm tính nghị luận, phản ánh sâu sắc thực trạng vô cảm giữa con người với con người trong xã hội hiện đại. Tác giả bắt đầu từ một câu chuyện nhỏ nhưng ám ảnh: người y sĩ quên đi trách nhiệm cứu người để chụp ảnh bệnh nhân đăng lên mạng xã hội. Từ đó, văn bản mở rộng ra hàng loạt hiện tượng quen thuộc như tin giả lan truyền, những vụ việc bị bóp méo sự thật hay cảnh con người thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại. Bằng lối viết giàu hình ảnh, giọng điệu nhẹ nhàng nhưng đầy day dứt, tác giả đã chỉ ra một thực tế đáng buồn: con người ngày càng xa nhau dù sống trong một thế giới kết nối. Đặc biệt, hình ảnh “mồi người” và những ví dụ về việc “chỉ thấy tiền, thấy bia mà không thấy nạn nhân” đã nhấn mạnh sự lệch lạc trong nhận thức và hành vi. Văn bản không chỉ phê phán mà còn gợi suy ngẫm về trách nhiệm cá nhân, nhắc nhở mỗi người cần biết yêu thương, đồng cảm và giữ gìn giá trị nhân văn trong cuộc sống

Câu 2.

Trong xã hội hiện đại, khi công nghệ phát triển và con người ngày càng kết nối dễ dàng hơn, một nghịch lý lại xuất hiện: sự thờ ơ, vô cảm giữa người với người ngày càng gia tăng. Đây không chỉ là một hiện tượng đáng lo ngại mà còn là dấu hiệu của sự xuống cấp về đạo đức xã hội

Vô cảm là trạng thái con người trở nên lạnh lùng, thờ ơ trước nỗi đau, khó khăn hay bất hạnh của người khác. Biểu hiện của nó có thể dễ dàng bắt gặp trong đời sống hằng ngày: người ta dửng dưng trước tai nạn giao thông, sẵn sàng quay video thay vì giúp đỡ nạn nhân; hay trên mạng xã hội, nhiều người vô tư buông lời chỉ trích, xúc phạm mà không nghĩ đến hậu quả. Những hành động ấy cho thấy con người đang dần mất đi lòng trắc ẩn – một phẩm chất quan trọng làm nên giá trị nhân văn

Nguyên nhân của sự vô cảm xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là lối sống thực dụng, đề cao lợi ích cá nhân khiến con người chỉ quan tâm đến bản thân mà quên đi người khác. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội cũng góp phần làm gia tăng khoảng cách giữa con người, khi mọi cảm xúc bị “ảo hóa”, khiến người ta dễ dàng nói hay làm những điều thiếu trách nhiệm. Ngoài ra, nhịp sống vội vã, áp lực công việc cũng khiến con người trở nên mệt mỏi, ít quan tâm đến những gì diễn ra xung quanh

Hậu quả của sự vô cảm là vô cùng nghiêm trọng. Nó làm suy giảm các giá trị đạo đức, khiến xã hội trở nên lạnh lẽo, thiếu tình người. Khi con người không còn biết yêu thương và sẻ chia, các mối quan hệ trở nên lỏng lẻo, niềm tin giữa người với người bị xói mòn. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến sự khủng hoảng về tinh thần và làm mất đi nền tảng bền vững của xã hội

Tuy nhiên, vẫn có nhiều tấm gương sống đẹp, sẵn sàng giúp đỡ người khác trong hoạn nạn, lan tỏa những giá trị tích cực. Điều đó cho thấy sự vô cảm không phải là bản chất tất yếu của con người, mà hoàn toàn có thể thay đổi nếu mỗi người tự ý thức và điều chỉnh hành vi của mình

Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện lòng nhân ái, biết quan tâm và chia sẻ với những người xung quanh. Hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ như giúp đỡ người gặp khó khăn, nói lời tử tế, hay đơn giản là không thờ ơ trước cái xấu. Đồng thời, cần sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, có trách nhiệm. Chỉ khi mỗi cá nhân biết “nhìn thấy con người” trong người khác, xã hội mới trở nên tốt đẹp, ấm áp và đáng sống hơn

Câu 1.

Văn bản thuộc thể loại tản văn (tùy bút mang tính nghị luận xã hội)

Câu 2.

Đề tài của văn bản là thực trạng xuống cấp về đạo đức, sự vô cảm giữa con người với con người trong xã hội hiện đại, đặc biệt dưới tác động của mạng xã hội và truyền thông

Câu 3.

Biện pháp tu từ liệt kê (tin bắp luộc có pin, hủ tiếu có chuột, chè có thuốc rầy, tin đồn ngộ độc…) có tác dụng làm nổi bật sự dồn dập, lan tràn của những tin giả, tin thất thiệt. Qua đó cho thấy hậu quả nghiêm trọng của việc lan truyền thông tin vô trách nhiệm: gây hoang mang dư luận, làm tổn hại danh dự và sinh kế của người lương thiện. Đồng thời góp phần nhấn mạnh sự vô cảm, thiếu kiểm chứng của con người trong thời đại mạng

Câu 4.

Hai câu văn gợi ra một thực trạng đáng suy ngẫm về đạo đức con người trong xã hội hiện nay. Khi xảy ra một vụ cướp, điều người ta chú ý không phải là nỗi đau hay sự nguy hiểm của nạn nhân mà lại là tiền bạc rơi vãi; khi xe chở bia gặp nạn, nhiều người chỉ nhìn thấy những chai bia “miễn phí” mà lao vào lấy, bỏ mặc người gặp nạn. Điều đó cho thấy sự thờ ơ, vô cảm và lối sống thực dụng đang len lỏi trong một bộ phận con người. Con người dường như bị cuốn theo lợi ích trước mắt, đánh mất lòng trắc ẩn và sự đồng cảm vốn có. Đây là biểu hiện của sự xuống cấp đạo đức, khiến các giá trị nhân văn bị lu mờ. Từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại cách ứng xử của mỗi cá nhân trong cộng đồng, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái, biết quan tâm và giúp đỡ người khác trong hoạn nạn

Câu 5.

Qua văn bản, có thể rút ra nhiều bài học sâu sắc và có ý nghĩa lâu dài đối với mỗi con người trong xã hội hiện đại. Trước hết, điều quan trọng nhất là phải biết trân trọng giá trị con người. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, con người vẫn phải được đặt ở vị trí trung tâm, không thể vì sự tò mò, lợi ích cá nhân hay nhu cầu giải trí mà xem nhẹ nỗi đau, sự tổn thương của người khác. Hành động chụp ảnh, quay video hay lan truyền hình ảnh người gặp nạn để “câu like”, “câu view” không chỉ thể hiện sự thiếu ý thức mà còn là biểu hiện của sự vô cảm đáng báo động. Vì vậy, mỗi người cần tự nhắc nhở bản thân phải sống có lòng trắc ẩn, biết đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn, hoạn nạn

Bên cạnh đó, văn bản cũng đặt ra bài học về trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội. Trong thời đại công nghệ phát triển, thông tin có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, chỉ trong vài giây đã có thể ảnh hưởng đến rất nhiều người. Nếu thiếu tỉnh táo và kiểm chứng, việc chia sẻ những thông tin sai lệch, chưa được xác thực có thể gây hậu quả nghiêm trọng, làm tổn hại danh dự, uy tín và cả cuộc sống của người khác. Do đó, mỗi cá nhân cần có ý thức chọn lọc thông tin, không vội vàng tin hay phát tán những tin đồn thất thiệt, đồng thời phải chịu trách nhiệm với những gì mình đăng tải

Ngoài ra, văn bản còn nhắc nhở về việc giữ gìn đạo đức nghề nghiệp. Đặc biệt đối với những người làm trong lĩnh vực y tế, báo chí hay truyền thông, sự tôn trọng con người và nguyên tắc nghề nghiệp cần được đặt lên hàng đầu. Một hành động thiếu suy nghĩ, như việc biến nỗi đau của bệnh nhân thành “nội dung” để thu hút sự chú ý, không chỉ vi phạm đạo đức mà còn làm xói mòn niềm tin của xã hội. Vì vậy, mỗi người cần ý thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong công việc và hành xử đúng mực

Cuối cùng, văn bản giúp ta nhận ra rằng con người cần học cách “nhìn thấy con người” trong người khác. Trong cuộc sống, nếu chỉ nhìn vào lợi ích, vật chất hay những điều bề nổi, chúng ta sẽ dễ dàng đánh mất sự kết nối và tình người. Xã hội chỉ thực sự tốt đẹp khi mỗi cá nhân biết sống tử tế, biết yêu thương, sẻ chia và đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu. Đây không chỉ là bài học mang tính cá nhân mà còn là nền tảng để xây dựng một cộng đồng văn minh, nhân ái và bền vững

Không biết

Tại nó khó