Câu 1.

Trong đoạn trích "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lý của nhân vật thầy Thông Thu được khắc họa vô cùng tinh tế và chân thực thông qua những lời độc thoại nội tâm giằng xé, đi từ sự tỉnh ngộ muộn màng đến tuyệt vọng, bế tắc tột cùng. Ở hồi thứ hai, khi đối diện với những con số nợ nần chồng chất do lối sống chơi bời trác táng của chính mình, Thông Thu rơi vào trạng thái bàng hoàng, sửng sốt trước cảnh tượng bại hoại gia tài. Sự tự ý thức trỗi dậy khiến anh nhận ra sự điên rồ của bản thân, cảm thấy nhục nhã, hổ thẹn với danh phận một "tu mi nam tử" được học hành tử tế nhưng lại làm nhơ nhuốc gia phong. Sự tỉnh ngộ này dẫu chân thành nhưng đã quá muộn màng. Bước sang hồi thứ ba, tâm lý nhân vật chuyển biến thành cuộc khủng hoảng tinh thần tột độ khi đối diện với viễn cảnh tù tội, mất hết danh dự. Vốn là kẻ quen ăn sung mặc sướng, nỗi sợ hãi cái khổ cực trong lao tù đã đẩy Thu đến quyết định cực đoan: tìm đến cái chết bằng chén thuốc độc để giải thoát. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị liều thuốc tử thần ấy lại là một chuỗi đấu tranh nội tâm đầy bi kịch. Hành động nâng cốc lên rồi lại đặt xuống lặp đi lặp lại bộc lộ sự giằng xé mãnh liệt giữa khát vọng trốn tránh thực tại hèn nhát và sự níu kéo, lưu luyến cuộc sống cùng trách nhiệm phụng dưỡng mẹ già, vợ trẻ. Diễn biến tâm lý phức tạp này đã lột tả sâu sắc bi kịch của một trí thức sa ngã, bất lực trước vòng xoáy do chính mình tạo ra.

Câu 2.

Vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc của sân khấu Việt Nam đầu thế kỷ XX, mà còn mang giá trị hiện thực sâu sắc khi gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về thói ăn chơi trác táng, phá tan cơ nghiệp. Nhìn từ thực trạng "tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ" dẫn đến bước đường cùng của nhân vật thầy Thông Thu, ta chợt giật mình nhận ra bóng dáng của căn bệnh ấy đang hiện hữu trong xã hội hiện đại: thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Tiêu xài thiếu kiểm soát, hay còn gọi là văn hóa mua sắm bốc đồng, là hiện tượng một bộ phận người trẻ chi tiêu tiền bạc vào những nhu cầu không thực sự cần thiết, vượt quá khả năng tài chính của bản thân hoặc gia đình. Họ sẵn sàng bỏ ra những khoản tiền lớn để chạy theo các xu hướng thời trang mới nhất, sở hữu những thiết bị công nghệ xa xỉ hay tham gia vào các cuộc vui chơi giải trí tốn kém mà không hề có sự tính toán, tích lũy cho tương lai.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về mặt chủ quan, nhiều bạn trẻ ngày nay có tâm lý thích thể hiện, muốn khẳng định "đẳng cấp" cá nhân thông qua vẻ bề ngoài hào nhoáng để nhận được sự ngưỡng mộ từ bạn bè. Lối sống "sống ảo", chuộng hình thức và tư duy "chỉ sống một lần trong đời" (YOLO) đã vô tình cổ xúy cho hành vi chi tiêu vô tội vạ. Về mặt khách quan, sự bùng nổ của nền kinh tế thị trường, các phương thức tiếp thị tinh vi trên mạng xã hội, cùng với sự tiện lợi của thẻ tín dụng và các dịch vụ "mua trước trả sau" đã tạo điều kiện tối đa kích thích lòng ham muốn mua sắm của người trẻ, khiến họ dễ dàng sập bẫy tiêu dùng.

Hậu quả của thói quen tai hại này là vô cùng khôn lường. Đối với cá nhân, việc tiêu xài hoang phí dễ đẩy người trẻ vào cảnh nợ nần chồng chất, rơi vào cái bẫy "vòng xoáy nợ tín dụng" khi tuổi đời còn quá trẻ. Điều này không chỉ gây ra áp lực tâm lý nặng nề, dẫn đến trầm cảm, hoảng loạn mà trong nhiều trường hợp ngặt nghèo, nó còn đẩy con người vào con đường phạm pháp hoặc tìm đến những kết cục cực đoan như nhân vật Thông Thu trong tác phẩm. Đối với gia đình, lối sống ích kỷ này biến người trẻ thành gánh nặng tài chính, bào mòn sức lao động và tích lũy của cha mẹ. Đối với xã hội, một thế hệ trẻ chỉ biết hưởng thụ, thiếu tư duy tích lũy và đầu tư phát triển bản thân sẽ làm suy giảm sức mạnh kinh tế và làm suy thoái các giá trị đạo đức truyền thống.

Để khắc phục thói quen tiêu cực này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Trước hết, mỗi bạn trẻ cần tự nâng cao nhận thức, học cách quản lý tài chính cá nhân một cách thông minh bằng các quy tắc khoa học (như quy tắc 6 chiếc lọ hoặc 50/30/20). Hãy học cách phân biệt rõ ràng giữa "nhu cầu thiết yếu" (need) và "ham muốn nhất thời" (want). Gia đình cũng cần có vai trò định hướng, giáo dục con cái về giá trị của lao động và tiền bạc ngay từ sớm, thay vì nuông chiều và đáp ứng mọi yêu cầu vật chất vô điều kiện. Bên cạnh đó, nhà trường và xã hội cần đẩy mạnh các chương trình giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng quản lý tài chính để giúp người trẻ có một tư duy tiêu dùng thông thái.

Tóm lại, tiền bạc là phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không phải là công cụ để đánh bóng danh vọng ảo huyền. Bài học đắt giá từ chén thuốc độc của thầy Thông Thu vẫn vẹn nguyên tính thời sự. Thế hệ trẻ hôm nay cần tỉnh táo để làm chủ ham muốn của bản thân, biết chi tiêu hợp lý để xây dựng một nền tảng tương lai vững chắc, bởi lẽ sự tự do đích thực của con người chỉ có được khi chúng ta độc lập và tự chủ về cả tư duy lẫn tài chính.

Câu 1.

• Trả lời: Thể loại của văn bản là Kịch (Bi kịch).

Câu 2.

• Trả lời: Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức Độc thoại (nhân vật thầy Thông Thu tự nói với chính mình: một mình bóp trán nghĩ ngợi, thở dài, bộc lộ nội tâm mà không hướng tới một người nghe cụ thể nào đang giao tiếp trực tiếp).

Câu 3.

• Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Một lát), (Một lát lại nói), (Một mình, thở dài), (Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ...), (Lấy dao mở hộp thuốc phiện...), (Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống), (Lại khuấy)...

• Vai trò của các chỉ dẫn sân khấu:

• Về mặt hành động, bối cảnh: Giúp người đọc/diễn viên hình dung rõ ràng về cử chỉ, hành động, điệu bộ và cách sử dụng đạo cụ của nhân vật trên sân khấu.

• Về mặt nội dung và nghệ thuật: Khắc họa sâu sắc thế giới nội tâm đầy giằng xé, cô đơn và bế tắc của thầy Thông Thu. Hành động "nâng cốc lên rồi lại đặt xuống" lặp đi lặp lại thể hiện sự đấu tranh gay gắt giữa bản năng muốn sống (sự ràng buộc với gia đình, người thân) và lý trí muốn chết để trốn tránh thực tại nhục nhã, tù tội.

Câu 4.

Diễn biến tâm lý của thầy Thông Thu có sự vận động rõ rệt từ sự bừng tỉnh, hối hận sang sự tuyệt vọng, bế tắc tột cùng:

• Ở Hồi thứ Hai (Sự hối hận và tỉnh ngộ muộn màng):

• Ban đầu, khi đối diện với những con số nợ nần cụ thể, Thông Thu rơi vào trạng thái bàng hoàng, sửng sốt trước tốc độ phá sản của gia đình ("Chao ôi! Sao mà chóng hết thế này?").

• Tiếp theo là sự tự ý thức và nhìn nhận lại sai lầm của bản thân. Nhân vật nhận ra sự điên rồ của những cuộc ăn chơi, hối hận vì đã không nghe lời khuyên của anh giáo Xuân.

• Thu cảm thấy nhục nhã, hổ thẹn với danh phận một kẻ tri thức ("Tu mi nam tử") nhưng lại sa đọa, làm nhơ nhuốc gia phong.

• Ở Hồi thứ Ba (Sự bế tắc, hoảng loạn và tìm đến cái chết):

• Tâm lý chuyển sang khủng hoảng tột độ khi đối diện với viễn cảnh bị tù tội, mất danh dự. Bản tính quen ăn sung mặc sướng khiến Thu khiếp sợ cảnh khổ cực trong tù và chọn cách tự sát để giải thoát ("Thà rằng một thác cho xong!").

• Quá trình chuẩn bị chén thuốc độc đầy rẫy sự giằng xé: Thu vừa muốn chết để giữ sự trong sạch ("Thác trong còn hơn sống đục"), coi đời là giấc mộng; nhưng lại vừa do dự, lưu luyến cuộc sống vì trách nhiệm với mẹ, vợ và em.

• Cuối cùng, tâm lý nhân vật lắng xuống một chút khi sực nhớ đến người em trai ở Lào, quyết định viết thư bàn giao trách nhiệm phụng dưỡng mẹ trước khi chết để thanh thản tâm hồn.

Câu 5.

Tôi hoàn toàn không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của nhân vật thầy Thông Thu. Dù lời biện bạch của nhân vật mang danh nghĩa "thác trong còn hơn sống đục" hay không muốn làm gánh nặng cho gia đình, nhưng thực chất, đây là hành vi ích kỷ và hèn nhát, trốn tránh trách nhiệm trước những sai lầm do chính mình gây ra. Việc tự sát không những không giải quyết được số nợ, không cứu vãn được gia đình mà còn để lại nỗi đau thương, tang tóc và gánh nặng tinh thần khôn nguôi cho người mẹ già, người vợ và người em. Trong cuộc sống, khi phạm sai lầm hay rơi vào bước đường cùng, điều con người cần làm là dũng cảm đối mặt, chấp nhận hình phạt của pháp luật để cải tạo và làm lại cuộc đời, chứ không phải là tự tước đoạt mạng sống của chính mình.

Câu 1.

Trong đoạn trích "Kim tiền" của Vi Huyền Đắc, nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên là một trí thức có tài, giàu lòng tự trọng và mang tư tưởng giữ gìn khí tiết thanh cao một cách kiên định. Trước những lời đường mật đầy thuyết phục của người bạn thực dụng Cự Lợi, Thiết Chung vẫn không hề lay chuyển chí hướng "sống thanh bạch bằng nghề văn". Ông nhìn thấu bản chất của xã hội đương thời — nơi mà muốn làm giàu "trừ phi bóc lột kẻ nghèo khó, hút máu hút mủ kẻ túng thiếu". Với Thiết Chung, tiền bạc tuy có sức mạnh nhưng việc lao vào vòng xoáy kiếm tiền dễ khiến con người sa ngã vào chỗ "nhơ nhớp", "hôi tanh, u ám". Ông chọn lối sống của Nhan Hồi, coi khinh danh lợi để bảo vệ sự trong sạch của tâm hồn vì hiểu rằng "hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng". Dù cái nghèo, cái túng quẫn vẫn đang bủa vây, sự "ương gàn" và cố chấp của Thiết Chung chính là tấm gương phản chiếu một nhân cách cao đẹp, khát khao đứng ngoài sự băng hoại đạo đức của xã hội kim tiền. Bản lĩnh từ chối cám dỗ vật chất của ông vô cùng đáng trân trọng, dẫu lối sống ấy có phần cực đoan và tạo nên gánh nặng cho người thân.

Câu 2.

Cuộc đối thoại nảy lửa giữa ông Cự Lợi và ông Trần Thiết Chung trong vở kịch Kim tiền không đơn thuần là cuộc tranh luận giữa hai người bạn, mà đó là hiện thân của hai hệ giá trị luôn xung đột trong đời sống: vật chất và tinh thần. Từ câu chuyện của thế kỷ trước nhìn về xã hội hiện đại, chúng ta càng nhận thức rõ ràng hơn bao giờ hết về tầm quan trọng của sự cân bằng giữa hai giá trị này trong cuộc sống của mỗi con người.

Giá trị vật chất là những thứ hữu hình, có thể đo lường được bằng tiền bạc, tài sản, tiện nghi cuộc sống như nhà cửa, xe cộ, đồ ăn, thức uống. Đúng như ông Cự Lợi khẳng định, vật chất là "huyết mạch", là nền tảng cơ bản nhất để duy trì sự sống. Không có vật chất, con người không thể tồn tại, tài năng dễ bị tiêu ma vì túng quẫn, và chúng ta cũng không có đủ nguồn lực để chăm lo cho những người thân yêu hay thực hiện các lý tưởng cao đẹp. Trong khi đó, giá trị tinh thần lại là những thứ vô hình nhưng thiêng liêng: đạo đức, tình yêu thương, tri thức, sự thanh thản trong tâm hồn và lòng tự trọng. Nếu vật chất nuôi sống thể xác thì tinh thần chính là thứ nuôi dưỡng và định hình nên linh hồn con người.

Một cuộc sống quá nghiêng về bên nào cũng đều dẫn đến bi kịch. Nếu chỉ sùng bái vật chất, coi "tiền là Giời, là Phật" như cái nhìn thực dụng của Cự Lợi, con người dễ rơi vào sự ích kỷ, tha hóa, sẵn sàng chà đạp lên lương tâm để đạt được mục đích. Ngược lại, nếu quá cực đoan, chỉ sống trong "cõi mơ mộng" thanh cao mà phủ nhận hoàn toàn vai trò của tiền bạc giống như Trần Thiết Chung, chúng ta sẽ tự làm khó mình, đẩy bản thân và gia đình vào cảnh nghèo túng, bất lực trước những biến cố của cuộc đời.

Chính vì vậy, chìa khóa của một cuộc sống hạnh phúc và bền vững nằm ở sự cân bằng. Cân bằng nghĩa là chúng ta tích cực lao động, sáng tạo để tạo ra của cải vật chất chính đáng bằng đôi tay và khối óc của mình, xem tiền bạc là phương tiện để nâng cao chất lượng cuộc sống chứ không phải mục đích tối thượng để thờ phụng. Đồng thời, trong quá trình tìm kiếm vật chất ấy, ta không được phép bỏ quên việc làm giàu cho thế giới tinh thần. Hãy học cách trân trọng những niềm vui giản dị, giữ gìn đạo đức, lòng trắc ẩn và biết sẻ chia với cộng đồng. Con người chỉ thực sự giàu có khi họ sở hữu một cuộc sống đủ đầy về vật chất và an yên, phong phú về tâm hồn.

Xã hội ngày nay với nhịp sống hối hả của nền kinh tế thị trường đang dễ khiến con người lệch chuẩn, lao vào vòng xoáy "cơm áo gạo tiền" mà bỏ bê những giá trị nhân văn. Nhận thức được điều đó, mỗi chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần xây dựng cho mình một bản lĩnh vững vàng. Hãy chăm chỉ kiếm tiền một cách lương thiện, nhưng cũng đừng quên dừng lại để đọc một cuốn sách, lắng nghe một bản nhạc, nuôi dưỡng tình yêu thương và giữ cho tâm mình thật trong sạch giữa dòng đời vạn biến.

Câu 1.

• Trả lời: Thể loại của văn bản là Kịch (hoặc cụ thể hơn là kịch bản văn học / kịch nói).

Câu 2.

• Trả lời: Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại là vì thiếu tiền và luôn khinh rẻ, không chịu kiếm tiền. Cự Lợi khẳng định: "Bao nhiêu công việc bác trù tính, chỉ vì tiền mà thất bại. Bao nhiêu điều thất vọng của bác chỉ vì tiền mà ra cả. Thế mà bác cứ khinh rẻ tiền...".

Câu 3.

• Ý nghĩa hình ảnh so sánh: "Phân, bẩn, rác" là những thứ ô uế, xấu xí nhưng lại là nguồn dinh dưỡng quý giá để nuôi sống vạn vật, tạo nên hoa thơm quả ngọt. Tương tự, "tiền" có thể bị coi là thực dụng, bẩn thỉu ở nguồn gốc hoặc cách kiếm, nhưng nếu biết dùng, nó là phương tiện, là "lợi khí" để làm nên những việc to lớn, tốt đẹp, cao thượng (như tỉnh thành nguy nga, công trình từ thiện).

• Mục đích thuyết phục: Cự Lợi muốn Trần Thiết Chung thay đổi góc nhìn phiến diện, cực đoan về tiền bạc. Lợi muốn thuyết phục Chung từ bỏ sự cố chấp, chấp nhận dấn thân kiếm tiền để lo cho gia đình và dùng chính đồng tiền đó làm bệ phóng cho tài năng, sự nghiệp.

Câu 4.

• Kết thúc cuộc trò chuyện: Cuộc trò chuyện kết thúc trong sự bất đồng ý kiến không thể dung hòa. Ông Trần Thiết Chung chốt lại bằng việc khẳng định mỗi người một lối sống: Cự Lợi chọn giàu sang, phú quý và đã toại nguyện; còn Chung chấp nhận lối sống giản dị, tầm thường, "hãy cứ mặc tôi".

• Ý nghĩa đối với chủ đề: Kết thúc này phản ánh chiều sâu xung đột tư tưởng cốt lõi của tác phẩm: Sự va chạm nảy lửa giữa chủ nghĩa thực dụng, sùng bái vật chất (đại diện là Cự Lợi) và chủ nghĩa duy tâm, bảo vệ khí tiết tinh thần thanh bạch (đại diện là Trần Thiết Chung). Nó để ngỏ một câu hỏi nhức nhối cho người đọc về sự lựa chọn đường đời trong xã hội giao thời.

Câu 5.

Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm này của nhân vật Trần Thiết Chung. Khi con người dung túng cho những ham muốn, tham vọng vô hạn của bản thân — đặc biệt là về vật chất, danh vọng và tiền tài — họ dễ rơi vào cái bẫy của sự lệ thuộc. Để thỏa mãn lòng tham, con người có nguy cơ phải đánh đổi thời gian, sức khỏe, sự thảnh thơi trong tâm hồn, và thậm chí là cả đạo đức, nhân phẩm. "Gánh hệ lụy" ở đây chính là sự mệt mỏi, bất an, những toan tính phe phái và nỗi sợ hãi mất mát. Biết tiết chế ham muốn, sống tri túc (biết đủ) chính là chiếc chìa khóa để giữ cho tâm hồn luôn tự do, thanh thản trước những cám dỗ đầy sóng gió của cuộc đời.

Câu 1:

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong đoạn trích "Không một tiếng vang" của Vũ Trọng Phụng là lát cắt đau đớn về số phận con người dưới đáy xã hội trước Cách mạng. Từ một gia đình trung lưu êm ấm, ngọn lửa thiên tai đã đẩy họ vào cảnh tán gia bại sản, để lại người cha già mù lòa cùng hai vợ chồng người con nghèo khổ. Nỗi đau thể xác chưa nguôi, họ tiếp tục bị bóp nghẹt bởi sự tàn nhẫn của nhân đạo và đồng tiền. Xã hội thực dân nửa phong kiến hiện lên như một cỗ máy xay thịt tàn nhẫn: người vợ bán bánh bị đổ hàng, người chồng đi làm bị quỵt lương, và đỉnh điểm là sự đòi nợ ráo hoảnh, vô tình của lão Thông Xạ. Cái nghèo không chỉ mang đến cái đói, sự kiệt quệ về vật chất mà khủng khiếp hơn, nó tàn phá tinh thần và đẩy con người vào chân tường của sự tha hóa. Anh con trai mất hết niềm tin vào công lý, thần phật, phẫn uất đi làm càn rồi bị bắt; ông lão mù chọn cái chết thắt cổ để giải thoát và không làm gánh nặng; người con dâu dập đầu chết theo trong đau đớn. Cái chết của họ diễn ra lặng lẽ, "không một tiếng vang", cho thấy số phận rẻ rúng, bế tắc tột cùng của những kiếp người lương thiện bị đồng tiền và sự bất công của xã hội dồn đến bước đường cùng.

Câu 2:

Vở kịch "Không một tiếng vang" của Vũ Trọng Phụng dù ra đời cách đây gần một thế kỷ nhưng vẫn vẹn nguyên giá trị cảnh tỉnh. Bi kịch đẫm máu và nước mắt của gia đình ông lão mù không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà nó còn là hồi chuông thức tỉnh, gợi lên trong lòng mỗi chúng ta suy nghĩ sâu sắc về vấn đề chăm sóc, hỗ trợ những người yếu thế thông qua tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng trong xã hội hôm nay.

Người yếu thế trong xã hội là những cá nhân hoặc nhóm người gặp nhiều bất lợi về thể chất, tinh thần, hoàn cảnh kinh tế hay địa vị xã hội như người khuyết tật, người già neo đơn, trẻ em mồ côi, hay những người nghèo khổ bị đẩy vào hoàn cảnh ngặt nghèo. Tinh thần nhân ái chính là tình yêu thương giữa con người với con người, sự thấu cảm và sẻ chia trước những nỗi đau của đồng loại. Còn trách nhiệm cộng đồng là nghĩa vụ, hành động cụ thể của mỗi cá nhân và các tổ chức nhằm xây dựng một xã hội tốt đẹp, công bằng hơn.

Vì sao tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với người yếu thế lại vô cùng cần thiết? Trước hết, một xã hội văn minh không được đo bằng chiều cao của những tòa nhà chọc trời, mà được đo bằng cách xã hội đó đối xử với những người yếu thế nhất. Trải qua những biến cố của cuộc sống, bất kỳ ai cũng có thể rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo như gia đình ông lão mù. Nếu cộng đồng ngoảnh mặt làm ngơ, giữ thái độ thờ ơ, dửng dưng như lão Thông Xạ trong tác phẩm, con người sẽ bị đẩy vào bước đường cùng, dẫn đến sự tha hóa và những bi kịch đau lòng. Ngược lại, sự nâng đỡ kịp thời về cả vật chất lẫn tinh thần chính là chiếc phao cứu sinh, giúp họ có cơ hội tái hòa nhập, vươn lên và đóng góp ngược lại cho xã hội.

Hơn nữa, lan tỏa tinh thần nhân ái giúp thắt chặt sợi dây gắn kết giữa con người với con người. Khi chúng ta biết sẻ chia, xã hội sẽ bớt đi những mảng màu u tối của tội phạm, bạo lực và sự bất công, thay vào đó là sự ấm áp của tình người. Trách nhiệm này không của riêng ai; nó cần sự chung tay từ chính sách an sinh xã hội của Nhà nước (như xây dựng nhà tình nghĩa, trợ cấp người khuyết tật, tạo việc làm) cho đến những hành động nhỏ bé nhưng thiết thực của mỗi cá nhân như quyên góp, giúp đỡ một cụ già qua đường, hay không kỳ thị người yếu thế.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, bên cạnh những dòng chảy nhân ái, vẫn còn đó những góc khuất của sự vô cảm. Nhiều người sống ích kỷ, "đèn nhà ai nhà nấy rạng", hoặc thậm chí trục lợi, lợi dụng lòng tốt và sự tổn thương của người yếu thế để mưu cầu lợi ích cá nhân. Đó là những hành vi đáng lên án và cần bị bài trừ tận gốc.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng không phải là những khẩu hiệu xa vời, mà là thước đo nhân cách của mỗi con người và sự tiến bộ của một quốc gia. Thấu hiểu bi kịch "không một tiếng vang" năm xưa, thế hệ trẻ hôm nay cần ý thức rõ hơn về trách nhiệm của mình, học cách mở lòng, yêu thương và hành động để không một ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc sống này.

Câu 1.

• Trả lời: Lão Thông Xạ là chủ nhà (người cho thuê nhà) của gia đình ông lão mù. Lão đồng thời là chủ nợ, người năm lần bảy lượt đến đòi tiền thuê nhà và đe dọa sẽ đuổi cả gia đình ông lão ra đường nếu không trả đủ tiền.

Câu 2.

• Trả lời: Xung đột cơ bản của văn bản là xung đột giữa những người lao động nghèo khổ, lương thiện (gia đình ông lão mù) với hoàn cảnh sống khốn cùng, bế tắc do sự áp bức, bóc lột của xã hội thực dân nửa phong kiến (đại diện là giai cấp thống trị, chủ nợ như lão Thông Xạ, tiền tài, luật pháp bất công). Đây là tấn bi kịch giữa khát vọng sống yên ổn, lương thiện của con người và sức mạnh tàn bạo, lạnh lùng của đồng tiền trong xã hội đương thời.

Câu 3.

• Suy nghĩ, quan điểm của anh cả Thuận về đồng tiền: Anh cho rằng ở thời buổi này, đồng tiền có quyền lực tối thượng, vượt lên trên tất cả mọi giá trị đạo đức, tâm linh và pháp luật: "Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật", "Lương tâm à? Còn thua đồng tiền! Luật pháp à? Chưa bằng đồng tiền! Giời Phật à? Còn kém đồng tiền!". Đồng tiền sai khiến được mọi người và chỉ những kẻ bất nhân, lắm ngón xoay tiền thì mới được sống sung sướng.

• Vấn đề xã hội được phản ánh: Quan điểm này phản ánh một thực trạng tàn nhẫn của xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám — một xã hội thực dụng, băng hoại đạo đức, nơi đồng tiền làm chủ và đảo lộn mọi giá trị. Nó đẩy người nghèo vào chân tường, khiến họ mất đi niềm tin vào công lý, vào thần phật và sự lương thiện.

Câu 4.

• Phẩm chất: Chị cả Thuận là một người phụ nữ đảm đang, giàu tình yêu thương, hiếu thảo với bố chồng và luôn lo nghĩ cho gia đình.

• Các chi tiết thể hiện:

• Chăm lo cho bố chồng: Khi thấy bố đau ốm, kêu rên vì đói, chị "tất tả vào bếp, xách ra một chiếc chậu thau" mang sang hàng xóm bán để "lấy vài hào về mua bát cháo với lọ dầu cho thầy". Khi bố ngã, chị "luống cuống", chấp nhận không chạy theo chồng để quay lại nâng đỡ, dìu bố lên chõng tre, ân cần hỏi: "Thầy ơi, thầy ngã có đau không?".

• Thương chồng, lo lắng cho gia đình: Khi thấy chồng uất ức bỏ đi, chị "hốt hoảng, vùng dậy chạy theo" vì lo sợ chồng sẽ làm điều dại dột trong lúc túng quẫn.

Câu 5.

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong đoạn trích là minh chứng đau xót cho thấy sức ép tàn khốc của "cơm áo gạo tiền" có thể đẩy con người vào bước đường cùng. Khi cái đói, cái nghèo và nợ nần bủa vây, những giá trị đạo đức hay lòng tự trọng đều bị thử thách nghiệt ngã. Nó khiến người con trai lương thiện trở nên phẫn uất, mất niềm tin vào cuộc sống và liều lĩnh làm càn; khiến người cha già vì không muốn làm gánh nặng mà phải chọn cái chết. Sức ép cơm áo gạo tiền trong một xã hội bất công không chỉ bào mòn thể xác mà còn có sức tàn phá khủng khiếp đối với tinh thần, dễ dàng dồn đẩy những con người khốn khổ vào bi kịch tha hóa hoặc tự tước đoạt quyền sống của chính mình.