câu 1 Đoạn trích "Thạch Sanh" (truyện Nôm) tuy ngắn gọn nhưng đã làm bật lên những giá trị nội dung sâu sắc của truyện cổ tích dân gian. Cốt lõi của văn bản là sự đối lập gay gắt giữa thiện và ác, giữa ân nghĩa và bội bạc. Một mặt, là sự nhân hậu, ngay thẳng đến mức ngây thơ của Thạch Sanh, người dù bị vu oan, hãm hại vẫn giữ lòng "chẳng hận thù cùng ai." Mặt khác, là sự bất nhân, vong ân đến tàn độc của Lý Thông, kẻ cướp công và tìm cách giết người diệt khẩu. Đoạn trích còn đề cao công lý và lẽ phải thông qua sự xuất hiện của yếu tố thần kì là Đàn thần. Tiếng đàn không chỉ là lời kêu oan, mà còn là tiếng nói của lương tri, có sức mạnh vạch trần tội ác, thấu đến triều đình, khẳng định niềm tin mãnh liệt của nhân dân vào sự chiến thắng tất yếu của cái thiện. Qua đó, văn bản thể hiện ước mơ muôn đời của người lao động: người tốt sẽ được đền đáp xứng đáng, kẻ ác sẽ bị trừng trị, dù ở trong hoàn cảnh tuyệt vọng nhất.

câu 2 Trong kỷ nguyên số, công nghệ đã trở thành một "xúc tác" mạnh mẽ, làm thay đổi tận gốc rễ cách con người tương tác, kết nối và trao đổi thông tin với nhau. Từ thư tay truyền thống đến tin nhắn tức thời, từ họp mặt trực tiếp đến hội nghị trực tuyến, vai trò của công nghệ trong việc định hình phương thức giao tiếp là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, sự thay đổi này là một con dao hai lưỡi, mang lại cả những lợi ích vượt trội lẫn những hệ lụy đáng cân nhắc.

Vai trò tích cực lớn nhất của công nghệ là khả năng phá vỡ mọi rào cản địa lí và thời gian. Các ứng dụng nhắn tin, gọi video (như Zalo, WhatsApp, Zoom) đã biến thế giới thành một ngôi làng toàn cầu.

• Tăng tốc độ và hiệu quả: Giao tiếp trở nên tức thời và đa phương tiện. Một thông tin có thể được truyền tải đến hàng triệu người cùng một lúc bằng văn bản, hình ảnh, hoặc video, giúp đẩy nhanh tiến độ làm việc và ra quyết định.

• Mở rộng mạng lưới quan hệ: Công nghệ cho phép con người duy trì liên lạc dễ dàng với người thân ở xa, kết nối với những người có chung sở thích trên toàn thế giới, và thúc đẩy sự hợp tác quốc tế.

• Dân chủ hóa thông tin: Mọi người đều có cơ hội bày tỏ quan điểm, tham gia vào các cuộc thảo luận xã hội, từ đó thúc đẩy sự tương tác và phản biện dân chủ hơn.

Bên cạnh những lợi ích, việc lạm dụng công nghệ cũng tạo ra nhiều hệ lụy tiêu cực đối với chất lượng giao tiếp.

• Giảm sự tương tác trực tiếp: Sự phụ thuộc quá mức vào màn hình dẫn đến sự nghèo nàn trong giao tiếp phi ngôn ngữ (ánh mắt, cử chỉ, tông giọng). Điều này làm suy giảm khả năng thấu hiểu và đồng cảm, khiến các mối quan hệ xã hội trở nên hời hợt, thiếu chiều sâu.

• Gây hiểu lầm và xung đột: Giao tiếp qua tin nhắn thường thiếu ngữ cảnh và cảm xúc, dễ dẫn đến hiểu lầm hoặc làm tăng nguy cơ xung đột trực tuyến (cyberbullying).

• Vấn đề phân tâm và nghiện: Việc liên tục kiểm tra thông báo và tin nhắn khiến con người bị phân tâm, làm giảm khả năng tập trung vào cuộc trò chuyện hiện tại, ngay cả khi đang ở bên nhau.

Để khai thác tối đa lợi ích của công nghệ mà không làm mất đi giá trị cốt lõi của giao tiếp nhân văn, cần có những biện pháp điều chỉnh ý thức và hành vi:

1. Thiết lập "Luật bất thành văn": Cần tự đặt ra giới hạn sử dụng thiết bị trong các cuộc gặp mặt trực tiếp, bữa ăn gia đình, hoặc các cuộc họp quan trọng để ưu tiên sự tương tác mặt đối mặt.

2. Sử dụng công nghệ như một công cụ bổ trợ: Nên tận dụng các công cụ video call cho giao tiếp từ xa để có thể truyền tải cảm xúc và cử chỉ, thay vì chỉ dựa vào tin nhắn văn bản.

3. Tăng cường "Tư duy số" và "Văn hóa mạng": Giáo dục về việc giao tiếp có trách nhiệm, tôn trọng ý kiến khác biệt, và tránh phát tán thông tin độc hại hoặc tiêu cực trên không gian mạng.

Tóm lại, công nghệ là phương tiện, không phải mục đích, của giao tiếp. Vai trò của nó là tạo ra sự thuận tiện, nhưng không thể thay thế được sự ấm áp, chiều sâu của giao tiếp trực tiếp. Thế hệ hiện nay cần học cách làm chủ công nghệ, để nó phục vụ cho việc kết nối con người một cách nhân văn và hiệu quả hơn, thay vì để công nghệ vô tình tạo ra những khoảng cách vô hình.

câu 1 Thể loại của văn bản là truyện Nôm (hoặc thơ lục bát Nôm).

câu 2 Văn bản trên kể về sự việc Lý Thông vu oan và hãm hại Thạch Sanh sau khi Thạch Sanh đã lập công lớn nhưng bị Lý Thông cướp công. Cụ thể:

• Sự việc 1: Lý Thông cùng mẹ sai người canh vào hang động, lấy hết tài sản (vàng, bạc) của hai hồn yêu tinh Trăn Tinh và Đại Bàng, rồi vu vạ cho Thạch Sanh là kẻ trộm.

• Sự việc 2: Thạch Sanh bị quân lính bắt giải về toà, bị giam vào ngục Lại, bị tra khảo.

• Sự việc 3: Lý Thông vì sợ sự thật bại lộ nên quyết định khâm mệnh quốc gia, chờ ngày giết Thạch Sanh.

• Sự việc 4: Thạch Sanh trong ngục biết rõ lòng dạ bất nhân của Lý Thông nhưng không oán hận, mà dùng đàn thần để gảy, tiếng đàn kêu oan, kể lại công trạng của chàng và sự phụ nghĩa vong ân của Lý Thông, tiếng đàn thấu đến cung phi và Công chúa.

câu 3 Sau khi Thạch Sanh đã diệt Trăn Tinh và Đại Bàng, Lý Thông và mẹ đã dùng mưu kế chiếm đoạt hết tài sản của yêu quái, rồi vu oan cho Thạch Sanh là kẻ trộm bạc vàng. Thạch Sanh bị bắt, bị đánh đập và giam vào ngục. Lý Thông vì sợ hãi sự thật bại lộ nên quyết định giết Thạch Sanh để bịt đầu mối. Trong ngục tối, Thạch Sanh biết rõ lòng dạ bất nhân của Lý Thông nhưng không oán hờn mà dùng đàn thần gảy lên. Tiếng đàn kêu oan, vạch rõ công trạng của mình và tội lỗi vong ân của Lý Thông, khiến tiếng đàn thấu đến triều đình và công chúa.

Mô hình cốt truyện:

Văn bản thuộc mô hình cốt truyện Truyện cổ tích thần kì (hoặc truyện nhân vật dũng sĩ diệt yêu quái, cứu người bị nạn, và được hưởng hạnh phúc).

• Đặc điểm: Nhân vật chính (Thạch Sanh) là người dũng cảm, lập được kỳ công nhưng bị hãm hại; có sự xuất hiện của yếu tố thần kì (đàn thần); và câu chuyện hướng tới sự chiến thắng cuối cùng của cái thiện (tiếng đàn kêu oan).

câu 4 Câu hỏi tu từ:

• "Đàn kêu: Ai chém trăn tinh, / Cho mày vinh hiển dự mình quyền sang?" (Hoặc: "Đàn kêu: Ai chém xà vương, / Đem nàng công chúa triều đường về đây?" hoặc: "Đàn kêu: Hỡi Lý Thông mày / Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân?")

Phân tích tác dụng (chọn câu thứ 3):

• Câu hỏi tu từ: "Đàn kêu: Hỡi Lý Thông mày / Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân?"

• Tác dụng:

• Tố cáo tội ác: Câu hỏi không cần câu trả lời mà nhằm nhấn mạnh và khẳng định tội lỗi tột cùng của Lý Thông là phụ nghĩa, vong ân (biết ơn nhưng lại quay lưng hãm hại người đã giúp mình).

• Tạo sức mạnh cho lời kêu oan: Được phát ra từ tiếng đàn thần trong ngục tối, câu hỏi có sức mạnh vang vọng, trực tiếp gọi tên kẻ ác, giúp lời kêu oan của Thạch Sanh trở nên minh bạch, hùng hồn và thuyết phục hơn bất kỳ lời trần tình nào.

• Thể hiện sự khinh miệt (gián tiếp): Dù Thạch Sanh "lòng chẳng oán hờn," tiếng đàn lại giúp bộc lộ sự khinh miệt của công lý đối với kẻ bất nhân, qua đó khẳng định sự chiến thắng của lẽ phải và đạo đức.

câu 5 Yếu tố hoang đường kì ảo:

• Đàn thần (tiếng đàn kêu nghe tiếng nên xinh, tiếng đàn kêu oan, kể tội, và thấu đến cung phi, công chúa).

Tác dụng:

• Giải quyết mâu thuẫn: Trong hoàn cảnh Thạch Sanh bị giam cầm, bị Lý Thông hãm hại, và không có cách nào tự minh oan, Đàn thần xuất hiện như một phép màu giúp chàng tự minh oan, tố cáo tội ác và lật ngược tình thế bi kịch. Nó đại diện cho sự can thiệp của các thế lực siêu nhiên để bảo vệ cái thiện.

• Thăng hoa và cụ thể hóa công lý: Tiếng đàn thần không chỉ là một nhạc cụ, nó là tiếng nói của công lý và lẽ phải; nó có khả năng "kêu" (nói) rõ ràng, kể lại toàn bộ sự việc và tâm trạng của Thạch Sanh. Yếu tố này giúp lý tưởng hóa công lý – công lý phải công khai, phải mạnh mẽ đến mức có thể xuyên qua ngục tối, thấu đến tai vua chúa và cảm hóa được lòng người.

• Làm nổi bật phẩm chất nhân vật: Tiếng đàn gảy lên trong cảnh tù ngục, giữa lúc bị oan ức, cho thấy Thạch Sanh không hận thù, không phàn nàn mà dùng nghệ thuật để đối diện và giải quyết bi kịch. Điều này làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn thông minh, tài hoa, nhân hậu và cao thượng của Thạch Sanh.

câu 1 Gốm Bát Tràng, với lịch sử hàng trăm năm, là biểu tượng của tinh hoa nghề thủ công Việt. Quy trình tạo ra một sản phẩm gốm đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì, và chất chứa cả một hồn quê. Đầu tiên là khâu chọn đất sét, loại đất trắng dẻo, được tinh luyện kỹ lưỡng qua nhiều lần nhào nặn. Tiếp đó là tạo dáng trên bàn xoay – công đoạn mang tính nghệ thuật cao. Người thợ gốm phải dùng đôi bàn tay khéo léo, mềm mại như múa để biến khối đất vô tri thành chiếc ấm, chiếc đĩa với những đường cong duyên dáng, hài hòa. Sau khi phơi khô để sản phẩm "sống" cứng cáp hơn, người thợ tiến hành trang trí (vẽ hoa văn) rồi phủ lớp men truyền thống (men ngọc, men nâu). Mỗi nét vẽ không chỉ là họa tiết mà còn là lời tự sự về thiên nhiên, cuộc sống. Công đoạn cuối cùng và quan trọng nhất là nung. Sản phẩm được đưa vào lò nung ở nhiệt độ cực cao, có thể lên đến 1200^\circ\text{C} đến 1300^\circ\text{C} trong nhiều giờ. Sự thành bại nằm ở kinh nghiệm canh lửa của người thợ: lửa phải đủ mạnh để làm gốm rắn chắc, đủ dịu để men sáng bóng. Chứng kiến quá trình này, ta càng thêm trân trọng những giá trị lao động, nhận ra rằng việc gìn giữ nghề truyền thống không chỉ là bảo tồn di sản mà còn là giữ gìn tâm hồn dân tộc qua mỗi sản phẩm gốm sứ.

câu 2 "Chảy máu chất xám" (Brain Drain) là hiện tượng các chuyên gia, trí thức và nhân tài ưu tú của một quốc gia di cư ra nước ngoài để sinh sống và làm việc. Đây là một vấn đề đáng báo động đối với Việt Nam, một quốc gia đang trong quá trình phát triển nhanh chóng và rất cần nguồn lực con người chất lượng cao. Nếu không có giải pháp kịp thời, hiện tượng này sẽ tạo ra những thiệt hại nghiêm trọng và làm chậm tốc độ phát triển bền vững của đất nước.

Thực trạng chảy máu chất xám ở Việt Nam hiện nay diễn ra dưới nhiều hình thức, phổ biến nhất là việc du học sinh giỏi không quay về sau khi tốt nghiệp và các chuyên gia hàng đầu di chuyển sang các tập đoàn đa quốc gia hoặc các quốc gia phát triển. Dù không có con số thống kê chính thức, nhưng rõ ràng, nguồn nhân lực tinh hoa đang bị thất thoát, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, y học, và nghiên cứu khoa học.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này rất đa dạng và phức tạp. Trước hết là vấn đề về chế độ đãi ngộ. Mức lương, thưởng và phúc lợi dành cho nhân tài tại Việt Nam thường chưa tương xứng với năng lực và sự đóng góp của họ so với mặt bằng quốc tế. Thứ hai, là môi trường làm việc và cơ hội phát triển. Nhiều trí thức trẻ cảm thấy bị hạn chế về điều kiện nghiên cứu, thiếu thốn trang thiết bị, và thiếu cơ hội thăng tiến công bằng, minh bạch. Thứ ba, là những yếu tố liên quan đến chính sách xã hội và chất lượng cuộc sống (giáo dục, y tế, ô nhiễm môi trường) khiến họ lo lắng về tương lai của bản thân và gia đình. Sự kết hợp của những yếu tố này đã tạo thành một lực đẩy mạnh mẽ khiến nhân tài tìm kiếm "miền đất hứa" ở nước ngoài.

Hậu quả của chảy máu chất xám đối với Việt Nam là rất lớn. Nó làm suy yếu tiềm lực khoa học - công nghệ quốc gia, giảm khả năng cạnh tranh kinh tế và cản trở việc xây dựng đội ngũ chuyên gia kế cận. Quan trọng hơn, việc mất đi những bộ óc sáng tạo cũng đồng nghĩa với việc mất đi những ý tưởng đột phá và khả năng tự chủ trong phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn.

Để giải quyết vấn đề này, cần có một chiến lược đồng bộ và dài hạn từ Chính phủ, doanh nghiệp và toàn xã hội:

1. Cải thiện chế độ đãi ngộ: Xây dựng một cơ chế lương bổng và phúc lợi cạnh tranh quốc tế cho các vị trí trọng điểm, kèm theo các chính sách thu hút tài năng (ví dụ: hỗ trợ nhà ở, ưu đãi thuế).

2. Tạo môi trường làm việc lý tưởng: Đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, và các quỹ nghiên cứu khoa học. Đồng thời, xây dựng văn hóa làm việc minh bạch, sáng tạo, nơi nhân tài được trao quyền và được tôn trọng sự khác biệt.

3. Thay đổi cơ chế sử dụng nhân tài: Cần có sự thay đổi căn bản trong tư duy, loại bỏ cơ chế xin cho, và tạo điều kiện cho nhân tài thực sự được nắm giữ vị trí quan trọng, phát huy tối đa năng lực, không bị ràng buộc bởi bằng cấp hay thâm niên không cần thiết.

Chảy máu chất xám là một phép thử về khả năng giữ chân và trọng dụng người tài của Việt Nam. Thế hệ trẻ cần ý thức được trách nhiệm của mình, và Chính phủ cần hành động quyết liệt để biến "sức hút" của quốc tế thành "sức hút" nội tại, tạo dựng một môi trường nơi trí tuệ được tôn vinh và nhân tài sẵn sàng cống hiến cho sự phồn vinh của quê hương.

câu 1 Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

câu 2 Văn bản đã làm sáng tỏ chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao trên ba phương diện chính:

1. Chủ nghĩa hiện thực tâm lí (Sở trường nghệ thuật):

• Ông chú ý đến nội tâm hơn ngoại hình nhân vật.

• Có khả năng "du lịch" triền miên trong thế giới nội tâm để theo dõi các quá trình tâm lí phức tạp, quanh co (vui/buồn, cười/khóc, say/tỉnh...).

• Sử dụng nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên để diễn tả tâm lí (ví dụ: ánh trăng trong Chí Phèo).

2. Lối kể chuyện và kết cấu độc đáo:

• Lối kể chuyện biến hóa, nhập thẳng vào đời sống bên trong nhân vật theo dòng độc thoại nội tâm.

• Tạo ra kết cấu bề ngoài phóng túng, xáo trộn nhưng thực chất rất chặt chẽ.

• Lối trần thuật nhiều giọng điệu.

3. Tư tưởng và cái "Tâm" đối với con người:

• Luôn băn khoăn về vấn đề nhân phẩm, bất bình trước tình trạng con người bị lăng nhục vì nghèo đói.

• Đảm nhận sứ mệnh minh oan chiêu tuyết cho những người bị miệt thị bất công.

• Dù cố tình dùng từ ngữ lạnh lùng, miệt thị (hắn, y, thị...), nhưng vẫn thấy rõ đau xót, nước mắt của tác giả (cái tâm vững vàng, đằm thắm).

câu 3 Biện pháp tu từ: So sánh.

Tác dụng:

• Cụ thể hóa tính chất cheo leo, khó khăn: So sánh đã cụ thể hóa và hình tượng hóa sự "cheo leo" của ngòi bút Nam Cao khi đặt nhân vật vào ranh giới giữa con người và thú vật. Nó giúp người đọc hình dung được sự mạo hiểm, thách thức lớn về mặt tư tưởng mà nhà văn phải đối mặt khi xử lí những bi kịch nhân phẩm.

• Nhấn mạnh sự hồi hộp, căng thẳng: Gợi cảm giác lo lắng, hồi hộp cao độ của độc giả khi theo dõi quá trình đấu tranh nội tâm của nhân vật và cách nhà văn giải quyết vấn đề.

• Đề cao tài năng và bản lĩnh: Thông qua sự lo lắng của người đọc và sự hồi hộp của đứa trẻ, tác giả ngầm khẳng định Nam Cao là người có tài năng và bản lĩnh vững vàng ("không hề sa chân hụt bước") khi xử lý đề tài gai góc này.

câu 4Ngôn ngữ nghị luận được sử dụng trong phần (2) có những đặc điểm nổi bật sau:

• Tính hình tượng, giàu cảm xúc: Khác với ngôn ngữ khoa học khô khan, tác giả sử dụng nhiều hình ảnh ví von, ẩn dụ giàu tính gợi cảm để minh họa cho luận điểm, ví dụ: "đặt nhân vật của mình vào tình thế cheo leo nơi ranh giới giữa con người và thú vật," "ngòi bút của nhà văn cũng thật cheo leo," "người tài tử đang diễn trò leo dây giữa khoảng không." Điều này giúp bài viết nghị luận trở nên hấp dẫn và thuyết phục hơn.

• Tính biểu cảm, thể hiện cái "tâm" của người viết: Tác giả sử dụng các từ ngữ mang sắc thái đánh giá, khẳng định mạnh mẽ sự kính trọng đối với Nam Cao: "Nam Cao không làm xiếc ngôn từ, không làm trò kĩ thuật, ông tự thử thách mình về tư tưởng, về cái tâm đối với con người."

• Sử dụng cặp đối lập: Tác giả dùng sự đối lập ("cố tình làm ra vẻ lạnh lùng," "dùng những từ vô cảm" \leftrightarrow "vẫn thấy có biết bao đau xót, biết bao nước mắt") để nhấn mạnh và làm nổi bật sự mâu thuẫn bên ngoài và sự ấm áp bên trong phong cách của Nam Cao, từ đó khẳng định vững chắc về cái tâm của nhà văn.

câu 5 Cách lập luận của tác giả (Nguyễn Đăng Mạnh) trong văn bản này rất chặt chẽ, khoa học nhưng không khô khan, mang tính thuyết phục cao với những đặc điểm sau:

1. Khái quát hóa vấn đề: Tác giả mở đầu bằng việc xác định đặc trưng cốt lõi: "Chủ nghĩa hiện thực tâm lí" (trong phần 1) và "vấn đề nhân phẩm" (trong phần 2). Đây là hai luận điểm lớn, bao quát mọi đặc sắc của Nam Cao.

2. Sử dụng phép so sánh đối chiếu: Tác giả đặt Nam Cao bên cạnh các nhà văn cùng thời (Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan) để làm nổi bật sở trường và sự khác biệt độc đáo của Nam Cao (khả năng "du lịch" trong thế giới nội tâm). Đây là một phương pháp lập luận kinh điển trong phê bình văn học, giúp khẳng định vị thế của nhà văn.

3. Dẫn chứng tiêu biểu: Các luận điểm luôn được minh họa bằng các dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm nổi tiếng (ánh trăng trong Chí Phèo, các cặp nhân vật tâm sự/gây sự), tăng tính xác thực và độ tin cậy cho bài viết.

4. Lập luận bằng hình ảnh (Ẩn dụ, So sánh): Đặc biệt trong phần (2), tác giả dùng các hình ảnh ẩn dụ (như việc "leo dây giữa khoảng không") để lý giải những vấn đề tư tưởng phức tạp, giúp người đọc dễ tiếp nhận sự thử thách và bản lĩnh trong ngòi bút của Nam Cao.

5. Luận điểm chốt giàu cảm xúc: Tác giả kết thúc bằng việc khẳng định "cái tâm vững vàng, đằm thắm" là nền tảng của mọi tác phẩm. Đây là luận điểm cuối cùng, tổng hòa và nâng cao giá trị của các đặc điểm nghệ thuật đã phân tích, tạo ra sự đồng cảm và thuyết phục mạnh mẽ nơi người đọc.

câu 1

Tùy bút "Những dặm đường xuân" của Băng Sơn đã mang đến cho em những rung cảm sâu sắc và chân thực về không khí Tết cổ truyền của người Việt. Bằng giọng văn trữ tình, giàu hình ảnh và chất thơ, tác giả đã vẽ nên một bức tranh đa chiều về những ngày cuối năm - vừa vội vàng, hối hả ("tháng củ mật sắp hết"), lại vừa tha thiết, lắng đọng. Đặc biệt, em xúc động trước nỗi lòng của người xa quê, những người "tự mình lẩn tránh thân mình" vì chưa thể về nhà với bộ quần áo tàng tàng, không có quà Tết tươm tất. Hình ảnh này không chỉ là nỗi buồn cá nhân mà còn chạm đến tâm lý chung của những người con xa xứ. Tuy nhiên, mạch cảm xúc không dừng lại ở đó mà vươn tới sự tươi sáng, lạc quan qua khung cảnh làng quê đổi mới ("mặc tấm áo trắng tinh") và phiên chợ Tết rộn ràng, đầy màu sắc. Kết thúc tác phẩm là một chuỗi mong ước nhân văn trải dài từ đời sống cá nhân đến xã hội, khẳng định ý nghĩa cao đẹp của mùa xuân: là thời khắc để gieo mầm hy vọng, thúc giục con người hướng tới cuộc sống hữu ích, an lành và hạnh phúc trên "những nẻo đường xuân" dài rộng của đất nước. Tác phẩm không chỉ miêu tả Tết mà còn truyền đi nguồn năng lượng tích cực, là lời nhắc nhở về giá trị của sự trở về và đổi thay.

câu 2

Dân tộc Việt Nam tự hào với bề dày lịch sử và một kho tàng bản sắc văn hoá phong phú, độc đáo, được hun đúc qua hàng nghìn năm. Trong dòng chảy không ngừng của hội nhập toàn cầu và công nghệ, bản sắc văn hoá đứng trước những thách thức lớn. Vì vậy, việc gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hoá không còn là nhiệm vụ của riêng ai, mà trở thành trách nhiệm tiên quyết của thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước.

Trước hết, trách nhiệm của thế hệ trẻ nằm ở việc nhận thức sâu sắc về giá trị của bản sắc văn hoá. Văn hóa không chỉ là những di sản vật thể như đình chùa, đền miếu, mà còn là những di sản phi vật thể như tiếng mẹ đẻ, ca dao tục ngữ, ẩm thực truyền thống, lễ hội, hay tinh thần "thương người như thể thương thân". Thế hệ trẻ phải chủ động học hỏi và tìm hiểu cội nguồn văn hóa của mình. Đó là việc dành thời gian đọc sách về lịch sử, tìm về những làng nghề truyền thống, tham gia các lễ hội dân gian thay vì chỉ lướt qua trên mạng xã hội.

Trách nhiệm gìn giữ còn thể hiện qua hành động "sống cùng văn hóa". Một ví dụ điển hình là việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong giao tiếp hằng ngày, sử dụng ngôn ngữ mạng một cách có chọn lọc. Trong bối cảnh hiện đại, việc mặc áo dài, thưởng thức và quảng bá các loại hình nghệ thuật truyền thống như cải lương, chèo, hoặc đơn giản là tổ chức một cái Tết cổ truyền đúng nghĩa (gói bánh chưng, dọn dẹp nhà cửa) chính là cách thiết thực nhất để giữ lửa văn hóa. Khi thế hệ trẻ hiểu và yêu văn hóa của mình, họ sẽ trở thành "sứ giả văn hóa" một cách tự nhiên và đầy tự hào.

Gìn giữ không có nghĩa là bảo thủ mà là kế thừa đi đôi với phát triển và sáng tạo. Trách nhiệm cao hơn của người trẻ là phải tìm cách "làm mới" văn hóa để nó không bị đóng khung trong quá khứ, mà trở nên phù hợp, hấp dẫn hơn với đời sống hiện đại.

Thế hệ trẻ, với lợi thế về công nghệ và tư duy đổi mới, cần tận dụng các nền tảng số (mạng xã hội, video, game) để số hóa và lan tỏa văn hoá dân tộc. Việc sử dụng công nghệ thực tế ảo để tái hiện Hoàng thành Thăng Long, dùng thiết kế đồ họa để cách tân tà áo dài, hoặc đưa âm nhạc dân tộc vào các bản phối hiện đại (như các nghệ sĩ trẻ đã và đang làm) là những cách làm hiệu quả. Những sản phẩm văn hóa mới mẻ, mang hơi thở đương đại nhưng vẫn đậm chất Việt sẽ dễ dàng tiếp cận và neo lại trong tâm hồn bạn bè quốc tế, cũng như chính lớp trẻ trong nước.

Tóm lại, bản sắc văn hoá dân tộc là linh hồn của đất nước, là sợi dây kết nối các thế hệ. Thế hệ trẻ gánh vác trách nhiệm nặng nề nhưng cũng đầy vinh dự: phải là người thấu hiểu, thực hành, và sáng tạo không ngừng để những nét đẹp văn hoá không bị mai một mà còn được tỏa sáng rực rỡ hơn trong kỷ nguyên toàn cầu. Giữ gìn văn hoá là giữ gìn chính mình, giữ gìn danh dự và tương lai của dân tộc.

câu 1 Thể loại của văn bản là tùy bút.

câu 2 Thời điểm gợi cảm hứng sáng tác chính là những ngày cuối năm, tháng củ mật (tháng Chạp âm lịch) - tức là thời điểm giáp Tết Nguyên Đán và mùa xuân sắp sang.

câu 3 Khung cảnh làng quê khi mùa xuân (Tết) về được miêu tả bằng những hình ảnh tươi mới, nhộn nhịp, cổ kính mà rộn ràng hy vọng:

• Không khí sinh hoạt:

• Vội vàng, hối hả, tất bật nhưng chứa đựng niềm vui, niềm hy vọng chờ mong.

• Chợ Tết cuối năm họp kín người, bán đủ thứ hàng đặc trưng: vàng hương, vàng hồ, vàng hoa, mũ ông Công, ông Táo, các loại hương, nến; cùng với đó là hàng trầu vỏ của bà cụ móm.

• Trang hoàng, đổi mới:

• Các nơi công cộng như đình, chùa, mái quán chơ vơ trên đồng, bờ giếng tròn xây được khoác lên "tấm áo trắng tinh, trắng lốp bằng nước vôi mới quét".

• Nhà cửa trang trí bằng đôi câu đối giấy hồng điều, đôi cây mía tím, mía voi làm gậy ông vải, tờ tranh ông Phúc, ông Lộc.

• Tranh dân gian Đông Hồ (tranh gà, lợn, chị tốc váy hứng dừa, anh đánh ghen) bày la liệt ở chợ Tết.

• Thiên nhiên và cảm xúc:

• Đồng lúa được miêu tả là "rờn rờn bát ngát".

• Cảm xúc của con người là sự bận rộn mà vui, hối hả mà tươi cười, tâm can được gieo "chiếc mầm cây mới", "hạt nở ra cây hi vọng".

câu 4 Biện pháp tu từ: Liệt kê (các mục tiêu, mong ước "cho..." điệp lại).

Tác dụng:

• Diễn tả trọn vẹn mong ước: Việc liệt kê một chuỗi dài các mong ước từ đời sống tâm linh (Ông Táo khuyên nhủ gia chủ) đến đời sống xã hội (người lầm lạc sớm hoàn lương), từ tình yêu đôi lứa (cô gái, chàng trai) đến niềm vui trẻ thơ (chú bé đi "hôi" cá), từ cảnh vật thiên nhiên (đồng lúa rờn rờn) đến sự nhộn nhịp của con người (chợ Tết người chen người).

• Khắc họa ý nghĩa của mùa xuân/Tết: Nhấn mạnh rằng Tết không chỉ là một ngày lễ mà là nguồn cảm hứng, là thời điểm để con người đặt ra hy vọng về một cuộc sống mới tốt đẹp hơn, vui vẻ, an lành, trong sạch, và hạnh phúc trên mọi phương diện.

• Tạo nhịp điệu dồn dập, tha thiết: Cấu trúc liệt kê lặp đi lặp lại tạo nên một nhịp điệu dồn dập, như dòng chảy của hy vọng, thể hiện sự tha thiết, mong mỏi cháy bỏng của tác giả về một mùa xuân lý tưởng.

câu 5 Nội dung chính của văn bản là cảm xúc và suy tư sâu sắc của tác giả về không khí những ngày giáp Tết và ý nghĩa của mùa xuân trong đời sống tinh thần của mỗi con người Việt Nam.

• Văn bản diễn tả sự hối hả, tất bật của người dân khi năm sắp hết, nỗi mong ngóng, tủi thân của người con xa quê chưa về, và sự tươi mới, rộn ràng của khung cảnh làng quê chuẩn bị đón Tết.

• Qua đó, tác giả khẳng định Tết và mùa xuân chính là nơi gieo mầm hy vọng, thúc giục con người hướng tới những điều hữu ích, tốt đẹp và một cuộc sống an lành, hạnh phúc.