Bài thơ “Chốn quê” của Nguyễn Khuyến là một bức tranh chân thực, xót xa về cuộc sống người nông dân Việt Nam trong xã hội phong kiến nửa thực dân. Qua những câu thơ giản dị mà sâu sắc, tác giả không chỉ phản ánh hiện thực nghèo khó, bấp bênh mà còn bộc lộ niềm cảm thương trước số phận lam lũ của người dân quê. Ngay từ hai câu thơ mở đầu, nhà thơ đã gợi ra một cuộc sống làm ruộng đầy thất bát: Mấy năm làm ruộng vẫn chân thua, Chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa. Cụm từ “vẫn chân thua” cho thấy tình cảnh làm ăn thua lỗ kéo dài, không có lối thoát. Người nông dân dường như luôn ở trong thế thất bại, dù đã cố gắng hết sức. Thành ngữ “chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa” diễn tả sự mất mát liên tiếp, hết vụ này đến vụ khác, tạo nên cảm giác bế tắc, kiệt quệ. Đây không chỉ là sự khắc nghiệt của thiên nhiên mà còn là hệ quả của một xã hội bất công, nơi người nông dân không làm chủ được cuộc sống của mình. Hai câu thơ tiếp theo đi sâu vào nguyên nhân của cảnh nghèo đói: Phần thuế quan Tây, phần trả nợ, Nửa công đứa ở, nửa thuê bò. “Thuế quan Tây” là chi tiết mang tính thời đại, phản ánh gánh nặng sưu thuế dưới ách thống trị thực dân. Người nông dân không chỉ phải chống chọi với thiên tai mà còn bị bóc lột bởi chế độ cai trị. Bên cạnh đó là “phần trả nợ” – vòng luẩn quẩn của nghèo đói khiến họ không thể thoát ra. Câu thơ sau càng làm rõ hơn sự thiếu thốn: phải thuê người làm, thuê bò cày, nghĩa là không có đủ tư liệu sản xuất. Cuộc sống của họ phụ thuộc, bấp bênh và luôn trong tình trạng thiếu trước hụt sau. Đến hai câu thơ tiếp, bức tranh đời sống hiện lên rõ nét qua những chi tiết rất đời thường: Sớm trưa dưa muối cho qua bữa, Chợ búa trầu chè chẳng dám mua. Bữa ăn chỉ có “dưa muối” – món ăn đạm bạc, thể hiện sự nghèo túng đến mức tối thiểu. Cách nói “cho qua bữa” gợi cảm giác ăn chỉ để tồn tại, không phải để sống. Không chỉ thiếu ăn, họ còn không dám chi tiêu cho những nhu cầu nhỏ bé như “trầu chè” – những thứ gắn liền với sinh hoạt văn hóa của người Việt. Điều đó cho thấy cuộc sống thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần. Hai câu thơ cuối mang tính chất suy ngẫm, tự vấn: Cần kiệm thế mà không khá nhỉ, Câu hỏi tu từ chứa đựng nỗi chua xót, bất lực. Người nông dân đã “cần kiệm” – chăm chỉ, tiết kiệm hết mức – nhưng vẫn không thể khá lên. Điều này đã phơi bày một sự thật: nghèo đói không phải do lười biếng, mà do hoàn cảnh xã hội bất công. Qua đó, Nguyễn Khuyến kín đáo bày tỏ thái độ phê phán chế độ đương thời, đồng thời thể hiện sự cảm thông sâu sắc với người dân. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày. Các hình ảnh cụ thể, chân thực, mang đậm màu sắc nông thôn. Giọng điệu vừa bình thản vừa ẩn chứa nỗi buồn, tạo nên sức lay động sâu sắc. Đặc biệt, cách liệt kê các khó khăn, thiếu thốn đã góp phần làm nổi bật tình cảnh cơ cực của người nông dân. Tóm lại, “Chốn quê” không chỉ là bức tranh hiện thực về cuộc sống nghèo khổ ở làng quê Việt Nam mà còn là tiếng lòng đầy trăn trở của Nguyễn Khuyến trước số phận con người. Bài thơ giúp người đọc hiểu hơn về xã hội xưa và thêm trân trọng những giá trị của cuộc sống hôm nay.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của truyện là tự sự (kể chuyện), kết hợp với miêu tả và biểu cảm. Câu 2. Truyện được kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật “tôi” trực tiếp kể lại câu chuyện). Câu 3. Chủ đề của văn bản: Ca ngợi tình cảm gia đình, đặc biệt là tình mẹ con giản dị, ấm áp và sự yêu thương, quan tâm lẫn nhau trong cuộc sống. Câu 4. Từ ngữ địa phương: “đậu phộng” Từ ngữ toàn dân tương ứng: “lạc” Câu 5. Chi tiết này cho thấy nhân vật “tôi” là người rất yêu thương và quan tâm đến mẹ. Dù không biết cách an ủi bằng lời nói, “tôi” vẫn cố gắng làm mẹ vui bằng hành động nhỏ bé nhưng chân thành. Điều đó thể hiện sự hiếu thảo, tinh tế và tình cảm sâu sắc của con dành cho mẹ. Câu 6. (Đoạn văn 5–7 câu) Tình cảm gia đình có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Gia đình là nơi ta được yêu thương, che chở và là điểm tựa tinh thần vững chắc trong cuộc sống. Những tình cảm giản dị như sự quan tâm, chia sẻ giữa các thành viên giúp con người cảm thấy ấm áp và hạnh phúc hơn. Khi có gia đình bên cạnh, ta có thêm động lực để vượt qua khó khăn và trưởng thành. Ngược lại, nếu thiếu đi tình cảm gia đình, con người dễ rơi vào cô đơn và mất phương hướng. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng và gìn giữ tình thân trong gia đình mình.

Câu 1 (khoảng 200 chữ): Không gian cảnh quê trong bài thơ “Chiều xuân ở thôn Trừng Mại” của Nguyễn Bảo hiện lên thật nhẹ nhàng, thanh bình và giàu sức gợi. Đó là một buổi chiều xuân với làn “mưa phùn phân phất” bay trong không khí “xâm xẩm”, tạo nên một bức tranh mờ ảo, dịu êm đặc trưng của làng quê Bắc Bộ. Không gian ấy không tĩnh lặng mà có sự vận động nhịp nhàng của con người: người nông dân “mặc manh áo ngắn giục trâu cày”, nàng dâu cần mẫn “gieo dưa”, bà lão vẫn chăm chỉ với công việc chiều muộn. Các hình ảnh đời thường nối tiếp nhau tạo nên một không gian sống động, gần gũi và ấm áp tình người. Thiên nhiên và con người hòa quyện, gắn bó mật thiết, cùng tạo nên nhịp điệu lao động yên ả mà bền bỉ. Qua đó, tác giả không chỉ khắc họa vẻ đẹp bình dị của làng quê mà còn thể hiện tình yêu tha thiết với cuộc sống điền viên, nơi con người tìm thấy sự bình yên và ý nghĩa trong những công việc giản đơn hằng ngày. Câu 2 (khoảng 400 chữ): Bài thơ “Chiều xuân ở thôn Trừng Mại” của Nguyễn Bảo đã gợi mở một “nguồn vui thú” giản dị mà sâu sắc từ cuộc sống điền viên. Từ đó, ta nhận ra một bài học ý nghĩa: hạnh phúc không nằm ở những điều xa vời, mà thường bắt nguồn từ chính những điều bình dị trong cuộc sống. Trước hết, niềm vui từ những điều giản dị là trạng thái tâm hồn biết trân trọng những gì gần gũi nhất. Đó có thể là một buổi chiều yên ả, một công việc lao động quen thuộc, hay sự hiện diện của những người thân yêu. Khi con người biết dừng lại để cảm nhận, họ sẽ nhận ra rằng hạnh phúc không cần phải lớn lao. Trong bài thơ, niềm vui đến từ cảnh lao động thường ngày nơi thôn quê: cày ruộng, gieo trồng, chăm sóc mùa màng. Những công việc tưởng chừng vất vả ấy lại mang đến sự bình yên và thỏa mãn, bởi đó là thành quả của sự gắn bó và nỗ lực. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm niềm vui từ những điều giản dị giúp con người sống tích cực và cân bằng hơn. Trong xã hội hiện đại, nhiều người mải mê chạy theo vật chất, danh vọng mà quên mất những giá trị tinh thần. Điều này dễ khiến họ rơi vào trạng thái mệt mỏi, áp lực. Ngược lại, khi biết hài lòng với những điều nhỏ bé như một bữa cơm gia đình, một buổi chiều thư giãn hay một thành công nho nhỏ, con người sẽ cảm thấy nhẹ nhàng và hạnh phúc hơn. Đó chính là nền tảng để xây dựng một cuộc sống bền vững về tinh thần. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là con người nên bằng lòng với mọi thứ và ngừng phấn đấu. Việc tìm niềm vui trong sự giản dị cần đi đôi với ý chí vươn lên, bởi chính sự nỗ lực sẽ làm cho những niềm vui ấy trở nên ý nghĩa hơn. Tóm lại, bài thơ đã gửi gắm một thông điệp sâu sắc: hạnh phúc không ở đâu xa, mà nằm trong chính những điều bình dị quanh ta. Khi biết yêu thương cuộc sống và trân trọng những điều nhỏ bé, mỗi người sẽ tự tìm thấy cho mình một nguồn vui bền lâu và chân thành.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2. Những hình ảnh lao động được nhắc đến: Giục trâu cày Gieo dưa Xới đậu Câu 3. Qua hình ảnh “nàng dâu”, “bà lão”, có thể thấy cuộc sống nơi thôn quê tuy vất vả nhưng con người rất chăm chỉ, cần cù. Từ người trẻ đến người già đều lao động hăng say, góp phần tạo nên cuộc sống bình dị mà ấm áp, yên vui. Câu 4. Hình ảnh mía “nảy ngọn”, khoai đã “xanh cây” gợi lên sự sinh sôi, phát triển của cây cối, biểu hiện sức sống tràn đầy của mùa xuân và niềm hi vọng về một vụ mùa tốt tươi. Câu 5. Tinh thần lạc quan có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống. Khi gặp khó khăn, thử thách, nếu giữ được thái độ lạc quan, con người sẽ có thêm động lực để vượt qua nghịch cảnh. Lạc quan giúp ta nhìn nhận vấn đề nhẹ nhàng hơn, không dễ bị gục ngã. Đồng thời, nó còn mang lại niềm tin và hy vọng vào tương lai. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình tinh thần sống tích cực, yêu đời.

Câu 1 (khoảng 200 chữ): Văn bản “Bà bán bỏng cổng trường tôi” gây xúc động bởi nội dung giàu ý nghĩa nhân văn. Truyện khắc họa hình ảnh một bà cụ nghèo khó, lam lũ, ngày ngày bán bỏng trước cổng trường để mưu sinh. Bà hiện lên với dáng vẻ gầy gò, lưng còng, cuộc sống thiếu thốn nhưng vẫn hiền hậu, chân chất. Đặc sắc của văn bản không chỉ nằm ở việc tái hiện chân thực số phận đáng thương của bà mà còn ở việc phản ánh một vấn đề đáng suy ngẫm: sức ảnh hưởng tiêu cực của những lời đồn thổi vô căn cứ. Chỉ vì những tin đồn sai lệch của học sinh mà bà bị xa lánh, mất đi kế sinh nhai, rơi vào cảnh khó khăn hơn. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp sâu sắc về lòng nhân ái, sự cảm thông và trách nhiệm trong lời nói. Văn bản nhắc nhở mỗi người cần biết suy nghĩ trước khi nói, tránh gây tổn thương cho người khác. Đồng thời, truyện cũng đánh thức trong lòng người đọc sự trân trọng đối với những con người lao động nghèo và ý thức bảo vệ họ trước những định kiến vô lý. Câu 2 (khoảng 400 chữ): Trong cuộc sống, lời nói tưởng chừng đơn giản nhưng lại có sức ảnh hưởng vô cùng lớn. Truyện ngắn “Bà bán bỏng cổng trường tôi” đã cho thấy rõ tác hại nghiêm trọng của những lời đồn thổi vô căn cứ khi chúng có thể đẩy một con người lương thiện vào cảnh khốn cùng. Trước hết, lời đồn vô căn cứ là những thông tin không được kiểm chứng, được truyền miệng một cách tùy tiện. Những lời nói này thường xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, tò mò hoặc vô ý thức của con người. Tuy nhiên, hậu quả mà nó gây ra lại không hề nhỏ. Trong câu chuyện, chỉ vì những tin đồn không đúng sự thật mà các bạn học sinh đã xa lánh bà cụ bán bỏng. Điều đó khiến bà mất nguồn thu nhập, cuộc sống vốn đã khó khăn lại càng thêm túng quẫn. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc lời nói có thể trở thành “con dao vô hình” làm tổn thương người khác. Không chỉ gây thiệt hại về vật chất, lời đồn còn ảnh hưởng nặng nề đến tinh thần. Người bị đồn thổi có thể cảm thấy tủi thân, cô lập, mất niềm tin vào cuộc sống. Về lâu dài, điều này làm xói mòn các mối quan hệ xã hội, khiến con người trở nên nghi ngờ và xa cách nhau hơn. Đặc biệt trong môi trường học đường, những lời đồn vô căn cứ có thể dẫn đến bắt nạt tinh thần, gây ra những hậu quả đáng tiếc. Từ đó, mỗi chúng ta cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong lời nói. Trước khi nghe hoặc lan truyền một thông tin, cần kiểm chứng tính xác thực. Đồng thời, hãy biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để tránh gây tổn thương. Việc xây dựng một môi trường sống lành mạnh, văn minh bắt đầu từ chính ý thức của mỗi cá nhân. Tóm lại, câu chuyện về bà bán bỏng là một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Lời nói tuy nhỏ nhưng hậu quả có thể rất lớn. Vì vậy, hãy sử dụng lời nói một cách cẩn trọng, có trách nhiệm và giàu lòng nhân ái để góp phần làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

Câu 1: Văn bản “Bà bán bỏng cổng trường tôi” được kể theo ngôi thứ nhất (xưng “tôi”). Câu 2: Theo văn bản, bà cụ không còn bán bỏng ở cổng trường nữa vì bà đã quá già yếu, sức khỏe giảm sút, không còn đủ khả năng tiếp tục công việc mưu sinh vất vả. Câu 3: Phép liệt kê: “gầy nhiều, lưng còng hẳn xuống, quần áo rách rưới, bà chống gậy và đeo một cái bị…” Tác dụng: Làm nổi bật hình ảnh bà cụ với dáng vẻ già nua, nghèo khổ, đáng thương. Gợi sự xót xa, thương cảm trong lòng người đọc. Giúp câu văn sinh động, giàu hình ảnh hơn. Câu 4: Nhân vật “tôi” là người biết suy nghĩ, giàu tình cảm và có sự thay đổi trong nhận thức. Ban đầu có thể vô tâm, chưa hiểu hết hoàn cảnh của bà cụ, nhưng sau đó đã biết hối hận, day dứt và cảm thấy thương bà, từ đó thể hiện sự trưởng thành trong suy nghĩ. Câu 5 (đoạn văn 5–7 dòng): Trong cuộc sống, ai cũng có lúc mắc sai lầm và vấp ngã. Điều quan trọng là mỗi người cần biết nhìn nhận lỗi sai của mình một cách nghiêm túc, không né tránh hay đổ lỗi cho người khác. Sau đó, chúng ta cần sửa chữa sai lầm bằng hành động cụ thể và rút ra bài học cho bản thân. Bên cạnh đó, thái độ chân thành, biết xin lỗi và biết thay đổi sẽ giúp ta trưởng thành hơn. Sai lầm không đáng sợ, đáng sợ là không biết sửa sai. Khi biết đứng dậy sau vấp ngã, con người sẽ mạnh mẽ và hoàn thiện hơn.

Câu 1 (khoảng 200 chữ): Nhân vật thầy giáo trong văn bản “Thầy giáo dạy vẽ của tôi” hiện lên là một con người giản dị nhưng vô cùng tận tụy với nghề. Thầy không có vẻ ngoài hào nhoáng, trang phục đơn sơ, thậm chí có phần cũ kỹ, nhưng lại toát lên vẻ gần gũi, chân thành. Điều nổi bật nhất ở thầy là sự chăm chỉ và lòng yêu nghề sâu sắc. Thầy luôn kiên nhẫn hướng dẫn từng học sinh, không quản ngại khó khăn để giúp các em tiến bộ. Những bài giảng của thầy không chỉ dạy về kỹ năng vẽ mà còn truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tâm hồn và sự sáng tạo cho học trò. Bên cạnh đó, thầy còn là người rất tinh tế, biết quan tâm, khích lệ học sinh đúng lúc, giúp các em tự tin hơn vào bản thân. Qua hình ảnh người thầy dạy vẽ, tác giả đã thể hiện sự trân trọng đối với những người thầy thầm lặng cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Nhân vật thầy giáo vì thế trở thành biểu tượng đẹp về lòng tận tụy, tình yêu nghề và sự hy sinh âm thầm vì học sinh. Câu 2 (khoảng 400 chữ): Trong cuộc sống, không phải mọi đóng góp đều cần được phô bày hay ghi nhận rầm rộ. Từ hình ảnh người thầy trong văn bản “Thầy giáo dạy vẽ của tôi”, ta nhận ra ý nghĩa sâu sắc của sự cống hiến thầm lặng. Đó là những nỗ lực âm thầm, bền bỉ của con người nhằm mang lại giá trị tốt đẹp cho người khác và cho xã hội, dù không cần đến sự tán dương hay danh tiếng. Sự cống hiến thầm lặng trước hết thể hiện ở tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề. Người thầy dạy vẽ trong văn bản không cần sự ca ngợi, vẫn miệt mài giảng dạy, truyền đạt kiến thức và nuôi dưỡng tâm hồn học sinh. Trong thực tế, có rất nhiều con người như vậy: những người lao công quét dọn đường phố mỗi ngày, những bác sĩ âm thầm cứu chữa bệnh nhân, hay những người lính ngày đêm bảo vệ Tổ quốc. Họ đều góp phần làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn mà không đòi hỏi sự chú ý. Ý nghĩa của sự cống hiến thầm lặng còn nằm ở giá trị bền vững mà nó tạo ra. Những hành động xuất phát từ trái tim và sự chân thành thường có sức lan tỏa mạnh mẽ, truyền cảm hứng cho người khác sống tốt hơn. Khi mỗi người đều biết âm thầm nỗ lực vì tập thể, xã hội sẽ trở nên văn minh, nhân ái và phát triển hơn. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, vẫn có không ít người chỉ làm việc khi có lợi ích hoặc sự công nhận. Điều đó khiến giá trị của sự cống hiến bị giảm sút. Vì vậy, mỗi chúng ta, đặc biệt là học sinh, cần học cách sống có trách nhiệm, biết nỗ lực và đóng góp từ những việc nhỏ nhất mà không cần chờ đợi lời khen. Tóm lại, sự cống hiến thầm lặng là một phẩm chất đáng quý, góp phần tạo nên những giá trị tốt đẹp cho cuộc sống. Noi gương người thầy trong văn bản, chúng ta cần biết sống tận tâm, âm thầm cống hiến để trở thành những con người có ích cho xã hội.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm). Câu 2. Một số chi tiết cho thấy thầy giáo rất chăm chỉ, tận tuỵ: Thầy luôn chuẩn bị bài giảng kĩ lưỡng trước khi lên lớp. Thầy kiên nhẫn hướng dẫn từng học sinh, kể cả những bạn vẽ chưa tốt. Thầy dành thêm thời gian ngoài giờ để giúp học sinh luyện tập. Luôn quan tâm, sửa bài chi tiết và động viên học sinh tiến bộ. Câu 3. Một số chi tiết miêu tả trang phục của thầy: Quần áo giản dị, có thể dính màu vẽ. Áo cũ, không cầu kì nhưng gọn gàng. → Những chi tiết đó cho thấy thầy là người giản dị, hết lòng vì công việc, không chú trọng hình thức mà dành toàn bộ tâm huyết cho việc dạy học. Câu 4. Văn bản sử dụng ngôi kể: ngôi thứ nhất (xưng “tôi”). Tác dụng: Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi. Thể hiện rõ cảm xúc, suy nghĩ của người kể về thầy giáo. Tăng tính biểu cảm, dễ tạo sự đồng cảm cho người đọc. Câu 5. Từ hình ảnh thầy giáo dạy vẽ, em rút ra bài học: Thầy giáo là người tận tụy, luôn hết lòng vì học sinh. Qua đó, em hiểu rằng mình cần có thái độ học tập nghiêm túc, chăm chỉ và không ngừng cố gắng. Bên cạnh đó, em cũng cần biết trân trọng, biết ơn công lao dạy dỗ của thầy cô. Mỗi học sinh nên lễ phép, kính trọng và cố gắng học tốt để không phụ lòng thầy cô. Sự biết ơn không chỉ thể hiện bằng lời nói mà còn bằng hành động cụ thể trong học tập và cuộc sống.