Trong bài thơ “Làm lẽ”, việc sử dụng các thành ngữ như “năm thì mười họa”, “cố đấm ăn xôi”, “cầm bằng làm mướn” có tác dụng rất rõ nét. Trước hết, các thành ngữ giúp lời thơ trở nên gần gũi, tự nhiên, mang đậm màu sắc dân gian, phù hợp với giọng điệu trào phúng, chua chát của tác giả. Đồng thời, chúng cô đọng ý nghĩa, diễn tả sâu sắc tình cảnh éo le của người phụ nữ làm lẽ: cuộc sống bấp bênh, ít được quan tâm (“năm thì mười họa”), sự cam chịu, nhẫn nhục (“cố đấm ăn xôi”), và thân phận thấp kém, bị xem nhẹ (“cầm bằng làm mướn”). Bên cạnh đó, việc sử dụng thành ngữ còn góp phần tăng sức biểu cảm và tính châm biếm, qua đó bộc lộ thái độ phẫn uất, mỉa mai của tác giả trước chế độ đa thê bất công. => Như vậy, các thành ngữ không chỉ làm giàu giá trị nghệ thuật mà còn giúp làm nổi bật nội dung hiện thực và ý nghĩa phê phán sâu sắc của bài thơ.

Phân tích bài thơ "Quả mít" của Hồ Xuân Hương Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam, Hồ Xuân Hương hiện lên như một hiện tượng độc nhất vô nhị. Bà thường mượn những hình ảnh sự vật đời thường, thô mộc để gửi gắm những khát vọng thầm kín và sự phản kháng mạnh mẽ. Bài thơ "Quả mít" là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất, thể hiện cái tôi đầy cá tính, vừa bướng bỉnh vừa chân thành của người phụ nữ trước những định kiến khắt khe của xã hội phong kiến.

Mở đầu bài thơ, tác giả giới thiệu về diện mạo của mình một cách hết sức chân thực, không hề tô vẽ: "Thân em như quả mít trên cây," "Da nó xù xì, múi nó dày." Mượn mô-típ "Thân em" quen thuộc của ca dao, nhưng Hồ Xuân Hương không ví mình với "tấm lụa đào" hay "hạt mưa sa" mềm yếu. Bà chọn "quả mít" – một loại quả có vẻ ngoài gai góc, "xù xì", thô ráp. Hình ảnh này gợi lên một vẻ đẹp không bóng bẩy, một cuộc đời đầy phong trần, sương gió. Tuy nhiên, cái "xù xì" ấy chỉ là lớp vỏ ngoài, bên trong lại là những "múi nó dày" – biểu tượng cho tâm hồn phong phú, tình cảm nồng hậu và giá trị thực chất của người phụ nữ. Hai câu kết của bài thơ bùng nổ với một thái độ sống đầy quyết liệt và thẳng thắn: "Quân tử có thương thì đóng cọc," "Xin đừng mân mó nhựa ra tay." Nữ sĩ đưa ra một lời đề nghị vừa hóm hỉnh, vừa sắc lẹm. "Đóng cọc" là một biện pháp dân gian để mít chín nhanh, nhưng ở đây còn ẩn dụ cho sự gắn kết bền chặt, một thái độ trân trọng, cưới hỏi đàng hoàng của những bậc "quân tử". Bà khẳng định: nếu thực lòng yêu thương thì hãy đến với nhau bằng sự chân thành, trách nhiệm. Ngược lại, lời cảnh báo "xin đừng mân mó" là thái độ khinh bỉ đối với những kẻ chỉ muốn trêu hoa ghẹo nguyệt, lợi dụng hoặc đánh giá người phụ nữ qua vẻ bề ngoài. Nếu không có ý định nghiêm túc, sự cợt nhả chỉ khiến "nhựa ra tay" – làm bẩn chính kẻ đi trêu chọc và gây tổn thương cho người phụ nữ. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ Nôm thuần túy, sống động. Cách ngắt nhịp khỏe khoắn cùng lối nói ẩn dụ táo bạo đã biến một thứ quả bình thường thành một biểu tượng nhân sinh đầy sức nặng. Tóm lại, bài thơ "Quả mít" là tiếng nói tự khẳng định giá trị bản thân của Hồ Xuân Hương. Qua hình ảnh quả mít gai góc mà thơm ngọt, bà muốn nhắn nhủ rằng: giá trị của người phụ nữ nằm ở tấm lòng son sắt bên trong chứ không phải ở vẻ ngoài nhẵn nhụi. Bài thơ vẫn vẹn nguyên giá trị cho đến ngày nay như một lời nhắc nhở về sự tự trọng và khao khát được yêu thương chân thành.

Từ nhân vật Tư trong truyện ngắn "Đứa con người vợ lẽ" của Kim Lân, chúng ta thấy rõ hoàn cảnh sống có tác động ghê gớm, có thể làm biến dạng tâm hồn và tha hóa nhân cách con người

* Lỉnh: Có nghĩa là bỏ đi hoặc rút lui một cách kín đáo, lén lút để người khác không chú ý hoặc để tránh né một việc gì đó. * Cáu ghét: Chỉ tình trạng các chất bẩn (như bụi bặm, mồ hôi) bám chặt và đóng thành lớp dày trên bề mặt (thường là trên da người hoặc vật dụng) do lâu ngày không được cọ rửa. * Nhớn nhác: Diễn tả trạng thái sợ hãi, hốt hoảng, biểu hiện qua việc nhìn dáo dác, quay quắt khắp nơi để tìm lối thoát hoặc vì lo sợ một điều gì đó sắp xảy ra. [1, 2, 3, 4, 5, 6]

Câu1 :Truyện ngắn "Bà bán bỏng cổng trường tôi" của Xuân Quỳnh là câu chuyện giàu nhân văn về tình người và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong lời nói, hành động. Nội dung đặc sắc trước hết nằm ở việc khắc họa hình ảnh nhân vật bà bán bỏng - một người lao động nghèo, lương thiện nhưng bị đám học trò vô tâm tạo tin đồn thất thiệt, đẩy vào cảnh nghèo đói và cô độc. Tác giả khéo léo phản ánh sự thờ ơ, độc ác vô tình của con người qua những lời đồn thổi vô căn cứ, gây nên những vết thương tâm hồn và khó khăn vật chất cho người khác. Cao trào của câu chuyện là sự thức tỉnh của "tôi" và các bạn khi nhận ra lỗi lầm, từ đó dẫn đến hành động sửa sai đầy tình người, thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức. Qua đó, tác phẩm truyền tải thông điệp sâu sắc: con người chỉ thật sự lớn khi biết yêu thương, chia sẻ và biết chịu trách nhiệm về lời nói của mình. Với giọng kể tự nhiên, nhẹ nhàng mà thấm thía, truyện "Bà bán bỏng cổng trường tôi" là bài học quý giá về sự tử tế, lòng bao dung và lời cảnh tỉnh về hậu quả của sự vô tâm trong xã hội. Câu 2 (4,0 điểm): Bài văn nghị luận: Tác hại của những lời đồn thổi vô căn cứ Trong truyện ngắn "Bà bán bỏng cổng trường tôi", chỉ vì sự vô tâm và những lời đồn thổi ác ý của các bạn nhỏ, bà cụ bán bỏng hiền lành đã rơi vào hoàn cảnh nghèo đói và khổ cực. Câu chuyện trên là bài học sâu sắc, nhắc nhở chúng ta về sức tàn phá khủng khiếp của tin đồn vô căn cứ trong cuộc sống. Lời đồn thổi vô căn cứ (hay còn gọi là tin đồn nhảm, tin giả) là những câu chuyện không dựa trên sự thật, được truyền tai nhau và thổi phồng lên, nhằm mục đích giễu cợt, tò mò hoặc cố tình bôi nhọ người khác. Trong truyện, tin đồn khiến bà cụ bán bỏng bị xa lánh, không bán được hàng, cuộc sống vốn dĩ đã nghèo khó lại càng suy sụp, cô đơn. Tác hại của lời đồn thổi vô căn cứ là không thể lường trước. Đối với cá nhân, nó có thể phá hủy uy tín, danh dự, thậm chí đẩy họ vào khủng hoảng tinh thần, tuyệt vọng, như nỗi đau mà bà cụ phải chịu đựng. Trong thời đại công nghệ số, một lời đồn vô căn cứ có thể lan truyền chóng mặt, gây ra sự hủy diệt diện rộng, trở thành "bạo lực mạng". Đối với xã hội, lời đồn thổi tạo ra sự nghi kỵ, vô cảm, phá vỡ các mối quan hệ tốt đẹp và làm giảm sự tin tưởng giữa người với người. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này thường xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, thói tò mò, thiếu trách nhiệm, hoặc tâm lý đám đông của con người. Nhiều người khi lan truyền thông tin không mảy may nghĩ đến hậu quả mà người khác phải gánh chịu, giống như cách đám học trò trong câu chuyện vô tình làm tổn thương người bà bán bỏng. Để ngăn chặn tác hại này, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức, sự tỉnh táo trước mọi thông tin. Trước khi tin hay chia sẻ bất cứ điều gì, hãy tự hỏi: "Thông tin này có xác thực không?" và "Nó có gây hại cho ai không?". Chúng ta cần học cách sống có trách nhiệm, nuôi dưỡng lòng nhân ái để không bao giờ vô cảm trước nỗi khổ của người khác. Tóm lại, lời đồn thổi vô căn cứ là kẻ thù của sự thật và tình người. Hãy lựa chọn ngôn từ cẩn trọng, gieo rắc sự tử tế thay vì gieo rắc những tin đồn sai lệch, để cuộc sống trở nên tốt đẹp và an toàn hơn.

Câu 1: Văn bản sử dụng ngôi kể thứ nhất (người kể chuyện xưng "tôi"). Câu 2: Theo văn bản, bà cụ không còn bán bỏng ở cổng trường nữa vì bà đã già yếu, sức khỏe suy kiệt (lưng còng hẳn xuống, gầy đi nhiều) và lâm vào hoàn cảnh nghèo khổ, bi đát đến mức phải đi xin ăn (đeo bị, xin nước cơm/thức ăn thừa). Câu 3: Phép liệt kê: gầy nhiều, lưng còng hẳn xuống, quần áo rách rưới, chống gậy, đeo một cái bị. Tác dụng: Khắc họa sinh động, cụ thể ngoại hình khắc khổ, tội nghiệp và tình cảnh đáng thương của bà cụ sau một thời gian không gặp. Gợi sự xót xa, hối hận trong lòng nhân vật "tôi" và khơi gợi lòng trắc ẩn nơi người đọc. Câu 4: Nhân vật "tôi" là một người biết quan sát, có sự thức tỉnh và giàu tình cảm. Ban đầu, "tôi" cũng vô tâm như bạn bè, coi việc trêu chọc bà là trò đùa. Tuy nhiên, khi chứng kiến cảnh bà già yếu, khổ cực, "tôi" đã biết hối lỗi, day dứt và nhìn nhận lại sự ích kỷ của bản thân. Điều này cho thấy "tôi" là một tâm hồn hướng thiện. Câu 5: Sau mỗi sai lầm hay vấp ngã, thái độ quan trọng nhất của con người là dũng cảm đối mặt và thành tâm hối cải. Thay vì trốn tránh hay đổ lỗi, chúng ta cần nhìn nhận rõ nguyên nhân để rút ra bài học đắt giá cho bản thân. Nếu sai lầm đó gây tổn thương cho người khác, hãy tìm cách xin lỗi và bù đắp bằng những hành động tử tế nhất có thể. Sự vấp ngã không đáng sợ, đáng sợ là khi ta để trái tim mình trở nên chai sạn. Chính sự thấu cảm và lòng trắc ẩn sau mỗi sai lầm sẽ giúp chúng ta trưởng thành hơn và trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.

Câu 1: Phân tích nhân vật thầy giáo (Đoạn văn - khoảng 200 chữ) Trong văn bản "Thầy giáo dạy vẽ của tôi", hình ảnh người thầy hiện lên là biểu tượng của tâm hồn nghệ sĩ và lòng bao dung cao cả. Thầy không chỉ truyền dạy kĩ thuật hội họa mà còn dạy học trò cách cảm nhận vẻ đẹp của cuộc đời. Qua lời kể của nhân vật "tôi", thầy giáo là người có ngoại hình giản dị, ánh mắt ấm áp và luôn kiên trì khích lệ những nét vẽ ngây ngô của học sinh. Sự tinh tế của thầy thể hiện ở chỗ thầy không bao giờ gò ép học trò vào những khuôn mẫu cứng nhắc, mà luôn trân trọng cái tôi sáng tạo riêng biệt của mỗi đứa trẻ. Thầy kiên nhẫn đứng bên cạnh, gợi mở để học trò tự khám phá thế giới sắc màu xung quanh mình. Nhân vật thầy giáo chính là "người thắp lửa", dùng tình yêu thương và sự thấu cảm để đánh thức tiềm năng trong tâm hồn học sinh. Hình ảnh thầy để lại dư âm sâu sắc về vai trò của một người dẫn đường tận tụy, người đã gieo những hạt giống thẩm mĩ và nhân văn đầu tiên vào lòng thế hệ trẻ.

Câu2:Trong bản giao hưởng của cuộc đời, không phải ai cũng chọn cho mình vị trí người nghệ sĩ đứng dưới ánh đèn sân khấu rực rỡ. Có những người chọn đứng ở phía sau, lặng lẽ đóng góp sức mình cho bản nhạc chung thêm trọn vẹn. Hình ảnh người thầy dạy vẽ trong văn bản trên là một minh chứng đẹp đẽ cho lối sống cao quý ấy: sự cống hiến thầm lặng.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính thường là tự sự (kể lại các sự việc, hành động của thầy giáo). Câu 2. Một số chi tiết cho thấy sự tận tuỵ: Thầy đến lớp rất đúng giờ, không bỏ buổi dạy nào. Thầy tỉ mỉ uốn nắn từng nét vẽ, quan sát kỹ bài làm của từng học sinh. Thầy chuẩn bị giáo án hoặc đồ dùng dạy học (mẫu vẽ) rất chu đáo. Câu 3. Chi tiết trang phục: Thường là bộ quần áo cũ nhưng sạch sẽ, chỉnh tề (ví dụ: chiếc áo sờn vai, được là phẳng phiu). Cảm nhận: Cho thấy thầy là người có lối sống giản dị, khiêm nhường nhưng rất tôn trọng nghề nghiệp và học sinh của mình. Câu 4. Ngôi kể: Thường là ngôi thứ nhất (nhân vật "tôi" - người học trò kể lại). Tác dụng: Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, dễ dàng bộc lộ những suy nghĩ và cảm xúc trực tiếp của người kể đối với thầy giáo. Câu 5. Bài học rút ra: Hình ảnh thầy giáo dạy vẽ khơi gợi trong em sự trân trọng đối với những người đưa đò thầm lặng. Về thái độ học tập, em nhận thấy cần phải kiên trì, nghiêm túc và trân trọng từng bài học dù là nhỏ nhất. Về lòng biết ơn, chúng ta không chỉ tri ân thầy cô qua những món quà vật chất mà quan trọng hơn là sự thấu hiểu, nỗ lực trưởng thành để không phụ sự tận tâm của thầy cô. Đó chính là cách đền đáp ý nghĩa nhất dành cho những người đã dành tâm huyết dạy dỗ mình.