Câu1 (Đế) – lời nói chen của diễn viên sau sân khấu/khán giả.Hát điệu con gà rừngchỉ dẫn về làn điệu.Tiếng trống nhịp nổi lên, Xuý Vân múa điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi. Múa xong, Xuý Vân hát lên rồi cười và hát điệu sa lệch)chỉ dẫn về âm thanh, động tác, điệu múa, cảm xúc và làn điệu.

Câu2

Xuý Vân kể về bản thân: Giới thiệu tên của mình (“Xuý Vân là tôi”). Tự nhận mình tài cao, hát hay, nổi tiếng (“ai cũng gọi là cô ả Xuý Vân”). Thú nhận hoàn cảnh: phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương, dẫn đến giả dại. Đặc điểm của sân khấu chèo thể hiện qua lời xưng danh: Nhân vật tự giới thiệu trực tiếp về thân phận, tính cách. Lời nói giàu chất ước lệ, tượng trưng, kết hợp hát – nói. Phong cách diễn xuất kể – tả – hát xen lẫn, có tính chất trữ tình, ngâm nga.

Câu3

Câu hát: "Chờ cho bông lúa chín vàng, Để anh đi gặt, để nàng mang cơm." → Cho thấy ước mơ một cuộc sống vợ chồng bình dị, hòa thuận, mong được chăm sóc và gắn bó với chồng trong cảnh lao động yên ấm.

ChatGPT Đăng nhập Bạn đã nói: Xuý Vân vốn được cha mẹ sắp đặt gả cho Kim Nham, một học trò nghèo. Sau khi cưới, Kim Nham lên kinh dùi mài kinh sử; Xuý Vân buồn bã trong cảnh đợi chờ. Xuý Vân bị Trần Phương - một gã nhà giàu phong tình tán tỉnh, xui nàng giả điên để thoát khỏi Kim Nham. Xuý Vân nghe theo.) XUÝ VÂN: […] Chị em ơi! Ra đây có phải xưng danh, không nào? (Đế(1)) Không xưng danh ai biết là ai? XUÝ VÂN: Bước chân vào, tôi thưa rằng vậy, Chẳng giấu gì Xuý Vân là tôi. Tuy dại dột, tài cao vô giá, Thiên hạ đồn rằng tôi hát hay đã lạ, Ai cũng gọi là cô ả Xuý Vân. Phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương, Nên đến nỗi điên cuồng rồ dại. (Hát điệu con gà rừng(2)): Con gà rừng, con gà rừng ăn lẫn với công, Đắng cay chẳng có chịu được, ức! Mà để láng giềng ai hay? Bông bông dắt, bông bông díu, Xa xa lắc, xa xa líu, Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên(3), Chờ cho bông lúa chín vàng, Để anh đi gặt, để nàng mang cơm. Bông bông dắt, bông bông díu, Xa xa lắc, xa xa líu, Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên. (Tiếng trống nhịp nổi lên, Xuý Vân múa điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi. Múa xong, Xuý Vân hát lên rồi cười và hát điệu sa lệch(4)…) (Trích Xuý Vân giả dại, chèo Kim Nham, Theo Tư liệu tham khảo văn học Việt Nam, tập một – Văn học dân gian, BÙI VĂN NGUYÊN – ĐỖ BÌNH TRỊ chọn lọc, chú thích, giới thiệu, NXB Giáo dục, 1975) Chú giải: (1) Đế: nói chêm vào lời của diễn viên trên sân khấu chèo (người nói là khán giả hoặc các diễn viên khác đứng sau sân khấu đối đáp với các diễn viên trên sân khấu). (2) Điệu con gà rừng: một điệu hát chèo, thường được dùng khi muốn diễn tả nỗi niềm đắng cay, bực tức của nhân vật. (3) Xuân huyên: cha mẹ (xuân: một loại cây to, sống lâu, được dùng để chỉ người cha; huyên: một loài cây lá nhỏ, dài, thường ví với mẹ). (4) Điệu sa lệch: một điệu hát chèo, thường được dùng khi cần thể hiện tâm trạng lưu luyến, nhớ thương hay ai oán. ​ Câu 1. Chỉ ra các chỉ dẫn sân khấu có trong đoạn trích trên. Câu 2. Trong lời xưng danh, Xuý Vân kể điều gì về bản thân? Qua đoạn xưng danh, có thể nhận ra những đặc điểm gì của sân khấu chèo? Câu 3. Những câu hát sau cho thấy ước mơ gì của Xuý Vân? "Chờ cho bông lúa chín vàng, Để anh đi gặt, để nàng mang cơm." Câu 4. Thực tế cuộc sống của Xuý Vân trong gia đình chồng như thế nào? Những câu hát nào diễn tả điều đó? Câu 5. Qua đoạn trích, em thử lí giải nguyên nhân vì sao Xuý Vân lại "Phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương"? Câu 6. Theo em, Xuý Vân đáng thương hay đáng trách? Hãy câu trả lời trong đoạn văn ngắn (khoảng 3 – 5 câu). Câu 7. Nếu nhân vật Xuý Vân sống ở thời hiện đại, theo em, nàng có thể chọn cách giải thoát cho bi kịch của bản thân như thế nào? ChatGPT đã nói: Dưới đây là phần trả lời từng câu hỏi, ngắn gọn – đầy đủ – đúng trọng tâm theo yêu cầu bài học: Câu 1. Chỉ ra các chỉ dẫn sân khấu có trong đoạn trích trên. Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích: (Đế) – lời nói chen của diễn viên sau sân khấu/khán giả. (Hát điệu con gà rừng) – chỉ dẫn về làn điệu. (Tiếng trống nhịp nổi lên, Xuý Vân múa điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi. Múa xong, Xuý Vân hát lên rồi cười và hát điệu sa lệch) – chỉ dẫn về âm thanh, động tác, điệu múa, cảm xúc và làn điệu. Câu 2. Trong lời xưng danh, Xuý Vân kể điều gì về bản thân? Qua đoạn xưng danh, nhận ra đặc điểm gì của sân khấu chèo? Xuý Vân kể về bản thân: Giới thiệu tên của mình (“Xuý Vân là tôi”). Tự nhận mình tài cao, hát hay, nổi tiếng (“ai cũng gọi là cô ả Xuý Vân”). Thú nhận hoàn cảnh: phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương, dẫn đến giả dại. Đặc điểm của sân khấu chèo thể hiện qua lời xưng danh: Nhân vật tự giới thiệu trực tiếp về thân phận, tính cách. Lời nói giàu chất ước lệ, tượng trưng, kết hợp hát – nói. Phong cách diễn xuất kể – tả – hát xen lẫn, có tính chất trữ tình, ngâm nga. Câu 3. Những câu hát cho thấy ước mơ gì của Xuý Vân? Câu hát: "Chờ cho bông lúa chín vàng, Để anh đi gặt, để nàng mang cơm." - Cho thấy ước mơ một cuộc sống vợ chồng bình dị, hòa thuận, mong được chăm sóc và gắn bó với chồng trong cảnh lao động yên ấm. Câu 4. Thực tế cuộc sống: Buồn tủi, cô đơn, vắng chồng (“Kim Nham lên kinh dùi mài kinh sử”). Tâm trạng bị dồn nén, bực tức, cay đắng. Sống trong cảnh nhà nghèo, thiếu thốn tình cảm. Câu hát thể hiện: Điệu con gà rừng: “Đắng cay chẳng có chịu được, ức! Mà để láng giềng ai hay?”

->nói sự tủi cực, ấm ức phải giấu kín. “Xa xa lắc, xa xa líu… ức bởi xuân huyên”

-> nỗi nhớ cha mẹ, cô đơn nơi nhà chồng. Câu 5. Một số nguyên nhân: Cuộc sống hôn nhân nghèo khó và cô đơn, chồng xa nhà lâu ngày. Tâm trạng buồn tủi, khao khát được yêu thương, được quan tâm. Trần Phương giàu có, biết tán tỉnh, đem đến cảm giác được chiều chuộng nên nàng dễ bị dụ dỗ. Tâm lí yếu đuối, thiếu bản lĩnh trước cám dỗ. Câu 6. Xuý Vân vừa đáng thương lại vừa đáng trách. Nàng đáng thương vì sống trong cảnh cô đơn, thiếu thốn tình cảm khi chồng đi vắng, lại còn bị cuộc sống nghèo túng đè nặng. Tuy nhiên, Xuý Vân cũng đáng trách vì đã không giữ trọn lòng chung thủy, để bản thân bị dụ dỗ và chọn cách trốn tránh bằng việc giả dại. Dù vậy, bi kịch của nàng phần nhiều xuất phát từ hoàn cảnh xã hội phong kiến bất công. Câu 7. Gợi ý: Có thể trao đổi thẳng thắn với chồng về những khó khăn tình cảm và mong muốn của bản thân. Chủ động ly hôn hợp pháp nếu cảm thấy hôn nhân không hạnh phúc, thay vì giả dại. Tìm sự giúp đỡ từ gia đình, bạn bè, tư vấn tâm lí, không để bản thân rơi vào cô độc. Tự xây dựng cuộc sống độc lập, tìm việc làm, tự tạo hạnh phúc thay vì trông chờ vào người khác. Nếu bạn muốn, mình có thể viết lại một đoạn văn hoàn chỉnh cho câu 6 theo phong cách học sinh giỏi hoặc khá – trung bình.

Cảnh Héc-to và Ăng-đrô-mác chia tay tại cổng thành Xkê là một trong những đoạn thơ cảm động nhất của sử thi, làm nổi bật tính cách và vẻ đẹp nhân văn của hai nhân vật. Ăng-đrô-mác hiện lên là một người vợ tận tụy, giàu tình yêu thương và đầy bi kịch. Lời cầu xin tha thiết và nước mắt của nàng xuất phát từ nỗi lo âu tột cùng cho chồng và con trai, thể hiện sự phụ thuộc và coi Héc-to là tất cả cuộc đời mình. Ngược lại, Héc-to được khắc họa như một người anh hùng dũng mãnh, kiên cường, đặt nghĩa vụ và danh dự của người bảo vệ thành Troy lên trên hạnh phúc cá nhân. Mặc dù vậy, anh vẫn bộc lộ tình cảm sâu sắc, xót xa khi thấy vợ khóc và âu yếm con trai. Sự đối lập hài hòa này — Ăng-đrô-mác đại diện cho tình cảm gia đình, Héc-to đại diện cho bổn phận cộng đồng — đã tạo nên tính "hài hòa sử thi", khiến cả hai nhân vật trở nên sống động, gần gũi và cao cả.

Cảnh Héc-to và Ăng-đrô-mác chia tay tại cổng thành Xkê là một trong những đoạn thơ cảm động nhất của sử thi, làm nổi bật tính cách và vẻ đẹp nhân văn của hai nhân vật. Ăng-đrô-mác hiện lên là một người vợ tận tụy, giàu tình yêu thương và đầy bi kịch. Lời cầu xin tha thiết và nước mắt của nàng xuất phát từ nỗi lo âu tột cùng cho chồng và con trai, thể hiện sự phụ thuộc và coi Héc-to là tất cả cuộc đời mình. Ngược lại, Héc-to được khắc họa như một người anh hùng dũng mãnh, kiên cường, đặt nghĩa vụ và danh dự của người bảo vệ thành Troy lên trên hạnh phúc cá nhân. Mặc dù vậy, anh vẫn bộc lộ tình cảm sâu sắc, xót xa khi thấy vợ khóc và âu yếm con trai. Sự đối lập hài hòa này — Ăng-đrô-mác đại diện cho tình cảm gia đình, Héc-to đại diện cho bổn phận cộng đồng — đã tạo nên tính "hài hòa sử thi", khiến cả hai nhân vật trở nên sống động, gần gũi và cao cả.

Cuộc đối thoại giữa Héc-to và Ăng-đrô-mác khi mới gặp và lúc chia tay bộc lộ sâu sắc tính cách và vẻ đẹp nhân văn của hai nhân vật. Khi gặp nhau, Ăng-đrô-mác mở lời với sự lo âu, van xin Héc-to hãy ở lại vì tương lai của vợ góa, con côi và sự sống còn của thành Troy. Lời nói của nàng thể hiện tình yêu mãnh liệt, sự phụ thuộc và nỗi sợ hãi tột cùng trước viễn cảnh mất chồng. Trái lại, Héc-to đáp lời bằng lý trí và ý thức trách nhiệm cao cả. Anh giải thích rằng mình không thể hèn nhát trốn tránh bổn phận bảo vệ quê hương và danh dự của một chiến binh, dù trong lòng cũng đầy lo lắng cho vợ con. Qua cuộc đối thoại này, Héc-to hiện lên là một người anh hùng sử thi điển hình, đặt nghĩa vụ và danh dự cộng đồng lên trên hạnh phúc cá nhân, nhưng vẫn giàu tình cảm và rất mực nhân từ. Ăng-đrô-mác được khắc họa như một người vợ, người mẹ tiêu biểu cho phụ nữ Hy Lạp cổ đại: giàu tình yêu thương, tận tụy, hy sinh, và là hậu phương vững chắc nhưng cũng đầy bi kịch. Cuộc đối thoại đã thành công trong việc tạo ra "tính hài hòa sử thi", cân bằng giữa trách nhiệm phi thường của người anh hùng và những tình cảm đời thường, sâu kín của con người.

Cuộc đối thoại giữa Héc-to và Ăng-đrô-mác khi mới gặp và lúc chia tay bộc lộ sâu sắc tính cách và vẻ đẹp nhân văn của hai nhân vật. Khi gặp nhau, Ăng-đrô-mác mở lời với sự lo âu, van xin Héc-to hãy ở lại vì tương lai của vợ góa, con côi và sự sống còn của thành Troy. Lời nói của nàng thể hiện tình yêu mãnh liệt, sự phụ thuộc và nỗi sợ hãi tột cùng trước viễn cảnh mất chồng. Trái lại, Héc-to đáp lời bằng lý trí và ý thức trách nhiệm cao cả. Anh giải thích rằng mình không thể hèn nhát trốn tránh bổn phận bảo vệ quê hương và danh dự của một chiến binh, dù trong lòng cũng đầy lo lắng cho vợ con. Qua cuộc đối thoại này, Héc-to hiện lên là một người anh hùng sử thi điển hình, đặt nghĩa vụ và danh dự cộng đồng lên trên hạnh phúc cá nhân, nhưng vẫn giàu tình cảm và rất mực nhân từ. Ăng-đrô-mác được khắc họa như một người vợ, người mẹ tiêu biểu cho phụ nữ Hy Lạp cổ đại: giàu tình yêu thương, tận tụy, hy sinh, và là hậu phương vững chắc nhưng cũng đầy bi kịch. Cuộc đối thoại đã thành công trong việc tạo ra "tính hài hòa sử thi", cân bằng giữa trách nhiệm phi thường của người anh hùng và những tình cảm đời thường, sâu kín của con người.

Việc nhân vật sử thi được khắc họa với những đặc điểm và tính ngữ cố định là một kỹ thuật nghệ thuật xuất phát từ nhu cầu truyền miệng của sử thi thời cổ đại. Các tính ngữ như "Héc-to đội mũ trụ" hay "A-sin gót bạc" đóng vai trò như công thức giúp người kể chuyện và thính giả dễ dàng ghi nhớ, nhận biết nhân vật ngay lập tức. Mục đích chính của việc này là làm nổi bật phẩm chất anh hùng một cách vĩnh cửu, tạo ra những hình mẫu điển hình mang tính biểu tượng. Đồng thời, những cụm từ cố định này cũng góp phần tạo nên nhịp điệu hùng tráng, trang trọng, phù hợp với không khí sử thi.

Trong văn bản "Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác", các chi tiết biểu hiện không gian được sử dụng một cách tinh tế để khắc họa vẻ đẹp bi tráng của cuộc chia ly. Những không gian này bao gồm cả không gian riêng tư, gần gũi như "trong nhà", "trên thềm", "căn phòng" nơi An-đrô-mác dệt vải, đối lập với không gian rộng lớn, mang tính cộng đồng và số phận như "trước cổng thành Xkê", "trên tường thành", "bãi chiến trường", và thậm chí là không gian vũ trụ kì vĩ với "mặt đất", "trời cao".Qua các chi tiết đó, có thể nhận thấy đặc trưng nổi bật của không gian sử thi trong đoạn trích là sự kết hợp hài hòa giữa cái đời thường và cái sử thi, giữa không gian sinh hoạt ấm áp của gia đình và không gian chiến trận khốc liệt. Cổng thành Xkê trở thành ranh giới mang tính biểu tượng, nơi người anh hùng phải lựa chọn giữa hạnh phúc cá nhân và trách nhiệm cộng đồng, giữa sự sống và cái chết. Việc đan xen các không gian này không chỉ tạo bối cảnh hoành tráng phù hợp với tầm vóc sử thi, mà còn làm nổi bật sự giằng xé nội tâm và vẻ đẹp nhân văn của Héc-to, góp phần tạo nên "tính hài hòa sử thi" trong việc xây dựng hình tượng người anh hùng Hy Lạp cổ đại.