Đọc bài thơ "Trưa hè" của nhà thơ Trần Đăng Khoa, lòng em dâng lên những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến về một miền ký ức tươi đẹp. Chỉ với vài câu thơ ngắn gọn, nhà thơ đã tái hiện thành công bức tranh thiên nhiên mùa hè tràn đầy sức sống qua lăng kính trẻ thơ. Em đặc biệt ấn tượng với hình ảnh hoa phượng rụng cánh được ví von ngộ nghĩnh: "Như bầy bướm lượn". Sự chuyển động nhẹ nhàng, duyên dáng ấy khiến buổi trưa hè oi ả bỗng trở nên dịu mát. Hơn thế nữa, tiếng ve râm ran quen thuộc không còn đơn điệu mà hóa thành một bản "đàn" du dương, hòa cùng "Hoa bay, ve hát" tạo nên một bản giao hưởng mùa hè rộn rã. Bài thơ khơi dậy trong em tình yêu thiên nhiên sâu sắc và niềm trân trọng những khoảnh khắc hồn nhiên, trong sáng của tuổi học trò.

Câu 1. Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản. Trả lời: Ngôi kể được sử dụng trong văn bản là ngôi thứ ba. Giải thích: Người kể chuyện không xưng "tôi" mà dùng các đại từ nhân xưng ngôi thứ ba để kể về hành động và lời nói của các nhân vật (Bò, Ếch).

Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong câu sau: Bò quá tức giận, vươn cổ kêu trời, trợn mắt rống to hơn. (Chữ "kêu trời" có thể được phân tích rõ hơn) Trả lời: Biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng là Nhân hóa (gán cho con vật hành động, cảm xúc của người) và có yếu tố Nói quá (Cường điệu). Phân tích: Nhân hóa: Con Bò được miêu tả có cảm xúc ("tức giận") và hành động có tính người ("vươn cổ kêu trời"). Nói quá (Cường điệu): Việc "vươn cổ kêu trời" nhấn mạnh sự tức giận đến tột độ và tiếng rống to đến mức như muốn kêu đến tận trời xanh.

Câu 3. Tình huống truyện của văn bản là gì? Trả lời: Tình huống truyện là tình huống thử thách (hoặc đối đầu) giữa con Bò kiêu ngạo về sức mạnh và con Ếch tinh ranh, mưu mẹo. Giải thích: Tình huống này được tạo ra bởi lời khiêu khích của Ếch, buộc Bò phải thể hiện sức mạnh của mình, dẫn đến kết cục bi thảm do sự nóng giận và thiếu suy xét.

Nhân vật con Kiến, dù chỉ là một hình ảnh nhỏ bé, lại mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc trong văn học, là bài học đạo đức về thái độ sống và lao động. Trước hết, con Kiến là biểu tượng kinh điển cho sự cần cù và nhẫn nại không ngừng nghỉ. Dù nhỏ bé, nó luôn miệt mài tha mồi, xây đắp tổ ấm, không hề nản lòng trước chướng ngại vật. Phẩm chất này gợi lên sự ngưỡng mộ về ý chí kiên định, một đức tính cần thiết cho bất kỳ ai muốn đạt được thành công trong cuộc sống, đặc biệt là trong công cuộc kiến thiết đất nước thời bình. Hơn thế nữa, con Kiến còn đại diện cho tinh thần đoàn kết và kỷ luật cao. Chúng làm việc theo sự phân công rõ ràng, sức mạnh tập thể tạo nên những thành quả lớn lao, như xây dựng nên những công trình vĩ đại. Việc đưa hình ảnh con Kiến vào phần Đọc hiểu có lẽ nhằm nhắc nhở thế hệ trẻ rằng, để vượt qua những thử thách nội tại như "cái nghèo và cái dốt" mà bài thơ đề cập, chúng ta cần phát huy hơn nữa đức tính cần cù, chăm chỉ và tinh thần hợp tác bền bỉ như loài kiến.

Câu 1. Nhân vật chính trong truyện thuộc loại nhân vật nào? Nhân vật chính trong truyện là Con Kiến và Con Bồ Câu. Trong truyện ngụ ngôn, các nhân vật này thuộc loại nhân vật loài vật được nhân hóa (hay còn gọi là nhân vật ngụ ngôn). Chúng được gán cho những hành động, suy nghĩ và phẩm chất của con người (như lòng biết ơn, sự giúp đỡ).

Câu 2. Chỉ ra 01 từ láy được sử dụng trong văn bản. Trong đoạn văn có các từ láy như: oai oái (từ láy tượng thanh, miêu tả tiếng kêu đau đớn).

Câu 3. Trình bày tình huống truyện của văn bản. Căn cứ vào đâu để xác định tình huống truyện? Tình huống truyện: Tình huống ở đây là tình huống thử thách lòng biết ơn và trả ơn. Cụ thể, con Kiến gặp nguy hiểm (bị người thợ săn sắp bắt/giết) và được con Bồ Câu cứu giúp (bằng cách đốt chân người thợ săn khiến Bồ Câu thoát chết). Sau đó, khi Bồ Câu bị nguy hiểm (đậu trên cành cây và bị người thợ săn sắp bắt), Kiến đã tìm cách báo đáp. Căn cứ xác định: Căn cứ để xác định là sự xuất hiện của xung đột hoặc sự kiện éo le buộc các nhân vật phải bộc lộ phẩm chất hoặc hành động (Kiến bị bắt/sắp chết; Bồ Câu bị người thợ săn sắp bắn). Đoạn văn đã nêu rõ hành động "Kiến liền bò lại đốt vào chân người đi săn" nhằm cứu Bồ Câu, qua đó thể hiện sự đối đáp ân tình.

Câu 4. Theo em, vì sao tác giả lại mượn hình ảnh các con vật để kể câu chuyện này? Tác giả (nhân dân) mượn hình ảnh các con vật (Kiến, Bồ Câu) để kể chuyện vì những lý do sau: Ngụ Ngôn (Ý nghĩa ẩn dụ): Dùng động vật giúp truyền tải bài học đạo đức một cách trực tiếp và dễ hiểu hơn, tránh sự giáo điều. Hành động của con vật trở thành biểu tượng cho hành động của con người. Tính phổ quát: Các câu chuyện về động vật dễ dàng đi vào lòng người, vượt qua rào cản về xã hội, địa vị, giúp bài học về lòng biết ơn trở nên gần gũi với mọi đối tượng độc giả. Sức hấp dẫn: Nhân hóa động vật tạo ra sự sinh động, ngộ nghĩnh, hấp dẫn người đọc, đặc biệt là trẻ em.

Câu 5. Từ câu chuyện "Con Kiến và Con Bồ Câu", em hãy viết đoạn văn (5 – 7 dòng) nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của lòng biết ơn và sự giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống. Lòng biết ơn và sự giúp đỡ lẫn nhau là những giá trị đạo đức cốt lõi làm nên vẻ đẹp của xã hội loài người. Câu chuyện về Kiến và Bồ Câu đã minh chứng rằng, dù ta nhỏ bé hay mạnh mẽ, một hành động tử tế dù nhỏ nhất cũng sẽ được đền đáp xứng đáng bằng một tấm lòng chân thành. Lòng biết ơn không chỉ là sự ghi nhớ công ơn mà còn là chất keo gắn kết tình người, tạo nên một cộng đồng vững mạnh, nơi mọi người sẵn lòng tương trợ khi khó khăn. Trong cuộc sống, việc giúp đỡ người khác không chỉ mang lại lợi ích cho họ mà còn làm tâm hồn ta trở nên thanh thản và ý nghĩa hơn, bởi lẽ, chúng ta đang xây dựng nên một vòng tròn nhân ái, nơi sự tử tế luôn được luân chuyển.

Sự viên mãn và độ chín của mùa xuân: Mùa xuân trong bài thơ không còn là mùa xuân e ấp ban đầu mà là "mùa xuân chín"—một độ viên mãn, rực rỡ nhất ("Trong làn nắng ửng: khói mơ tan," "Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời"). Điều này gợi lên sự căng tràn, dạt dào của sức sống đang ở thời kỳ đẹp nhất. Cái nhìn thoáng thoáng buồn của thời gian: Tuy nhiên, chính trong độ chín ấy, nhà thơ lại điểm xuyết những nét gợi buồn. Hình ảnh "Bao cô thôn nữ hát trên đồi" lại đi kèm với dự cảm: "Ngày mai trong đám xuân xanh ấy, / Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi.....". Đây là sự nhận thức về sự thay đổi tất yếu của kiếp người, khi tuổi trẻ và những niềm vui hồn nhiên sẽ nhường chỗ cho vai trò mới của người phụ nữ, một sự "rời bỏ" tuổi xuân. Nỗi nhớ quê hương da diết: Khi khách xa trở về, sự bâng khuâng không chỉ là nỗi nhớ phong cảnh mà còn là sự hoài niệm về một cuộc sống bình dị, chân chất đã lùi về phía sau. Câu hỏi cuối cùng ("Chị ấy năm nay còn gánh thóc...") thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến những thân phận quen thuộc và sự níu giữ những hình ảnh quen thuộc trước dòng chảy vô tình của cuộc đời. Kết luận: Thông điệp này mang giá trị nhân văn sâu sắc vì nó nhắc nhở chúng ta trân trọng vẻ đẹp rực rỡ của hiện tại (mùa xuân chín), bởi lẽ chính vẻ đẹp viên mãn ấy lại là dấu hiệu cho sự chuyển tiếp và trôi đi không thể níu giữ của thời gian.

Nhan đề "Mùa xuân chín" gợi liên tưởng đến vẻ đẹp rực rỡ, viên mãn, căng tràn sức sống của thiên nhiên và tuổi trẻ, đồng thời báo hiệu sự chuyển giao tất yếu, mang theo nỗi niềm tiếc nuối, xao xuyến trước sự trôi chảy không ngừng của thời gian.

Trong số bao thế hệ nhân vật được các nhà văn Việt Nam xây dựng, tôi đặc biệt yêu quý và ngưỡng mộ nhân vật Anh Thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long. Dù chỉ là một anh công nhân khí tượng trẻ tuổi làm việc cô độc trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét, anh đã khắc họa nên một chân dung điển hình cho vẻ đẹp của con người lao động mới: thầm lặng, khiêm tốn nhưng vô cùng trí tuệ và tận tụy. Phân tích nhân vật này chính là khám phá vẻ đẹp của những tâm hồn cao thượng đang thầm lặng góp phần xây dựng Tổ quốc.Đặc điểm nổi bật nhất của Anh Thanh niên chính là tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến thầm lặng. Anh làm việc trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất—một mình trong nhà kính chứa đầy máy móc, giữa mây mù và giá rét Sa Pa. Công việc của anh tưởng chừng đơn giản là đo gió, đo mưa, đo nắng, nhưng anh ý thức sâu sắc rằng những con số anh ghi lại có ý nghĩa to lớn đối với khí tượng học và đời sống người dân dưới xuôi. Chi tiết anh sẵn sàng dậy lúc 1 giờ sáng giữa đêm đông lạnh buốt để đo được một giá trị quan trọng là minh chứng hùng hồn nhất. Khi ông họa sĩ muốn vẽ mình, anh đã vội vàng từ chối, chỉ muốn giấu đi những gì mình làm được: "Anh có vẻ hơi ngại ngùng, có cái gì đó rất tự nhiên trong cách anh nói và ánh mắt anh nhìn người đối diện". Sự khiêm tốn, không phô trương thành tích cá nhân, đã nâng nhân vật Anh Thanh niên lên tầm cao đẹp đẽ của người anh hùng không tên tuổi trong công cuộc kiến thiết đất nước.

Trong kho tàng thơ ca kháng chiến Việt Nam, bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu luôn là một tác phẩm đặc biệt khắc sâu vào tâm trí tôi. Điều khiến tôi yêu thích và rung động nhất chính là cách tác giả dựng nên bức tượng đài giản dị mà thiêng liêng về tình đồng đội nơi chiến trường gian khổ. Cảm xúc của tôi dâng trào mãnh liệt khi đọc những câu thơ về đêm rét chung chăn, về cái nắm tay nhau và chia sẻ "thương nhau tay nắm lấy bàn tay". Hình ảnh ấy không chỉ là sự sẻ chia về vật chất, mà còn là sự gắn kết tinh thần sâu sắc, một thứ tình cảm vượt lên trên cả nỗi nhớ nhà, nỗi lo cái chết. Tôi cảm nhận được sự thấu hiểu không cần lời nói, cái tình cảm "không mọc thành lời" nhưng lại ấm áp lạ thường giữa những người lính nghèo, áo rách. Bài thơ đã dạy tôi rằng, tình bạn chân thành và cao quý nhất được tôi luyện trong gian khó mới thực sự bền chặt. Mỗi lần đọc lại, tôi lại thấy lòng mình dâng lên niềm kính phục vô bờ đối với những hy sinh thầm lặng và tình yêu thương thiêng liêng ấy.

Sự xúc động và lòng biết ơn sâu sắc: Bài thơ khắc họa hình ảnh người mẹ tảo tần, lam lũ, chắt chiu những điều tốt đẹp nhất cho con. Những trái cây chín ngọt là biểu tượng cho sự hy sinh, vun đắp của mẹ qua năm tháng ("Có ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu"). Tình yêu thương và sự đồng cảm: Người con cảm nhận rõ gánh nặng và sự vất vả của mẹ qua những hình ảnh tinh tế: "Giọt mồ hôi rơi", "Đôi vai gầy nghiêng nghiêng" dưới nắng mong manh. Nỗi xót xa, day dứt: Cảm xúc lên đến đỉnh điểm khi người con chứng kiến cảnh mẹ thức giấc giữa đêm khuya vì bệnh tật ("Mẹ trở mình trong tiếng ho thao thức"), khiến người con không thể nào chợp mắt. Hình ảnh "Sương vô tình đậu trên mắt rưng rưng!" không chỉ tả cảnh vật mà còn là giọt nước mắt thương cảm, xót xa của người con. Sự trân trọng: Bài thơ là lời khẳng định về vẻ đẹp của tình mẫu tử trong không gian mùa thu tĩnh lặng.

Qua bài thơ, em rút ra được những bài học ý nghĩa sau: Trân trọng công lao của cha mẹ: Bài học lớn nhất là cần phải nhận thức sâu sắc và biết ơn những hy sinh thầm lặng, sự chắt chiu, chắt lọc của mẹ (và cha) cho cuộc sống của mình. Yêu thương và quan tâm: Phải biết lắng nghe và quan tâm đến sức khỏe, sự vất vả của cha mẹ, đặc biệt là khi họ đã già yếu hoặc ốm đau. Sự thức giấc trong đêm của mẹ là lời nhắc nhở người con về trách nhiệm và tình yêu thương cần phải được thể hiện. Tình yêu thương là sự ngọt ngào bền vững: Những gì mẹ làm không chỉ là vật chất (trái cây) mà là sự vun đắp tinh thần, là "ngọt ngào năm tháng". Tình mẫu tử chính là điều thiêng liêng, cao quý nhất.

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản "Cháy nhà". Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kể lại một câu chuyện, trình bày sự việc) kết hợp với Miêu tả (khi khắc họa nhân vật và hoàn cảnh) và Nghị luận (thể hiện qua lời khuyên, bài học rút ra ở phần cuối). Ghi chú: Trong truyện ngụ ngôn, sau phần kể chuyện (Tự sự) luôn có phần rút ra bài học, mang tính nghị luận

Câu 3. Tại sao lúc đầu chủ nhà lại "có ý giận" khi nghe lời khuyên của ông hàng xóm? Chi tiết này cho thấy nét tính cách gì của chủ nhà? Lý do có ý giận: Lúc đầu, chủ nhà thường kiêu ngạo, tự mãn hoặc không tin vào tai họa sắp xảy ra. Họ cho rằng lời khuyên đó là thừa thãi, xen vào chuyện riêng tư, hoặc làm phiền mình. Nét tính cách: Chi tiết này cho thấy chủ nhà có tính cách **cố chấp, bảo thủ, không biết lắng nghe, và đặc biệt là vô ơn (như đoạn trích dẫn đã chỉ ra: "...mình đã không biết ơn thì chớ lại còn oán giận").

Câu 2. Người hàng xóm tốt bụng đã khuyên chủ nhà điều gì? Dựa trên đoạn trích dẫn ở đầu văn bản: "người khuyên mình điều phải, chỉ đường cho mình tránh tai hoạ..." Trả lời: Người hàng xóm tốt bụng đã khuyên chủ nhà những điều cần thiết, đúng đắn để giúp chủ nhà tránh được tai họa (trong truyện gốc là lời khuyên về việc phòng tránh hỏa hoạn hoặc khắc phục các nguy cơ).

Câu 4. Phân tích vai trò của nhân vật ông hàng xóm trong câu chuyện. Vai trò: Ông hàng xóm là nhân vật tốt bụng, có trách nhiệm với cộng đồng và là người mang đến bài học/sự cứu giúp cho nhân vật chính. Ông đại diện cho lẽ phải, sự tỉnh táo, và lòng nhân nghĩa của người dân lương thiện. Thông qua hành động của ông, truyện đã truyền tải thông điệp về giá trị của lời khuyên chân thành.