Dấu hiệu nổi bật của lỗi mạch lạc là ý kiến sau (thông tin về điện thoại) mâu thuẫn với ý kiến trước đó (thông tin về sách). Lỗi này thể hiện qua việc sử dụng từ "Nhưng" để nối hai ý trái ngược nhau một cách đột ngột. Để sửa, cần liên kết ý về điện thoại và sách một cách chặt chẽ hơn, tránh sự đối lập gay gắt, và đảm bảo các câu văn có sự liên kết về mặt ý nghĩa. a. Dấu hiệu nổi bật của lỗi mạch lạc Sự mâu thuẫn trong nội dung: Ý thứ hai (người nhận thức mơ hồ về sách) và ý thứ ba (người vứt bỏ thói quen đọc sách) được nối bằng từ "Nhưng" tạo ra sự đối lập không hợp lý, làm mất mạch lạc của đoạn văn. Sử dụng "Nhưng" sai chỗ: Cụm từ "Nhưng họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách" đứng sau ý "Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách..." có thể khiến người đọc hiểu nhầm rằng sự mơ hồ về ích lợi là nguyên nhân dẫn đến việc vứt bỏ thói quen đọc sách. Tuy nhiên, ý này lại mâu thuẫn với ý "Nó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.". b. Các dấu hiệu lỗi liên kết Lỗi lặp từ: Lặp lại từ "sách" và "đọc sách" một cách không cần thiết. Lỗi ngắt quãng: Giữa các câu có thể bị ngắt quãng do cách sử dụng từ "Nhưng". Thiếu sự kết nối ý tưởng: Có thể làm cho ý tưởng "vứt bỏ thói quen đọc sách" không được liên kết chặt chẽ với những ý tưởng khác. c. Đề xuất cách sửa Cách 1: Thay thế từ "Nhưng" bằng từ "Song" để giữ nguyên ý nghĩa và làm cho câu văn trôi chảy hơn. Sắp xếp lại các ý để thể hiện mối quan hệ nhân quả rõ ràng hơn. Thay thế từ "Nó" bằng từ "Điện thoại thông minh" để tránh sự mơ hồ. Cách 2: Sử dụng phép nối câu để liên kết các ý một cách hợp lý hơn. Thay thế từ "Nhưng" bằng từ "Vì vậy" để thể hiện mối quan hệ nhân quả. Thay thế từ "Nó" bằng "Điện thoại thông minh". Cách 3: Sử dụng phép nối câu để liên kết các ý một cách hợp lý hơn. Thay thế từ "Nhưng" bằng từ "Tuy nhiên" để thể hiện mối quan hệ đối lập rõ ràng hơn. Thay thế từ "Nó" bằng "Điện thoại thông minh".

Đoạn văn rời rạc vì phép lặp "hiền tài" được sử dụng nhưng các câu lại không phát triển ý, chỉ lặp lại và nêu những ý khác nhau. Lỗi mạch lạc của đoạn văn là thiếu tính thống nhất về chủ đề, vì các câu không liên kết chặt chẽ với nhau, dẫn đến tình trạng câu sau không triển khai ý cho câu trước mà chỉ nêu một ý mới. a. Vì sao phép lặp từ đã được sử dụng ở các câu kề nhau mà đoạn văn vẫn rời rạc? Phép lặp được sử dụng nhưng không có tác dụng liên kết chặt chẽ: Mặc dù các từ "hiền tài" được lặp lại, nhưng nó lại được dùng để đặt ra những ý khác nhau mà không có sự liên kết logic. Ví dụ, câu đầu tiên nói về sự coi trọng của nhà nước, câu tiếp theo nói về năng lực, câu thứ ba nói về sự tồn tại trong lịch sử, và câu cuối cùng nói về sự ghi nhớ của nhân dân. Thiếu câu chủ đề hoặc ý phát triển: Đoạn văn thiếu một câu chủ đề để bao quát nội dung chính và các câu sau không phát triển ý cho câu chủ đề đó, dẫn đến mỗi câu chỉ nêu một ý riêng lẻ, rời rạc. b. Đoạn văn đã mắc lỗi mạch lạc như thế nào? Thiếu tính thống nhất về chủ đề: Các câu trong đoạn văn không cùng triển khai một ý chính mà lại chuyển ý liên tục, tạo cảm giác rời rạc và không ăn khớp. Không liên kết logic: Mặc dù có phép lặp từ, các câu không có mối liên hệ logic với nhau. Ví dụ, "Hiền tài có năng lực vượt trội" và "Hiền tài tồn tại trong lịch sử" là hai ý riêng biệt, không có sự liên kết về mặt nội dung.

Đoạn văn được coi là một đoạn văn vì các câu có liên kết chặt chẽ về nội dung, xoay quanh một chủ đề chung là bản chất và đặc điểm của nghệ sĩ. Các câu trong đoạn văn được liên kết với nhau bằng phép thế, phép lặp và phép liên tưởng, với câu sau phát triển ý từ câu trước một cách logic. a. Tại sao nó được coi là một đoạn văn? Đây là một đoạn văn vì nó có tính thống nhất về chủ đề và liên kết chặt chẽ giữa các câu. Thống nhất về chủ đề: Toàn bộ đoạn văn tập trung làm rõ tư chất của người nghệ sĩ, cụ thể là lòng đồng cảm và khả năng giữ gìn nó trước áp lực cuộc đời. Mạch lạc, liên kết: Các câu được sắp xếp theo một trình tự logic, phát triển ý từ khái quát đến cụ thể, bổ sung và giải thích cho nhau. b. Hãy chỉ ra mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn trên. Mạch lạc giữa các câu được thể hiện qua phép liên kết sau: Câu 1: Nêu luận điểm khái quát: "con người ta vốn là nghệ thuật, vốn giàu lòng đồng cảm." Câu 2: Giải thích lý do lòng đồng cảm bị cản trở: "Chỉ vì lớn lên bị cách nghĩ của người đời dồn ép, nên tấm lòng ấy mới bị cản trở hoặc hao mòn." (Sử dụng phép thế với từ "tấm lòng ấy" thay thế cho "lòng đồng cảm" trong câu trước). Câu 3: Phát triển ý từ "tấm lòng ấy" và đặt ra trường hợp đặc biệt: "Chỉ có kẻ thông minh mới không khất phục, dù bên ngoài chịu đủ thứ áp bức thì bên trong vẫn giữ được lòng đồng cảm đáng quý nọ." (Sử dụng phép thế với "lòng đồng cảm đáng quý nọ" và phép lặp từ "dù bên ngoài"). Câu 4: Rút ra kết luận từ ý trên: "Những người ấy chính là nghệ sĩ." (Sử dụng phép lặp từ "người ấy" để thay thế cho "kẻ thông minh" trong câu trước). c. Dấu hiệu nào cho thấy liên kết giữa đoạn văn này và đoạn văn kề trước đó của văn bản Yêu và đồng cảm? Dấu hiệu liên kết là cụm từ "Nói cách khác" ở đầu câu. Cụm từ này cho thấy nội dung của đoạn văn sau là sự tóm tắt, diễn giải hoặc làm rõ ý của một đoạn văn trước đó. Nội dung của đoạn văn trước có thể đã đề cập đến khái niệm "nghệ thuật" hoặc "lòng đồng cảm", và đoạn văn này chính là lời giải thích cụ thể hơn cho những khái niệm đó. d. Trong đoạn văn, những từ ngữ nào được lặp lại nhiều lần? Cách dung từ ngữ như vậy có tác dụng gì? Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần là: "nghệ thuật", "lòng đồng cảm" và "người" (ở dạng "con người ta", "những người ấy"). Tác dụng: Tạo sự mạch lạc, liên kết: Lặp lại các từ khóa giúp liên kết chặt chẽ các câu văn với nhau, tạo thành một khối thống nhất về nội dung. Nhấn mạnh ý tưởng: Việc lặp lại từ ngữ giúp làm nổi bật chủ đề chính của đoạn văn là lòng đồng cảm và mối liên hệ giữa nghệ sĩ và nghệ thuật.

Văn bản "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" có mạch lạc và liên kết chặt chẽ, thể hiện qua luận đề thống nhất xuyên suốt các đoạn, cùng với việc sử dụng hiệu quả các phép liên kết như nối, thế, lặp để tạo sự liên kết logic giữa các câu và các đoạn văn.