Câu 1:

Trong đoạn trích vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí của nhân vật thầy Thông Thu được khắc họa vô cùng chân thực và sâu sắc qua quá trình vận động từ sự bừng tỉnh, hối hận đến tuyệt vọng, bế tắc. Ở hồi thứ Hai, sau những chuỗi ngày ăn chơi trác táng, đối mặt với những con số nợ nần chồng chất, Thông Thu mới giật mình bàng hoàng. Anh ta nhận ra sự "điên rồ" của bản thân khi "ném tiền qua cửa sổ" và rơi vào trạng thái tự sỉ nhục, hổ thẹn với danh phận "tu mi nam tử" vì đã làm khánh kiệt sản nghiệp của cha ông. Sự tỉnh ngộ muộn màng này nhanh chóng đẩy nhân vật vào bi kịch đỉnh điểm ở hồi thứ Ba. Đứng trước nguy cơ tù tội và sự sụp đổ hoàn toàn của danh dự, Thông Thu rơi vào trạng thái quẫn bách, tiêu cực và tìm đến cái chết bằng chén thuốc độc để giải thoát. Tuy nhiên, nội tâm anh ta lại diễn ra một cuộc đấu tranh vô cùng kịch liệt, giằng xé giữa khát vọng chết để giữ sự "trong sạch" và bản năng sống, trách nhiệm đối với mẹ già, vợ yếu. Hành động "nâng cốc lên lại đặt xuống" nhiều lần là minh chứng rõ nét cho sự do dự, yếu lòng của một con người chưa hoàn toàn mất đi nhân tính. Qua diễn biến tâm lí phức tạp này, tác giả Vũ Đình Long không chỉ làm nổi bật bi kịch của một trí thức sa ngã mà còn gửi gắm bài học cảnh tỉnh sâu sắc về lối sống buông thả của con người.

Câu 2:

Trong vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long, nhân vật thầy Thông Thu đã phải trả một cái giá quá đắt: gia sản khánh kiệt, đối mặt với tù tội và cái chết, chỉ vì thói "tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ". Từ câu chuyện mang tính cảnh tỉnh trong văn học ấy nhìn vào thực tế hôm nay, chúng ta không khỏi giật mình trước thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay — một căn bệnh thời đại đang bào mòn cả tài chính lẫn tương lai của thế hệ trẻ.

Tiêu xài thiếu kiểm soát được hiểu là việc chi tiêu tiền bạc một cách quá độ, hoang phí, không có kế hoạch rõ ràng và vượt quá khả năng tài chính của bản thân. Hiện nay, không khó để bắt gặp những bạn trẻ sẵn sàng chi cả tháng lương, thậm chí vay mượn để sở hữu những món đồ hiệu, những chiếc điện thoại đời mới nhất, hay những chuyến du lịch "sang chảnh" chỉ để thỏa mãn nhu cầu sống ảo. Hội chứng "FOMO" (sợ bỏ lỡ) và xu hướng "YOLO" (bạn chỉ sống một lần) đã bị hiểu sai lệch, biến thành cái cớ cho lối sống hưởng thụ tức thời, "vung tay quá trán".

Nguyên nhân của hiện trạng này trước hết xuất phát từ tâm lí đua đòi, sính ngoại và muốn khẳng định cái tôi một cách hời hợt thông qua vật chất của một bộ phận người trẻ. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử với phương thức mua trước trả sau, thẻ tín dụng,... đã kích thích ham muốn mua sắm của họ một cách dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhiều bạn trẻ chưa từng phải đổ mồ hôi kiếm tiền hoặc chưa hiểu được giá trị của sự lao động nên xem nhẹ đồng tiền, tiêu xài theo cảm xúc nhất thời.

Hậu quả của thói quen này là khôn lường. Về mặt cá nhân, nó đẩy người trẻ vào vòng xoáy nợ nần, tạo ra áp lực tài chính đè nặng lên vai khi tuổi đời còn quá trẻ. Giống như Thông Thu, khi tiền bạc cạn kiệt, họ dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng, bế tắc, thậm chí sa ngã vào các tệ nạn hoặc hành vi vi phạm pháp luật để có tiền tiêu xài. Về mặt gia đình và xã hội, thói quen này làm suy giảm nguồn lực kinh tế dự phòng cho tương lai, biến người trẻ thành gánh nặng cho cha mẹ và tạo ra một thế hệ thụ động, chỉ biết hưởng thụ mà không biết tích lũy, cống hiến.

Để khắc phục tình trạng này, điều cốt lõi là giới trẻ cần phải thay đổi nhận thức. Mỗi người cần tự trang bị cho mình kiến thức về quản lý tài chính cá nhân, học cách phân biệt giữa "nhu cầu thiết yếu" (cái mình cần) và "ham muốn nhất thời" (cái mình muốn). Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp giáo dục con em về giá trị của lao động và định hướng lối sống tiết kiệm, giản dị.

Tóm lại, tiền bạc là phương tiện để phục vụ cuộc sống chứ không phải là công cụ để đánh bóng danh vọng ảo. Giới trẻ cần tỉnh táo trước những cám dỗ vật chất, học cách làm chủ chiếc ví của mình để làm chủ tương lai. Đừng để bản thân phải rơi vào kết cục muộn màng, bế tắc như nhân vật Thông Thu trong câu chuyện năm xưa.

Câu 1. Thể loại của văn bản

Văn bản "Chén thuốc độc" thuộc thể loại: Kịch (Bi kịch). Đây được coi là vở kịch nói đầu tiên của văn học Việt Nam hiện đại.

Câu 2. Hình thức ngôn ngữ chính

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức: Ngôn ngữ độc thoại. Nhân vật thầy Thông Thu tự nói với chính mình để phơi bày những suy nghĩ thầm kín, sự dằn vặt và đấu tranh nội tâm gay gắt.

Câu 3. Chỉ dẫn sân khấu và vai trò

• Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

• Chỉ dẫn về cử chỉ, điệu bộ: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Một lát lại nói), (Một mình, thở dài).

• Chỉ dẫn về hành động cụ thể: (Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc...), (Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống).

• Vai trò:

• Giúp người đọc hình dung rõ ràng bối cảnh, hành động và tâm trạng của nhân vật vốn không được thể hiện qua lời thoại.

• Tạo nhịp điệu cho vở kịch, nhấn mạnh sự bế tắc và sự do dự, giằng xé trong quyết định sinh tử của nhân vật.

• Làm cơ sở để diễn viên thực hiện các động tác trên sân khấu một cách chính xác.

Câu 4. Phân tích diễn biến, sự thay đổi tâm lí của thầy Thông Thu

Tâm lí của thầy Thông Thu có sự vận động từ hối hận muộn màng đến tuyệt vọng cực độ:

• Hồi thứ Hai: Thu hiện lên với tâm trạng tỉnh ngộ nhưng bàng hoàng. Anh ta bắt đầu làm tính toán và nhận ra sự hoang phí kinh khủng của mình. Từ đó, Thu rơi vào sự tự sỉ nhục, hổ thẹn khi thấy mình làm "nhơ nhuốc" danh dự của một người đàn ông, một trí thức (tu mi nam tử) vì đã ném tiền vào những cuộc ăn chơi vô độ.

• Hồi thứ Ba: Tâm lí chuyển sang bế tắc và quẫn bách. Khi đối mặt với cảnh tù tội và mất hết danh dự, Thu nảy sinh ý định tự sát. Tuy nhiên, nội tâm Thu diễn ra cuộc đấu tranh quyết liệt: một bên là khát vọng chết để "thoát nợ", một bên là sự yếu lòng, lo lắng cho mẹ già, vợ yếu không ai nương tựa. Hành động "nâng cốc lên lại đặt xuống" cho thấy sự do dự và bản năng sống vẫn còn mãnh liệt trong anh ta.

Câu 5. Quan điểm về quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Dù anh ta có lí do là "thác trong còn hơn sống đục", nhưng thực chất đây là một hành động trốn tránh trách nhiệm. Việc tự sát lúc này là ích kỷ, bởi nó không giải quyết được nợ nần mà còn để lại gánh nặng tâm lí và tài chính nặng nề hơn cho mẹ và vợ. Thay vì chọn cái chết, thầy Thông Thu nên chọn cách sống để đối mặt với sai lầm, lao động cải tạo và chuộc lỗi với gia đình. Một người có học thức như Thu cần bản lĩnh để làm lại cuộc đời thay vì kết thúc nó trong tuyệt vọng.