II. PHẦN VIẾT

Câu 1.

Đoạn trích trong Truyện Kiều là lời Thúy Kiều giãi bày nỗi lòng với Kim Trọng, qua đó thể hiện sâu sắc giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm. Về nội dung, đoạn thơ khắc họa bi kịch tình yêu và số phận éo le của Thúy Kiều – người con gái tài sắc nhưng phải hi sinh hạnh phúc cá nhân để cứu cha. Trong tiếng khóc than, Kiều ý thức rõ “phận mỏng như tờ”, day dứt vì đã phụ lời thề ước với Kim Trọng. Nỗi đau của nàng không chỉ là nỗi đau chia lìa mà còn là sự giằng xé nội tâm khi buộc phải bán mình trong hoàn cảnh bất đắc dĩ. Đồng thời, đoạn thơ còn làm nổi bật tấm lòng hiếu thảo, vị tha và nhân hậu của Kiều khi nàng chấp nhận gửi mối duyên dang dở cho Thúy Vân, mong giữ trọn nghĩa tình.
Về nghệ thuật, Nguyễn Du đã thành công khi sử dụng ngôn ngữ độc thoại trữ tình, giọng điệu ai oán, từ ngữ giàu sức gợi cảm. Các biện pháp nghệ thuật như ẩn dụ, điệp từ, thành ngữ được vận dụng tinh tế, góp phần khắc sâu nỗi đau dằng dặc, qua đó thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.

Câu 2.

Trong thời đại số, khi công nghệ và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, đời sống vật chất của con người ngày càng được nâng cao nhưng đời sống tinh thần lại đứng trước nhiều thách thức. Vì vậy, việc tìm ra những giải pháp để nuôi dưỡng tâm hồn con người trở nên vô cùng cần thiết.

Trước hết, nuôi dưỡng tâm hồn giúp con người giữ được sự cân bằng trong cuộc sống hiện đại đầy áp lực. Khi bị cuốn vào nhịp sống gấp gáp, nhiều người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, vô cảm hoặc lệ thuộc quá mức vào thế giới ảo. Một tâm hồn được chăm sóc đúng cách sẽ giúp con người sống tích cực, nhân ái và có khả năng đồng cảm với người khác.

Một trong những giải pháp quan trọng là chủ động sử dụng công nghệ một cách có ý thức. Thay vì lạm dụng mạng xã hội, con người cần biết chọn lọc thông tin lành mạnh, hạn chế nội dung tiêu cực và dành thời gian cho những hoạt động có giá trị tinh thần. Bên cạnh đó, việc đọc sách, đặc biệt là sách văn học và sách kĩ năng sống, là cách hiệu quả để bồi dưỡng cảm xúc, nhân cách và chiều sâu tâm hồn.

Ngoài ra, con người cần xây dựng các mối quan hệ trực tiếp trong đời sống thực. Những cuộc trò chuyện chân thành, sự quan tâm và sẻ chia giữa người với người giúp nuôi dưỡng cảm xúc tích cực, xua tan sự cô đơn do thế giới số mang lại. Việc tham gia các hoạt động nghệ thuật, thiện nguyện hay rèn luyện thể chất cũng góp phần làm phong phú đời sống tinh thần.

Tuy nhiên, cần phê phán lối sống chạy theo giá trị ảo, đề cao vật chất, xem nhẹ cảm xúc và đạo đức. Nếu không tỉnh táo, con người sẽ dễ đánh mất bản thân trong thế giới công nghệ.

Từ đó, mỗi người cần tự ý thức điều chỉnh hành vi, biết cân bằng giữa công nghệ và đời sống tinh thần. Nuôi dưỡng tâm hồn chính là cách để con người sống nhân văn, hạnh phúc và bền vững trong thời đại số.

Câu 1: Văn bản kể về việc Kim Trọng trở lại vườn Thúy sau nửa năm xa cách, chứng kiến cảnh nhà Kiều xơ xác và nghe tin nàng Kiều đã bán mình để chuộc cha, chàng đã thể hiện nỗi đau đớn, xót thương của mình.

Câu 2: -Hình ảnh thơ tả thực: + "Đầy vườn cỏ mọc, lau thưa" + "Song trăng quạnh quẽ, vách mưa rã rời"

Câu 3: -Cảm xúc của Kim Trọng khi chứng kiến khung cảnh nhà Thuý Kiều sau nửa năm gặp lại: Bàng hoàng và ngỡ ngàng. Khi đến nơi, trước mắt chàng không còn là cảnh nhộn nhịp, ấm cúng mà là sự hoang tàn: "Đầy rẫy cỏ mọc, lối đi rêu phong", "cửa đóng then cài". Sự đối lập giữa hình ảnh "hoa đào năm ngoái" vẫn nở và sự vắng bóng của người yêu "Trước sau nào thấy bóng người" khiến chàng rơi vào trạng thái hẫng hụt, sửng sốt.

Câu 4: -Biện pháp nghệ thuật: Điệp từ "càng" -Hiệu quả nghệ thuật: Nhấn mạnh sự gia tăng về cường độ của cảm xúc. Diễn tả sâu sắc nỗi đau đớn, giận dữ của Kim Trọng khi chứng kiến cảnh ngộ bi thảm của Kiều, đồng thời thể hiện sự bất lực của chàng trước số phận nghiệt ngã.

Câu 1. Ngôi kể của văn bản Văn bản được kể theo ngôi kể thứ ba. Tác dụng: Giúp người kể chuyện quan sát một cách khách quan, bao quát toàn bộ diễn biến câu chuyện và đi sâu vào diễn biến tâm lý của nhiều nhân vật khác nhau (ông già Mai, Mai, Lan).

Câu 2. Tóm tắt văn bản (khoảng 5 - 7 câu) Dưới chân núi Ngũ Tây có một gia đình hai cha con ông già mù sống bằng nghề chăm sóc vườn mai vàng cổ kính. Một mùa Tết nọ, anh Mai (con trai ông cụ) đã cưu mang và đưa cô bé mồ côi tên Lan về nuôi dưỡng, sau này hai người nên duyên vợ chồng. Cuộc sống trở nên khó khăn khi thời tiết khắc nghiệt khiến mai mất mùa, anh Mai nhận ra gia đình cần thay đổi cách làm kinh tế để thoát nghèo nhưng thiếu vốn. Thấu hiểu tâm tư của con, ông già mù đã nén nỗi đau thầm kín, đồng ý cho con cưa bỏ một nửa vườn mai quý để bán lấy vốn làm ăn. Dù vô cùng xót xa khi mất đi những "kỷ vật" gắn bó cả đời, ông già vẫn cảm thấy an lòng khi nhìn thấy sự năng nổ và tương lai tươi sáng của con cháu. Sự hy sinh của ông đã giúp gia đình tìm thấy nhịp sống mới trên mảnh đất quê hương.

Câu 3. Nhận xét về nhân vật ông già Mai Nhân vật ông già Mai hiện lên với những phẩm chất cao đẹp: Người nghệ sĩ có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế: Tuy mù lòa nhưng ông có khả năng giao cảm đặc biệt với thiên nhiên. Ông nghe được tiếng nhựa chảy, cảm nhận được từng nụ hoa hé nở bằng linh cảm và tình yêu mãnh liệt dành cho cây mai. Người cha giàu lòng nhân hậu: Ông không chỉ đồng ý cho con trai cưu mang người lạ (Lan) mà còn luôn lấy chữ "Tâm" để giáo dục con cái. Sự hy sinh cao cả: Chi tiết ông đồng ý cưa nửa vườn mai – vốn là máu thịt, là linh hồn của ông – để cho con vốn làm ăn là minh chứng rõ nhất cho tình yêu thương vô bờ bến. Đó là sự hy sinh "cái tôi" và niềm đam mê cá nhân vì tương lai và hạnh phúc của con cháu

Câu 4. Chi tiết ấn tượng nhất Chi tiết: Hình ảnh ông già Mai dắt cháu đi lang thang trên đồi núi Ngũ Tây để tránh nghe tiếng cưa cắt vào những gốc mai. Vì sao: Đây là chi tiết đắt giá và gây xúc động nhất. Nó cho thấy sự giằng xé nội tâm đau đớn của ông già. Tiếng cưa ấy không chỉ cắt vào cây mà như đang cắt vào da thịt, vào những kỷ niệm đời ông. Hành động đi thật xa để "khỏi nghe" vừa cho thấy sự yếu lòng của một tâm hồn nhạy cảm, vừa cho thấy bản lĩnh của một người cha sẵn sàng chấp nhận đau thương để đánh đổi lấy sự ấm no cho gia đình.

Câu 5. Ảnh hưởng của yếu tố “tình cảm gia đình” đến nhân vật Mai Tình cảm gia đình là động lực then chốt chi phối mọi suy nghĩ và hành động của nhân vật Mai: Biết sẻ chia và yêu thương: Nhờ sự giáo dục của cha, Mai có tấm lòng nhân hậu, biết thương xót và cưu mang Lan trong lúc khốn cùng nhất. Ý chí vươn lên thoát nghèo: Chính tình thương dành cho cha già, vợ yếu và con nhỏ ("Mai thương cha, thương vợ") đã thôi thúc anh thoát khỏi sự tự ti, buông thả để đi tìm hướng đi mới cho vườn hoa. Sự kết nối thế hệ: Tình cảm gia đình giúp Mai hiểu được giá trị của chữ "Tâm", giúp anh có thêm sức mạnh để bắt nhịp với cuộc sống mới, biến sự hy sinh của cha thành thành quả lao động thực tế.

Câu 1. Đoạn văn phân tích nhân vật Mai (khoảng 200 chữ)

Nhân vật Mai trong đoạn trích Người bán mai vàng là hình ảnh tiêu biểu cho người lao động nghèo nhưng giàu tình thương, có ý thức trách nhiệm và khát vọng vươn lên trong cuộc sống. Trước hết, Mai là người giàu lòng nhân ái. Từ sự cảm thông với cô bé ăn xin mồ côi mẹ, Mai đã dang tay cưu mang Lan về sống cùng gia đình, rồi gắn bó, yêu thương và xây dựng tổ ấm. Trong đời sống gia đình, Mai là người con hiếu thảo, người chồng trách nhiệm. Anh thương cha già, thương vợ, day dứt trước cảnh vườn mai mất mùa, cuộc sống bấp bênh. Không cam chịu số phận, Mai dám suy nghĩ, dám trăn trở tìm con đường mới cho gia đình, thể hiện tinh thần vượt khó và ý thức đổi thay. Tuy nhiên, Mai cũng là người từng sống bó mình, tự ti, quen cam chịu, cho thấy những giới hạn của người nông dân nghèo trước hoàn cảnh khắc nghiệt. Qua nhân vật Mai, tác giả khắc họa vẻ đẹp của con người lao động: giàu tình yêu thương, biết hy sinh, biết ước mơ và nỗ lực vươn lên từ chính mảnh đất nghèo khó của mình.

Câu 2. Bài văn nghị luận về lối sống khoe khoang “ảo” của một bộ phận giới trẻ (khoảng 400 chữ)

Trong xã hội hiện đại, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, một bộ phận giới trẻ đang hình thành lối sống thích khoe khoang, phô trương “ảo” những thứ không thuộc về mình. Đây là một hiện tượng đáng suy ngẫm.

Trước hết, khoe khoang “ảo” là việc cá nhân cố tình thể hiện hình ảnh giàu có, thành đạt, sang chảnh trên mạng xã hội dù thực tế không đúng như vậy. Đó có thể là mượn đồ hiệu để chụp ảnh, “check-in” những nơi xa hoa không do mình chi trả, hoặc tô vẽ cuộc sống hoàn hảo nhằm thu hút sự chú ý, ngưỡng mộ của người khác. Hiện tượng này đang diễn ra khá phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ – những người dễ bị ảnh hưởng bởi trào lưu và áp lực so sánh.

Nguyên nhân của lối sống ấy xuất phát từ tâm lý muốn được công nhận, khẳng định giá trị bản thân bằng ánh nhìn của người khác. Bên cạnh đó, tác động của mạng xã hội với lượt thích, lượt theo dõi cũng khiến nhiều người lầm tưởng rằng giá trị con người được đo bằng sự hào nhoáng bên ngoài. Sự thiếu định hướng từ gia đình, nhà trường cũng góp phần làm giới trẻ dễ chạy theo hình thức.

Hậu quả của lối sống khoe khoang “ảo” là không nhỏ. Nó khiến con người sống giả tạo, đánh mất sự trung thực và giá trị thật của bản thân. Nhiều bạn trẻ rơi vào áp lực tài chính, thậm chí nợ nần để duy trì hình ảnh “sang chảnh”. Nghiêm trọng hơn, lối sống ấy làm lệch lạc nhận thức, khiến người ta coi thường lao động chân chính và những giá trị bền vững.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc thể hiện bản thân trên mạng là quyền cá nhân. Điều đó chỉ đúng khi sự thể hiện ấy trung thực và không gây hệ lụy tiêu cực. Vì vậy, để hạn chế lối sống khoe khoang “ảo”, giới trẻ cần rèn luyện nhận thức đúng đắn về giá trị bản thân, sống trung thực, biết trân trọng nỗ lực thật. Gia đình và nhà trường cần giáo dục kỹ năng sống, định hướng lối sống lành mạnh. Bản thân mỗi người cần sử dụng mạng xã hội một cách tỉnh táo, có trách nhiệm.

Tóm lại, sống giản dị, chân thật và nỗ lực bằng chính khả năng của mình mới là cách khẳng định giá trị bền vững nhất của con người trong xã hội hiện đại.

Câu 1:
Văn bản trên thuộc thể loại truyện thơ Nôm.

Câu 2:
Những nhân vật xuất hiện trong văn bản là Tống Trân, Cúc Hoa và mẹ chồng.

Câu 3:
Trong đoạn trích, Tống Trân và Cúc Hoa sống trong cảnh nghèo khó, phải chắt chiu từng bữa ăn, lo cho mẹ và việc học của chồng. Hoàn cảnh nghèo túng ấy cho thấy số phận cơ cực, vất vả của người lao động xưa, đồng thời làm nổi bật phẩm chất cao đẹp, nghị lực và tình nghĩa vợ chồng son sắt của hai nhân vật.

Câu 4:
Qua mối quan hệ với mẹ chồng, Cúc Hoa hiện lên là người hiếu thảo, đảm đang, thủy chung và giàu đức hi sinh. Điều đó thể hiện qua các chi tiết: nàng “gạn sẻ vẹn tròn cho nhau”, “khóc mà khuyên mẹ ăn cơm tấm canh lê”, bán cả vàng mẹ cho để lo cho chồng ăn học, và “một ngày ba bữa chẳng rời, nuôi thầy, nuôi mẹ lại nuôi cả chồng”. Những chi tiết ấy cho thấy tấm lòng nhân hậu, yêu thương và tận tụy của Cúc Hoa.

Câu 5:
Ước mơ “bảng vàng rồng mây” thể hiện mong muốn được học hành, thi đỗ và làm nên sự nghiệp. Đây là khát vọng chính đáng của người dân lao động xưa về con đường học tập để đổi đời, thoát khỏi cảnh nghèo khó. Qua đó, nhân dân gửi gắm niềm tin rằng tài năng và đạo đức sẽ được công nhận, được đền đáp xứng đáng. Ước mơ ấy cũng thể hiện tinh thần hiếu học, ý chí vươn lên và khát vọng hạnh phúc, ấm no của con người Việt Nam. Nó không chỉ là ước mơ của riêng Cúc Hoa mà còn là khát vọng chung của bao thế hệ nhân dân.

Câu 1:

Trong văn bản “Tống Trân – Cúc Hoa”, nhân vật Cúc Hoa hiện lên là người phụ nữ hiếu thảo, thủy chung và giàu đức hi sinh. Dù sinh ra trong gia đình khá giả, khi bị cha ép gả cho chàng trai nghèo là Tống Trân, nàng vẫn một lòng kính trọng và yêu thương chồng, chăm sóc mẹ chồng tận tình. Cuộc sống nghèo khó không làm Cúc Hoa nản lòng mà càng làm sáng lên đức tính đảm đang, chịu thương chịu khó của nàng. Nàng “gạn sẻ vẹn tròn cho nhau”, “khóc mà khuyên mẹ ăn cơm tấm canh lê”, bán cả số vàng mẹ chồng cho để lo việc học hành cho chồng. Không chỉ là người vợ hiền, nàng còn là chỗ dựa vững chắc, tiếp thêm nghị lực để Tống Trân chăm chỉ dùi mài kinh sử. Hình ảnh Cúc Hoa thể hiện vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam: giàu tình yêu thương, sống thủy chung, biết hi sinh vì hạnh phúc và tương lai của gia đình. Qua nhân vật này, ta cảm nhận được phẩm chất cao quý và lòng nhân hậu sâu sắc của người phụ nữ trong xã hội xưa.

Câu 2:

Trong cuộc sống, không ai có thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách. Nhưng điều quan trọng là ta đối mặt với chúng như thế nào. Câu chuyện về vợ chồng Tống Trân – Cúc Hoa trong truyện thơ dân gian đã gửi gắm một bài học quý giá: chỉ có ý chí và nghị lực mới giúp con người vượt lên số phận, chạm đến thành công và hạnh phúc.

Không nản lòng trước khó khăn là yếu tố quyết định thành công. Trong hành trình phát triển bản thân, thử thách là điều tất yếu. Nếu dễ dàng bỏ cuộc, con người sẽ mãi dậm chân tại chỗ. Giống như Tống Trân và Cúc Hoa, dù nghèo khổ, họ vẫn kiên trì vươn lên: nàng Cúc Hoa chịu cực khổ nuôi chồng ăn học, còn Tống Trân chăm chỉ dùi mài kinh sử để đỗ đạt. Chính sự bền chí ấy đã giúp họ đổi thay cuộc đời. Không nản lòng chính là sức mạnh giúp con người trưởng thành, tích lũy kinh nghiệm và rèn luyện bản lĩnh.

Không nản lòng giúp ta rèn luyện ý chí và vượt qua giới hạn của bản thân. Khi gặp khó khăn, nếu biết bình tĩnh, suy nghĩ tích cực và tìm cách khắc phục, ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn. Mỗi lần thất bại là một bài học giúp ta tiến gần hơn đến thành công. Người có ý chí kiên định sẽ không bị khuất phục trước nghịch cảnh mà biết biến trở ngại thành cơ hội.

Để rèn luyện ý chí và nghị lực, mỗi người cần xác định mục tiêu rõ ràng, lập kế hoạch học tập và rèn luyện đều đặn. Hãy tập thói quen kiên trì, làm việc đến cùng dù chỉ là việc nhỏ. Khi thất bại, hãy dám nhìn nhận sai lầm, rút kinh nghiệm và bắt đầu lại. Ngoài ra, cần giữ tinh thần lạc quan, tìm niềm vui trong học tập và lao động để tiếp thêm năng lượng tích cực.

Không nản lòng trước khó khăn là phẩm chất đáng quý giúp con người trưởng thành và thành công trong cuộc sống. Giống như Tống Trân – Cúc Hoa đã vượt qua nghèo khổ để xây dựng tương lai, mỗi chúng ta cũng cần nuôi dưỡng ý chí bền bỉ, tin tưởng vào chính mình để vững bước trên con đường phát triển bản thân.