Thạch Lam, một thành viên tiêu biểu của nhóm Tự Lực văn đoàn, có một phong cách văn chương rất riêng biệt: nhẹ nhàng, tinh tế và giàu chất thơ. Văn của ông không nhằm vào những cốt truyện ly kỳ mà đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật, vào những cảm giác mong manh và những vấn đề đạo đức sâu kín. Truyện ngắn "Trở về" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua hành trình về thăm quê của nhân vật Tâm, Thạch Lam đã phơi bày một thực trạng đau lòng: sự tha hóa của con người khi rời bỏ gốc rễ quê hương để chạy theo những hào nhoáng phù phiếm của chốn thành thị.

Cốt truyện của "Trở về" rất đơn giản. Tâm, một thanh niên từ quê ra tỉnh, nhờ nỗ lực và cả sự may mắn, đã có một vị trí nhất định trong xã hội thượng lưu. Anh có vợ đẹp, có cuộc sống sung túc ở Hà Nội. Sau bao năm bôn ba, anh quyết định thực hiện một chuyến về quê thăm mẹ và người quen cũ. Thế nhưng, chuyến "trở về" ấy không phải là một cuộc hội ngộ ấm áp của tình thân, mà lại là một quá trình đối diện với sự xa lạ, ích kỷ và tàn nhẫn trong chính tâm hồn mình.

Ngay từ đầu tác phẩm, Thạch Lam đã khắc họa tâm thế của Tâm khi chuẩn bị về quê. Tâm không về với niềm háo hức của người con xa quê lâu ngày, mà về với một tâm thế đầy tính toán và sự kiêu hãnh ngầm. Anh mặc bộ quần áo sang trọng, đi trên chiếc xe đắt tiền, mang theo những món quà xa xỉ không phải để bày tỏ lòng hiếu thảo, mà để phô trương sự thành đạt của mình với dân làng. Đối với Tâm, quê hương giờ đây chỉ còn là những kỷ niệm nhạt nhòa, là một nơi "bẩn thỉu, nghèo nàn" mà anh muốn rũ bỏ hoàn toàn lớp bụi bặm của nó trên đôi giày bóng lộn.

Sự tha hóa của Tâm được thể hiện rõ nét nhất qua cuộc gặp gỡ với người mẹ già. Người mẹ ấy chính là hiện thân của sự hy sinh thầm lặng và tình yêu vô điều kiện. Bà đã thắt lưng buộc bụng, bán từng mớ rau, con cá để nuôi anh ăn học thành tài. Khi thấy con về, bà run rẩy vì xúc động, vì vui mừng. Thế nhưng, đáp lại tình cảm thiêng liêng ấy là thái độ lạnh lùng, hờ hững của Tâm. Anh nhìn mẹ như nhìn một người xa lạ, thậm chí cảm thấy xấu hổ vì sự tiều tụy, già nua và nghèo khổ của bà. Tâm không dám nhìn vào mắt mẹ, không phải vì hối lỗi, mà vì sợ phải đối diện với thực tại mà anh muốn trốn tránh. Anh vội vã đưa cho mẹ một ít tiền, một hành động như để "trả nợ" hơn là hiếu kính, rồi nhanh chóng tìm cách rời đi. Số tiền ấy có thể giúp bà cụ sống qua ngày, nhưng nó lại xé nát sợi dây gắn kết tâm hồn giữa hai mẹ con.

Không chỉ với mẹ, thái độ của Tâm với Lâm – người con gái hàng xóm từng có tình cảm gắn bó với anh – cũng đầy sự tàn nhẫn. Lâm vẫn giữ nguyên vẻ đẹp chân chất, hiền hậu của vùng thôn dã. Cô đón anh bằng sự e thẹn và trân trọng. Nhưng trong mắt Tâm, Lâm giờ đây chỉ là một cô gái quê mùa, vụng về. Anh so sánh cô với người vợ thành thị đài các của mình và cảm thấy may mắn vì đã thoát khỏi cái làng quê này. Sự vô tình của Tâm không chỉ là sự thay đổi về lối sống, mà là sự băng hoại về cảm xúc. Anh đã đánh mất khả năng rung cảm trước những điều giản dị và chân thành nhất.

Cảnh vật làng quê trong "Trở về" hiện lên dưới ngòi bút của Thạch Lam vừa thơ mộng, vừa buồn bã. Đó là con đường làng quen thuộc, rặng tre xanh, mái đình xưa... Tất cả vẫn như cũ, duy chỉ có lòng người là đổi thay. Thạch Lam đã sử dụng thủ pháp đối lập rất thành công: đối lập giữa sự tĩnh lặng, bao dung của làng quê với sự ồn ào, giả dối của thành thị; đối lập giữa tình thương mênh mông của người mẹ với sự ích kỷ hẹp hòi của đứa con.

Càng về cuối truyện, sự lạnh lùng của Tâm càng khiến người đọc rợn người. Khi chiếc xe lăn bánh rời khỏi làng, Tâm cảm thấy nhẹ nhõm như vừa trút bỏ được một gánh nặng. Anh mong chờ được trở về với Hà Nội, với cuộc sống xa hoa, nơi anh có thể tiếp tục diễn vai một quý ông lịch lãm mà không bị quá khứ nghèo khó ám ảnh. Hình ảnh Tâm đưa tay lên vuốt lại mái tóc, chỉnh lại cà vạt và mỉm cười với vợ chính là cái kết đầy châm biếm. Anh đã thực sự "trở về" thành phố, nhưng anh đã mãi mãi "ra đi" khỏi căn nhà tâm hồn của chính mình.

Thông điệp mà Thạch Lam gửi gắm qua "Trở về" vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Trong vòng xoáy của vật chất và tham vọng, con người ta rất dễ quên đi cội nguồn, quên đi những giá trị đạo đức căn bản như lòng hiếu thảo và sự biết ơn. "Trở về" không chỉ là một chuyến đi cơ học mà còn là một cuộc sát hạch nhân cách. Nếu "trở về" mà trái tim vẫn lạnh giá, mà đôi mắt vẫn nhìn đời bằng sự khinh khi, thì con người đó thực chất đã trở thành một kẻ lưu vong ngay trên chính mảnh đất chôn nhau cắt rốn của mình.

Về mặt nghệ thuật, truyện ngắn này tiêu biểu cho lối viết "truyện không có cốt truyện" của Thạch Lam. Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, nhịp điệu chậm rãi nhưng có sức công phá mạnh mẽ vào cảm xúc người đọc. Tác giả không trực tiếp phê phán hay lên án nhân vật Tâm bằng những lời lẽ đao to búa lớn, ông chỉ đơn giản là miêu tả những diễn biến tâm lý nhỏ nhặt nhất, để người đọc tự soi mình vào đó và cảm thấy xót xa.

Tóm lại, "Trở về" của Thạch Lam là một bản nhạc buồn về sự tha hóa của con người trước sức mạnh của đồng tiền và danh vọng. Tác phẩm nhắc nhở chúng ta rằng: Dù có đi xa đến đâu, thành đạt đến mức nào, nếu đánh mất đi gốc rễ quê hương và tình nghĩa gia đình, chúng ta sẽ chỉ là những kẻ rỗng tuếch, cô độc giữa thế gian này. Bài học về đạo lý "uống nước nhớ nguồn" trong truyện vẫn mãi là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho mọi thế hệ

Câu 1: Thể thơ

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. (Các dòng thơ có số chữ không cố định, giúp tác giả bộc lộ cảm xúc một cách tự nhiên, linh hoạt).

Câu 2: Chủ thể và đối tượng gặp gỡ

Người bộc lộ cảm xúc: Nhân vật "tôi" (người lính/anh bộ đội).

Cuộc gặp gỡ: Diễn ra giữa anh bộ đội và người mẹ (bà mẹ nông dân nghèo) nơi anh dừng chân nghỉ lại trên đường hành quân.

Câu 3: Biện pháp tu từ và tác dụng

Trong hai dòng thơ: "Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm / Của những cọng rơm xơ xác gầy gò."

Biện pháp tu từ:

So sánh: So sánh "hơi ấm ổ rơm" với "chăn đệm".

Nhân hóa/Ẩn dụ: "cọng rơm xơ xác gầy gò".

Tác dụng:

Nhấn mạnh sự ấm áp lạ kỳ và giá trị tinh thần to lớn của ổ rơm. Dù vật chất nghèo nàn, thiếu thốn ("xơ xác gầy gò") nhưng lại chứa đựng tình cảm nồng ấm, chân thành của người mẹ dành cho anh bộ đội.

Làm cho hình ảnh cọng rơm trở nên sinh động, gợi lên sự lam lũ, vất vả của làng quê nhưng vẫn đầy tình người.

Câu 4: Nhận xét về hình ảnh "ổ rơm"

Hình ảnh "ổ rơm" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc:

Là hình ảnh thực về sự nghèo khó, đơn sơ của làng quê Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Là biểu tượng của tình quân dân thắm thiết. Ổ rơm không chỉ sưởi ấm cơ thể người lính mà còn sưởi ấm tâm hồn họ bằng tình mẹ, tình quê hương che chở.

Câu 5: Cảm hứng chủ đạo

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là ngợi ca tình mẫu tử, tình người và tình quân dân sâu nặng trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ. Đó là niềm trân trọng, biết ơn những vẻ đẹp bình dị, mộc mạc mà nhân hậu của con người và đất nước.

Câu 6: Đoạn văn cảm nhận (5 - 7 câu)

Bài thơ "Hơi ấm ổ rơm" của Nguyễn Duy đã chạm đến trái tim người đọc bằng những cảm xúc vô cùng chân thành và ấm áp. Qua hình ảnh ổ rơm bình dị, tác giả đã khắc họa thành công tấm lòng bao dung, nhân hậu của người mẹ nghèo dành cho người lính trẻ. Dù hoàn cảnh chiến tranh đầy thiếu thốn, nhưng hơi ấm từ những cọng rơm "xơ xác" lại mãnh liệt hơn bất cứ chăn đệm sang trọng nào, bởi đó là hơi ấm của tình thương. Bài thơ không chỉ là lời tri ân của anh bộ đội mà còn là bài ca về vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam: nghèo vật chất nhưng giàu tình nghĩa. Đọc bài thơ, em cảm thấy trân trọng hơn những giá trị giản dị xung quanh và thấu hiểu hơn về sự gắn bó máu thịt giữa nhân dân và quân đội trong lịch sử dân tộc.

1 living a healthy lifestyle

2 family traditions or customs at new year

3 things you to help your family

1 living a healthy lifestyle

2 family traditions or customs at new year

3 things you to help your family