Câu 1.

Bé Em là một nhân vật trẻ con, đầy hồn nhiên nhưng cũng dễ bộc lộ cảm xúc: háo hức, tự hào và mong được người khác ngưỡng mộ. Trong truyện, Em phấn khích khi nghĩ tới chiếc áo đầm hồng mẹ mua — em hình dung mình sẽ "đẹp như tiên" và muốn khoe với bạn. Tính háo danh, thích nổi bật hiện rõ khi em liệt kê sẽ có bốn bộ đồ mới để mặc từng ngày Tết, coi đó là nguồn vui và niềm tự hào. Tuy vậy, Em không hoàn toàn ích kỷ: khi thấy Bích ít đồ hơn, em lưỡng lự, "mất hứng" một lúc, rồi vẫn cư xử lịch sự, rủ bạn đi chơi và chia sẻ niềm vui. Điểm nổi bật ở Em là sự thay đổi tinh tế về nhận thức — tuy ban đầu coi trọng vẻ ngoài, nhưng ở cuối đoạn trích em đã nghĩ đến tình bạn, nhận ra giá trị tinh thần: niềm vui thực sự không chỉ dựa trên chiếc áo đẹp. Như vậy, bé Em hiện lên vừa là hình ảnh đặc trưng của tuổi học trò — hồn nhiên, nhỏ bé, ham vui — vừa có tiềm năng trưởng thành về cảm xúc và nhận thức giá trị đạo đức. Câu2 Trong xã hội ngày nay, vật chất và tinh thần đều đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người. Vật chất — tiền bạc, của cải, quần áo, tiện nghi — đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, an toàn, tạo điều kiện để thưởng thức cuộc sống. Tuy nhiên, nếu con người chỉ chú trọng vào vật chất mà quên nuôi dưỡng giá trị tinh thần — như tình bạn, giá trị đạo đức, lòng vị tha, niềm vui nội tâm — thì đời sống dù đầy đủ về mặt vật chất vẫn dễ trở nên trống rỗng, cô đơn và vô nghĩa. Vì vậy, cân bằng giữa hai giá trị này là điều cần thiết để có cuộc sống viên mãn và bền vững. Cân bằng bắt nguồn từ thái độ đúng đắn: coi vật chất là phương tiện, tinh thần là mục đích. Vật chất nên được sử dụng để phục vụ đời sống, tạo điều kiện cho phát triển tinh thần (ví dụ: tài chính ổn định để học hành, tham gia văn hóa, du lịch, chăm sóc sức khỏe tinh thần). Ngược lại, giá trị tinh thần giúp con người dùng vật chất một cách có chừng mực, biết hài lòng, trân trọng và chia sẻ. Nếu thiếu đi một trong hai, con người dễ sa vào hai thái cực: tiêu dùng hoang phí, chạy theo danh lợi, hoặc khắc khổ thái quá dẫn tới thiếu thốn cơ bản. Thực tế cho thấy nhiều xung đột trong gia đình, cộng đồng xuất phát từ việc đặt vật chất lên trên hết: ganh đua, khoe khoang, phân biệt giàu nghèo. Câu chuyện Áo Tết minh họa điều này rõ: chiếc áo đầm hồng là niềm vui vật chất của bé Em nhưng cũng là phép thử tình bạn; thứ được khẳng định cuối cùng là tình cảm chân thành của Bích — giá trị tinh thần bền vững hơn vẻ đẹp nhất thời của trang phục. Từ đó ta thấy: nuôi dưỡng giá trị tinh thần không có nghĩa là phủ nhận vật chất, mà là biết dùng vật chất để thăng hoa tinh thần. Để xây dựng lối sống hài hòa giữa hai giá trị này, cần những việc làm cụ thể sau: Giáo dục giá trị từ gia đình và nhà trường: Dạy trẻ biết lòng biết ơn, sẻ chia, phân biệt "cần" và "muốn", khuyến khích hoạt động cộng đồng thay vì chỉ chạy theo tiêu dùng. Giáo dục tinh thần coi trọng nhân cách giúp giảm áp lực đua đòi vật chất. Lập kế hoạch chi tiêu và ưu tiên: Cá nhân và gia đình nên có ngân sách rõ ràng, ưu tiên cho nhu cầu thiết yếu, dành một phần cho phát triển bản thân (sách, học hành, trải nghiệm). Việc này vừa đảm bảo vật chất vừa tạo điều kiện nuôi dưỡng tinh thần. Khuyến khích hoạt động xã hội và tình nguyện: Tham gia làm tình nguyện, giúp đỡ người khó khăn sẽ làm giàu trải nghiệm tinh thần, giảm tâm lý so đo, kích thích thái độ cho đi hơn là chỉ nhận. Tạo các không gian kết nối và chia sẻ: Gia đình, cộng đồng nên có phong trào đọc sách, sinh hoạt văn nghệ, du lịch kết nối — những hoạt động này đầu tư ít vật chất nhưng đem lại lợi ích tinh thần lớn. Thực hành lối sống tối giản và tiêu dùng có ý thức: Hạn chế tiêu dùng theo cảm xúc, ưu tiên mua sắm bền vững, sửa chữa đồ dùng, tái sử dụng — vừa tiết kiệm, vừa giảm áp lực xã hội về "phải có". Rèn luyện kỹ năng tự nhận thức và cân bằng: Tự hỏi bản thân trước khi mua sắm: “Mình mua để phục vụ nhu cầu thật hay để gây ấn tượng?” — thói quen này giúp ta cân nhắc giá trị thực của vật chất so với lợi ích tinh thần lâu dài. Kết lại, vật chất và tinh thần như hai cánh của cuộc sống — muốn bay cao phải giữ cân bằng. Khi biết tận dụng vật chất để nuôi dưỡng tinh thần, đồng thời lấy phẩm chất tinh thần làm thước đo hành vi, con người sẽ sống đầy đủ, có trách nhiệm và hạnh phúc. Chính những hành động nhỏ như sẻ chia, sống giản dị, ưu tiên mối quan hệ và trải nghiệm sẽ giúp mỗi người cân bằng được hai giá trị này trong đời sống hàng ngày.

Câu1.Văn bản thuộc thể loại: truyện ngắn (đoạn trích tự sự). Câu 2. Đề tài của văn bản Áo Tết: tình bạn, sự sẻ chia và mâu thuẫn giữa giá trị vật chất (quần áo mới, địa vị) với giá trị tinh thần (tình cảm, lòng vị tha) trong đời sống tuổi học trò, giữa hoàn cảnh giàu — nghèo. Câu 3. Sự thay đổi điểm nhìn: đoạn trích luân phiên thể hiện nội tâm và nhận thức của hai nhân vật — chủ yếu là bé Em và con Bích, dưới ngôi kể thứ ba (kể biết được suy nghĩ, tình cảm của từng nhân vật). Tác dụng: giúp người đọc thấy được sự khác biệt trong suy nghĩ giữa hai bạn, làm nổi bật mâu thuẫn giàu–nghèo và cho thấy chiều sâu cảm xúc (háo hức, tự hào, xấu hổ, bao dung). Nhờ thay đổi điểm nhìn, nhân vật hiện thực, gần gũi hơn; chủ đề về tình bạn và giá trị tinh thần được thể hiện thuyết phục hơn. Câu 4. Ý nghĩa chi tiết chiếc áo đầm hồng: Về mặt vật chất: là biểu tượng của sự sung túc, niềm tự hào, vẻ đẹp bề ngoài — thứ mà bé Em háo hức khoe khoang. Về mặt biểu tượng/tâm lý: chiếc đầm làm lộ rõ tính cách bé Em (háo hức, thích nổi bật, có chút khoe khoang) đồng thời cũng là phép thử tình bạn. Qua phản ứng của Bích (vẫn thương, không ghen), chiếc áo làm nổi bật tính cách thật của Bích: khiêm nhường, giàu lòng vị tha, không so đo. Như vậy, chi tiết này vừa xây dựng tính cách, vừa góp phần làm bật thông điệp: tình bạn chân thành vượt trên giá trị vật chất. Câu 5. Bài học rút ra (5–7 dòng): Tình bạn chân thành không dựa trên quần áo hay tiền của; sự sẻ chia, cảm thông và tôn trọng lẫn nhau mới làm tình bạn bền vững. Khi gặp khác biệt về hoàn cảnh, người bạn tốt sẽ không ganh tỵ mà sẻ chia niềm vui, giữ gìn tình cảm. Vì thế, nên nuôi dưỡng lòng đồng cảm, không khoe khoang, biết chia sẻ với bạn nghèo khó để xây dựng mối quan hệ thật sự ấm áp.