Câu 1:

Trong đoạn trích "Sống mòn" của nhà văn Nam Cao đã rất thành công khi khắc họa nhân vật Thứ qua nghệ thuật miêu tả tâm lí sắc sảo. Điểm nổi bật nhất là việc tác giả sử dụng ngôi kể thứ ba nhưng lại đặt điểm nhìn trần thuật vào bên trong nhân vật, từ đó tạo ra những dòng độc thoại nội tâm miên man. Qua lăng kính này, người đọc thấy rõ sự dằn vặt và mâu thuẫn dai dẵng trong Thứ. Một bên là ước mơ cao cả của tuổi trẻ như "làm vĩ nhân" hay "sang Tây", một bên là thực tại cơm áo gạo tiền ghì chặt sát đất như "chuyện mua vườn" và "chuyện làm nhà". Bên cạnh đó, Nam Cao còn khéo léo sử dụng các tuè ngữ và hình ảnh so sánh, ẩn dụ rất ám ảnh. Ông ví nhân vật Thứ như "một phế nhân", miêu tả cuộc đời y là quá trình "mốc lên", "gỉ đi" hay so sánh sự cam chịu của con người như "con trâu" ngoan ngoãn. Những thủ pháp nghệ thuật ấy không chỉ làm hiện lên chân dung một người trí thức tiểu tư sản đang bế tắc, hèn nhát trước hoàn cảnh, mà còn thể hiện cái nhìn đầy đau xót của Nam Cao. Chính nghệ thuật đào sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật đã làm nên sức sống và chiều sâu cho nhân vật Thứ.

Câu 2:

Tuổi trẻ chúng ta thường gắn liền với những hoài bão lớn lao và khát vọng thành công rực rỡ nhất. Thế nhưng, con đường đi đến đỉnh cao ấy chưa bao giờ là dễ dàng, con đường ấy là một thảm hoa hồng đầy gai. Đứng trước những khó khăn, có một câu nói rất hay rằng: "Sự vinh quang lớn nhất của chúng ta không nằm ở việc không bao giờ thất bại mà nằm ở việc vươn dậy sau mỗi lần vấp ngã". Câu nói ấy đã mang đến cho những người trẻ một bài học sâu sắc: phải biết chấp nhận thất bại để đi đến thành công.

Đầu tiên, chúng ta cần hiểu "thất bại" là khi ta không đạt được mục tiêu đã đề ra, gặp phải sai lầm hoặc thua cuộc. Còn "vươn dậy" là sức mạnh ý chí, là bản lĩnh vượt qua sự chán nản để đi tiếp. Câu nói trên khẳng định một thực tế: vẻ vang thực sự của con người không nằm ở một hành trình may mắn, trơn tru không tì vết, mà nằm ở thái độ dũng cảm đối mặt và đứng lên sau những lần gục ngã.

Vậy tại sao người trẻ cần học cách chấp nhận thất bại? Trước hết, vì thất bại là một phần tất yếu của cuộc sống. Không ai sinh ra đã biết làm mọi thứ. Đặc biệt là ở tuổi còn non trẻ, kinh nghiệm sống chưa nhiều, việc đưa ra quyết định sai lầm, thi trượt hay làm hỏng một dự án là điều hoàn toàn bình thường. Quan trọng hơn, thất bại chính là một người thầy nghiêm khắc nhưng vĩ đại. Mỗi lần vấp ngã là một lần chúng ta nhìn nhận lại bản thân, tìm ra lỗ hổng trong kiến thức hoặc kỹ năng của mình. Nếu không có hàng ngàn lần thử nghiệm thất bại, Thomas Edison đã không thể tạo ra bóng đèn sợi đốt, hay gần gũi hơn đối với chúng ta, một học sinh thi trượt đại học nguyện vọng một, nhờ nỗi buồn đó mà quyết ôn luyện hơn lần trước hoặc tìm ra một ngành nghề khác phù hợp thực sự với mình. Thất bại dạy cho ta sự kiên nhẫn, rèn giũa cho ta ý chí thêm sắt đá. Khi vươn dậy từ vực thẳm của sự thất vọng, thành công đạt được sẽ vững chắc và ý nghĩa hơn nhiều.

Tuy nhiên, "chấp nhận thất bại" hoàn toàn khác với việc dễ dãi hay buông xuôi. Có những bạn trẻ lấy lí do "thất bại là mẹ thành công" để bao biện cho sự lười biếng, thiếu chuẩn bị hoặc lặp đi lặp lại một sai lầm mà không chịu sửa đổi. Chẳng hạn, có những bạn học sinh nhận điểm kém do mải chơi, lười ôn tập, nhưng thay vì tìm ra lỗ hổng kiến thức của bản thân để khắc phục, các bạn lại tặc lưỡi "thua keo này ta bày keo khác" rồi lại tiếp tục lãng phí thời gian vào game hay mạng xã hội. Đó là sự trượt dài chứ không phải vươn lên, chấp nhận thất bại phải đi kèm với sự tỉnh táo để phân tích nguyên nhân và tìm ra cách làm mới. Đồng thời, chúng ta cũng cần phê phán thái độ của những người quá yếu đuối, hễ thi trượt hay gặp chút khó khăn trong cách phong trào trường lớp là vội vàng thu mình lại, từ bỏ ước mơ.

Nhận thức được điều này, bản thân mỗi người trẻ cần chuẩn bị cho mình một tâm lí vững vàng. Đừng sợ hãi thất bại đến mức không dám thử sức với những điều mới mẻ, không dám bước ra khỏi vùng an toàn. Hãy coi mỗi khó khăn là một bài học của cuộc đời, khi vấp ngã chúng ta có quyền buồn bã, nhưng sau đó phải lau nước mắt, tìm xem mình sai ở đâu và mạnh mẽ đứng lên sửa sai.

Tóm lại, thành công không phải là điểm đến, thất bại cũng không phải vực sâu tăm tối, lòng dũng cảm bước tiếp mới là điều tất yếu nhất. Tuổi trẻ cho phép chúng ta được sai, hãy cứ vấp ngã để trưởng thành, miễn là sau mỗi lần như thế, chúng ta sẽ không bỏ cuộc.

Câu 1: Văn bản sử dụng ngôi kể thứ 3

Câu 2: Hình ảnh/từ ngữ khắc họa cuộc sống của Thứ ở Hà Nội

Thực tại Thứ ở Hà Nội: " rụt rè hơn, hèn mọn hơn, sống mòn", "chỉ còn dám nghĩ đến chuyện để dành, chuyện làm vườn, làm nhà, chuyện nuôi sống y với vợ con y".

Câu 3: Biện pháp tu từ được sử dụng ở câu" Ra khỏi trường, y thấy mình gần như là một phế nhân" là biện pháp so sánh

Tác dụng:

Về mặt nội dung: Nói lên sự rệu rã về cả thể xác lẫn tâm hồn. "Phế nhân" ở đây không chỉ là sự mệt mỏi sau giờ dạy, mà là cảm giác mình đã trở thành người thừa, vô dụng và không có còn khả năng thực hiện những nghĩa cử cao đẹp như trước đây.

Về mặt nghệ thuật: Tạo nên một hình ảnh gây nên nổi ám ảnh về bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ, có thừa ước mơ nhưng bị thực tế bóp nghẹt.

Câu 4:

Khi ở Sài Gòn: "hăm hở", "náo nức", "mong chờ", "biết ghét và yêu", "đã say mê"->Biểu tượng của tuổi trẻ đầy nhựa sống và khát vọng hành động.

Khi ở Hà Nội: "lùi dần", "sống mòn"->Trở nên "nhu nhược", "yếu đuối", không dám cưỡng lại số phận.

Nhận xét: Sự thay đổi từ Sài Gòn sang Hà Nội như một biểu đồ đi xuống của ý chí. Tuy nhiên ở phần cuối đoạn trích khi ở trên tàu cho thấy Thứ đang cố gắng nhìn thẳng vào sự hèn nhát của mình để từ đó khao khát một sự thay đổi.

Câu 5: Thông điệp rút ra: "Sống tức là thay đổi" tức là đừng để bản thân trở thành "con trâu" cam chịu sợi dây thừng của thói quen và sự sợ hãi.

Lí giải: Qua hình ảnh "con trâu" và nỗi trăn trở của Thứ về chiến tranh, tác giả khẳng định một cuộc sống chỉ biết ăn ngủ và lo lắng nhỏ nhen là một cái chết lâm sàng. Con người cần can đảm để dựt đứt "sợi dây thừng" của những định kiến và sự an phận để hướng tới một cuộc đời "rộng rãi hơn, đẹp đẽ hơn".