1

Nhân vật lão Goriot trong đoạn trích là một hình tượng điển hình cho bi kịch của tình phụ tử mù quáng và sự băng hoại đạo đức trong xã hội đồng tiền. Qua ngòi bút hiện thực sắc sảo của Balzac, lão hiện lên trong những giây phút cuối đời đầy đau đớn và mâu thuẫn. Một mặt, lão tỉnh ngộ trước sự nhẫn tâm của hai cô con gái, lão nguyền rủa chúng là những "kẻ sát nhân" đã "rút gan rút ruột" mình. Mặt khác, bản năng người cha trong lão quá lớn lao, khiến lão ngay lập tức xóa bỏ lời nguyền để khao khát một cái chạm tay, một hơi ấm từ con. Hình ảnh lão quờ tay vuốt tấm chăn như vuốt tóc con là một chi tiết đắt giá, khơi gợi niềm xót thương vô hạn cho một kiếp người hy sinh tất cả nhưng nhận lại chỉ là sự ghẻ lạnh. Bi kịch của lão Goriot không chỉ là nỗi đau cá nhân mà còn là lời tố cáo đanh thép xã hội thượng lưu Paris – nơi đồng tiền đã làm xói mòn mọi giá trị thiêng liêng nhất, biến tình thân thành món hàng trao đổi đầy cay đắng

2

Trong kiệt tác của Balzac, lão Goriot đã chết trong sự cô độc tột cùng, tâm hồn quặn thắt vì "cơn khát" tình thương từ những đứa con bất hiếu. Bước ra khỏi trang sách của thế kỷ XIX, bi kịch ấy dường như vẫn đang âm ỉ cháy dưới một hình thái khác trong xã hội hiện đại: sự xa cách giữa cha mẹ và con cái. Nếu ngày xưa sự chia lìa thường do khoảng cách địa lý hay sự ngăn cấm, thì ngày nay, sự xa cách lại nằm ngay trong những tâm hồn sống chung dưới một mái nhà.

Nguyên nhân đầu tiên và dễ nhận thấy nhất chính là sự bùng nổ của công nghệ số. Trong kỷ nguyên của điện thoại thông minh và mạng xã hội, chúng ta thường thấy hình ảnh những gia đình ngồi cùng bàn ăn nhưng mỗi người lại đắm chìm trong một thế giới ảo riêng biệt. Những dòng tin nhắn khô khốc thay thế cho lời hỏi thăm chân thành; những biểu tượng cảm xúc vô hồn thay cho cái nắm tay hay ánh mắt thấu hiểu. Khi thế giới ảo càng rộng lớn, thế giới thực trong lòng mỗi thành viên lại càng thu hẹp, tạo nên những "ốc đảo" cô đơn ngay giữa tổ ấm của mình.

Bên cạnh đó, áp lực của nhịp sống công nghiệp cũng đẩy hai thế hệ ra xa nhau. Cha mẹ mải mê cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, nỗ lực mang lại cho con cái cuộc sống vật chất đủ đầy nhất mà đôi khi quên mất rằng điều con cần hơn cả là sự đồng hành. Ngược lại, những đứa con hiện đại cũng mang trên vai gánh nặng thành tích, những nỗi lo âu riêng về bản sắc và tương lai. Khi cả hai bên đều kiệt sức sau một ngày dài, sự im lặng dần trở thành một lựa chọn an toàn, nhưng cũng chính là liều thuốc độc giết chết sợi dây liên kết tình thân.

Sâu xa hơn, sự xa cách còn bắt nguồn từ "khoảng cách thế hệ" (generation gap) về tư duy và giá trị sống. Cha mẹ thường có xu hướng áp đặt những kinh nghiệm cũ kỹ và kỳ vọng khắt khe lên con cái, coi đó là sự yêu thương. Trong khi đó, giới trẻ đề cao cái tôi cá nhân, khát khao sự tự do và thấu hiểu. Khi sự quan tâm biến thành sự kiểm soát, con cái sẽ có xu hướng "đóng cửa" tâm hồn để tự bảo vệ mình. Những mâu thuẫn không được giải tỏa tích tụ dần thành những bức tường vô hình, khiến cha mẹ và con cái dù đối mặt nhưng không thể hiểu lòng nhau.

Hệ lụy của sự xa cách này vô cùng nặng nề. Những đứa con thiếu đi điểm tựa tinh thần dễ rơi vào sự chênh vênh, trầm cảm hoặc tìm kiếm sự an ủi sai lệch từ bên ngoài. Cha mẹ khi về già lại rơi vào nỗi đau như lão Goriot – một sự cô độc tinh thần đau đớn ngay cả khi con cái vẫn hiện diện.

Để hàn gắn vết nứt này, không có phương thuốc nào hiệu quả hơn sự lắng nghe và thấu cảm. Cha mẹ cần học cách "hạ mình" để bước vào thế giới của con, còn con cái cần học cách trân trọng những hy sinh thầm lặng của đấng sinh thành. Suy cho cùng, thời gian là thứ không bao giờ quay trở lại. Đừng để đến khi chỉ còn lại sự hối tiếc muộn màng, chúng ta mới nhận ra rằng giá trị lớn nhất của cuộc đời không nằm ở tài sản để lại mà nằm ở hơi ấm của sự kết nối giữa những người thân yêu.

Câu 1:

Văn bản sử dụng ngôi kể thứ ba. Người kể chuyện ẩn mình, gọi tên các nhân vật (Eugène, lão Goriot, Bianchon...) và quan sát, thuật lại diễn biến câu chuyện một cách khách quan nhưng vẫn thấu suốt nội tâm nhân vật.

Câu 2:

Đề tài của văn bản là bi kịch gia đình và sự tha hóa đạo đức trong xã hội đồng tiền. Cụ thể là tình phụ tử thiêng liêng bị chà đạp bởi lòng tham và sự ích kỷ của những đứa con trong xã hội tư sản.

Câu 3:

Lời nhắn nhủ của lão Goriot gợi lên nhiều suy nghĩ đau xót:

• Lời cảnh tỉnh: Câu nói "Con phải yêu quý cha mẹ con" như một chân lý giản đơn nhưng lại bị bỏ quên trong xã hội thực dụng. Đó là lời khuyên rút ra từ chính nỗi đau thấu xương tủy của một người cha bị bỏ rơi.
• Nỗi đau kéo dài: Hình ảnh "Ta luôn thấy khát nhưng không bao giờ ta được uống" là một ẩn dụ đau đớn. Cái "khát" ở đây không phải là nước mà là "khát" tình yêu thương, "khát" một lần được gặp con. Suốt 10 năm, lão sống trong sự thiếu vốn tình cảm dù đã hy sinh tất cả tài sản cho chúng.
• Sự bàng hoàng: Câu hỏi "Cậu có hiểu được rằng ta sẽ chết mà không được gặp các con gái của ta không?" cho thấy sự bế tắc và tuyệt vọng tột cùng của một con người khi sắp lìa đời mà tâm nguyện cuối cùng cũng không được đáp ứng.

Câu 4:

Sự mâu thuẫn trong hành động của lão Goriot thể hiện tâm lý phức tạp nhưng rất nhân văn:

• Sự bộc phát của nỗi đau: Lão nguyền rủa, mắng chửi khi lý trí nhận ra sự bất hiếu, tàn nhẫn của các con. Đó là sự phẫn uất của một nạn nhân bị phản bội.
• Bản năng người cha: Tuy nhiên, tình phụ tử trong lão quá lớn, nó lấn át mọi sự giận dữ. Với lão, các con là lẽ sống duy nhất. Khi cái chết cận kề, bản năng yêu thương trỗi dậy khiến lão sẵn sàng tha thứ tất cả chỉ để được nhìn thấy, được chạm vào áo của chúng.
• Sự bao dung mù quáng: Lão luôn tìm cách đổ lỗi cho hoàn cảnh (tại các con rể, tại xã hội) để bào chữa cho các con, nhằm giữ lại chút hy vọng cuối cùng về tình thân.

Câu 5:

Tình cảnh cuối đời của lão Goriot là một bi kịch thê thảm và đầy cay đắng:

• Về vật chất: Một người từng giàu có, quyền thế cuối cùng lại chết trong sự nghèo khổ, thiếu thốn, phải nhờ vả vào lòng thương hại của những người hàng xóm (Rastignac và Bianchon).
• Về tinh thần: Lão chết trong sự cô độc, ghẻ lạnh của chính những đứa con mà lão yêu hơn sinh mệnh. Cái chết của lão là bằng chứng đanh thép tố cáo một xã hội mà "tiền bạc đã làm lạnh giá những tình cảm ấm áp nhất".
• Ý nghĩa: Tình cảnh của lão vừa đáng thương, vừa đáng trách. Đáng thương vì sự hy sinh vô điều kiện, đáng trách vì sự nuông chiều mù quáng đã gián tiếp tạo nên những "con quái vật" ích kỷ.

1

Bài thơ "Khán 'Thiên gia thi' hữu cảm" của Hồ Chí Minh là một bản tuyên ngôn nghệ thuật ngắn gọn nhưng đầy sức nặng về vai trò của văn chương trong thời đại cách mạng. Mở đầu bằng sự chiêm nghiệm về thơ cổ ("Cổ thi"), tác giả thừa nhận vẻ đẹp vĩnh cửu của thiên nhiên với "phong, hoa, tuyết, nguyệt". Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng nằm ở sự chuyển biến tư tưởng ở hai câu sau: "Hiện đại thi trung ưng hữu thiết / Thi gia dã yếu hội xung phong". Chữ "thiết" (thép) không chỉ là hình ảnh hoán dụ cho tinh thần chiến đấu kiên cường mà còn là yêu cầu về tính đảng, tính chiến đấu trong văn học. Nhà thơ không còn là kẻ sĩ ẩn dật, "thưởng nguyệt xem hoa" một cách thụ động, mà phải trở thành người chiến sĩ biết "xung phong" trên mặt trận văn hóa. Với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt hàm súc, ngôn ngữ giản dị nhưng đanh thép, bài thơ đã khẳng định sự kết hợp hài hòa giữa chất thép và chất tình, giữa truyền thống và hiện đại. Qua đó, Hồ Chí Minh khẳng định: nghệ thuật đích thực phải đồng hành cùng vận mệnh dân tộc, phục vụ cuộc đấu tranh giải phóng đất nước.

2

Văn hóa truyền thống của một dân tộc không chỉ là những gì thuộc về quá khứ, mà còn là linh hồn, là "tấm thẻ căn cước" định danh một quốc gia trên bản đồ thế giới. Trong dòng chảy xiết của thời đại toàn cầu hóa, câu chuyện giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đặc biệt, trách nhiệm ấy đang đặt lên vai thế hệ trẻ – những người nắm giữ chìa khóa mở cửa tương lai nhưng cũng dễ bị cuốn trôi bởi những làn sóng văn hóa ngoại lai.

Văn hóa truyền thống là sự kết tinh những giá trị vật chất và tinh thần được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Đó là tà áo dài duyên dáng, là tiếng đàn bầu da diết, là những lễ hội dân gian đậm tính nhân văn, và hơn cả là những chuẩn mực đạo đức như lòng hiếu thảo, tinh thần tôn sư trọng đạo. Giữ gìn và phát huy văn hóa không chỉ là việc bảo tồn những gì cũ kỹ, mà là làm cho những giá trị ấy luôn sống động và có sức lan tỏa trong đời sống hiện đại.

Thực tế hiện nay cho thấy một bức tranh đa sắc về ý thức của giới trẻ đối với di sản dân tộc. Một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ đang thể hiện sự sáng tạo tuyệt vời khi kết hợp truyền thống với hiện đại. Chúng ta bắt gặp những "Gen Z" hào hứng diện cổ phục Việt trong các bộ ảnh nghệ thuật, hay những nghệ sĩ trẻ đưa âm hưởng tuồng, chèo, cải lương vào nhạc Pop, EDM một cách đầy lôi cuốn. Những dự án số hóa lịch sử, các kênh TikTok quảng bá ẩm thực vùng miền hay các ứng dụng học chữ Hán - Nôm cho thấy giới trẻ không hề quay lưng với truyền thống, mà họ đang tiếp cận nó theo một cách rất riêng, rất "thời đại".

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng, vẫn còn đó những góc khuất đáng lo ngại. Một bộ phận thanh niên đang rơi vào lối sống "sính ngoại", chạy theo các trào lưu nhất thời mà quên đi nguồn cội. Có những bạn trẻ am hiểu tường tận về thần tượng giới giải trí nước ngoài nhưng lại mù mờ về lịch sử nước nhà, hay thậm chí xem nhẹ những phong tục lễ nghi tốt đẹp của gia đình, dòng họ. Sự thiếu hụt kiến thức và ý thức bảo tồn dẫn đến nguy cơ "hòa tan" bản sắc khi đứng trước ngưỡng cửa hội nhập.

Nguyên nhân của tình trạng này một phần đến từ sức ép của các nền văn hóa đại chúng qua mạng xã hội, phần khác do phương thức giáo dục truyền thống đôi khi còn khô khan, chưa đủ sức hấp dẫn thế hệ ưa chuộng sự mới mẻ. Để giải quyết vấn đề này, thay vì chỉ hô hào khẩu hiệu, chúng ta cần tạo ra những "điểm chạm" văn hóa gần gũi hơn. Nhà trường và xã hội cần tạo điều kiện để giới trẻ trải nghiệm thực tế các giá trị văn hóa. Quan trọng nhất, mỗi cá nhân cần tự bồi dưỡng lòng tự tôn dân tộc, hiểu rằng: "Văn hóa còn thì dân tộc còn".

Tóm lại, văn hóa truyền thống giống như một dòng sông, nếu không được bồi đắp thêm phù sa từ thế hệ trẻ, nó sẽ dần cạn kiệt. Giữ gìn bản sắc không có nghĩa là khép kín, mà là mở cửa ra thế giới với một tâm thế tự tin về bản sắc riêng mình. Giới trẻ hãy là những "người tiếp lửa", để ngọn đuốc văn hóa Việt Nam mãi rạng ngời và bền bỉ qua mọi thời đại.

1 thất ngôn tứ tuyệt

2 Để xác định luật, ta dựa vào chữ thứ hai của câu thứ nhất: "Thiên" (vần bằng)

Luật: Bằng

Niêm: Câu 1 niêm với câu 4, câu 2 niêm với câu 3.

Vần: Hiệp vần ở cuối các câu 1, 2 và 4

3.biện pháp tu từ hoán dụ

Tác dụng:Nội dung: "Thép" tượng trưng cho tinh thần chiến đấu, tính đảng, và ý chí kiên cường của người cộng sản. Nó đối lập với vẻ mềm mại của "mây, gió, trăng, hoa" ở hai câu đầu.

Nghệ thuật: Làm cho câu thơ trở nên mạnh mẽ, đanh thép. Biện pháp này giúp cụ thể hóa một khái niệm trừu tượng (tinh thần cách mạng) thành một hình ảnh hữu hình, giàu sức gợi cảm, khẳng định thơ ca không chỉ để thưởng ngoạn mà còn là vũ khí sắc bén.

4

Hoàn cảnh lịch sử: Đất nước đang trong cảnh lầm than, bị thực dân xâm lược. Lúc này, nhiệm vụ giải phóng dân tộc là ưu tiên hàng đầu.

Chức năng của văn học: Trong thời đại cách mạng, văn chương không thể đứng ngoài cuộc chiến. Thơ ca phải có tính chiến đấu, cổ vũ tinh thần quân dân

Sứ mệnh của người nghệ sĩ: Nhà thơ không chỉ là người nghệ sĩ mộng mơ mà còn phải là một chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, dùng ngòi bút để xoay chuyển thời cuộc.

5

Cấu tứ của bài thơ rất chặt chẽ, đi từ đối lập đến thống nhất

Sự đối lập: Tác giả đặt cái nhìn so sánh giữa "Cổ thi" (thơ xưa) và "Hiện đại thi" (thơ nay). Một bên là sự tĩnh lặng, duy mĩ (tuyết, nguyệt, phong...) và một bên là sự vận động, mạnh mẽ (thiết, xung phong).

Sự chuyển biến: Bài thơ có sự chuyển dịch về không gian và tư thế. Từ việc "đọc" (khán) thụ động sang tư thế "xung phong" chủ động.

Sự thống nhất: Dù nhấn mạnh vào "thép", nhưng bài thơ không phủ nhận vẻ đẹp thiên nhiên. Cấu tứ này cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa chất thép và chất tình (nghệ sĩ và chiến sĩ) trong con người Hồ Chí Minh. Đây chính là nét đặc trưng của thơ ca cách mạng.