C1 Đoạn thơ của Tạ Hữu Yên mang đến một cảm xúc thiêng liêng, xúc động về hình ảnh đất nước và người mẹ Việt Nam. Đất nước hiện lên thật dịu dàng mà kiên cường qua hình ảnh “thon thả giọt đàn bầu”, vừa mềm mại, thiết tha, vừa ẩn chứa nỗi đau sâu thẳm của dân tộc. Hình ảnh người mẹ Việt Nam gắn với chiến tranh, với những nỗi đau tiễn con ra trận “ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ” gợi lên sự hy sinh thầm lặng và nỗi mất mát vô bờ. Người mẹ – cũng chính là đất nước – chịu đựng, kiên cường “sáng chắn bão dông, chiều ngăn nắng lửa”, vẫn âm thầm giữ gìn bến nước, lũy tre, câu ca dao nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc. Lời thơ kết tinh niềm tự hào, lòng biết ơn sâu sắc đối với Tổ quốc và những người mẹ đã hy sinh bao đời vì hòa bình, hạnh phúc hôm nay. Đọc đoạn thơ, ta thấy yêu hơn quê hương, thêm trân trọng những người mẹ tảo tần, và càng ý thức trách nhiệm bảo vệ, dựng xây đất nước tươi đẹp, bình yên.

c2 Trong cuộc sống, góp ý và nhận xét người khác là việc cần thiết để mỗi người hoàn thiện bản thân và tập thể cùng phát triển. Tuy nhiên, cách góp ý như thế nào lại là vấn đề quan trọng. Góp ý trước đám đông – điều không ít người lựa chọn – đôi khi mang lại hiệu quả, nhưng cũng có thể gây tổn thương và phản tác dụng nếu thiếu tinh tế, tôn trọng. Vì vậy, việc góp ý trước tập thể cần được xem xét một cách khéo léo, phù hợp hoàn cảnh và cảm xúc của người được góp ý.

Không thể phủ nhận, góp ý công khai có mặt tích cực. Nó có thể giúp người được nhắc nhở nhận ra lỗi sai ngay lập tức, tránh lặp lại, đồng thời xây dựng ý thức trách nhiệm trước tập thể. Trong môi trường học tập hay làm việc, những lời góp ý đúng lúc, đúng chỗ có thể nâng cao tinh thần kỷ luật, tạo động lực cho mọi người cố gắng hơn. Đôi khi, đó còn là cách bảo vệ lợi ích chung, tránh ảnh hưởng tiêu cực đến nhóm hoặc cộng đồng.

Tuy nhiên, góp ý trước đám đông cũng dễ gây tổn thương lòng tự trọng của người khác, khiến họ cảm thấy xấu hổ, bị xúc phạm hoặc mất niềm tin. Không phải ai cũng đủ bình tĩnh để tiếp nhận lời phê bình công khai. Lời nói thiếu tế nhị có thể biến góp ý thành chỉ trích, mỉa mai, khiến người nghe phản kháng, tự ti, hoặc thu mình lại. Thậm chí, điều đó có thể làm tổn hại mối quan hệ, khiến khoảng cách giữa mọi người lớn hơn. Bởi vậy, điều quan trọng không chỉ là nói sự thật, mà là nói thế nào để người nghe sẵn sàng tiếp thu.

Để góp ý hiệu quả, ta cần xác định mục đích là giúp người khác tốt lên chứ không phải để hạ thấp họ. Hãy đặt mình vào vị trí của họ để lựa chọn cách nói phù hợp. Nếu sự việc nhạy cảm, góp ý riêng là lựa chọn tinh tế hơn. Nếu cần nói trước tập thể, hãy dùng lời lẽ tôn trọng, ôn hòa, tập trung vào hành vi, không áp đặt đánh giá cá nhân. Sincerity (chân thành), empathy (thấu cảm) và respect (tôn trọng) chính là ba nguyên tắc quan trọng khi đưa ra nhận xét.

Bản thân em nhận thấy rằng, mỗi lời nói đều có sức mạnh. Một lời góp ý đúng lúc có thể giúp người khác trưởng thành; nhưng một câu nói thiếu cân nhắc cũng có thể làm tổn thương sâu sắc. Vì vậy, em sẽ học cách lắng nghe, quan sát, và lựa chọn thời điểm, ngôn từ phù hợp khi nhận xét hay góp ý ai đó. Góp ý không phải để chứng minh mình đúng, mà là để cùng nhau tốt hơn.

Nói cho cùng, góp ý trước đám đông không sai, nhưng cần hiểu rõ mục đích và biết đặt trái tim vào lời nói. Khi ta nói bằng sự chân thành và tôn trọng, lời góp ý sẽ trở thành món quà giúp người khác tiến bộ, chứ không phải vết thương khó lành. Học cách nói đúng, nói khéo chính là học cách làm người tử tế trong cuộc đời này.

C1 Đoạn thơ của Tạ Hữu Yên mang đến một cảm xúc thiêng liêng, xúc động về hình ảnh đất nước và người mẹ Việt Nam. Đất nước hiện lên thật dịu dàng mà kiên cường qua hình ảnh “thon thả giọt đàn bầu”, vừa mềm mại, thiết tha, vừa ẩn chứa nỗi đau sâu thẳm của dân tộc. Hình ảnh người mẹ Việt Nam gắn với chiến tranh, với những nỗi đau tiễn con ra trận “ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ” gợi lên sự hy sinh thầm lặng và nỗi mất mát vô bờ. Người mẹ – cũng chính là đất nước – chịu đựng, kiên cường “sáng chắn bão dông, chiều ngăn nắng lửa”, vẫn âm thầm giữ gìn bến nước, lũy tre, câu ca dao nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc. Lời thơ kết tinh niềm tự hào, lòng biết ơn sâu sắc đối với Tổ quốc và những người mẹ đã hy sinh bao đời vì hòa bình, hạnh phúc hôm nay. Đọc đoạn thơ, ta thấy yêu hơn quê hương, thêm trân trọng những người mẹ tảo tần, và càng ý thức trách nhiệm bảo vệ, dựng xây đất nước tươi đẹp, bình yên.

c2 Trong cuộc sống, góp ý và nhận xét người khác là việc cần thiết để mỗi người hoàn thiện bản thân và tập thể cùng phát triển. Tuy nhiên, cách góp ý như thế nào lại là vấn đề quan trọng. Góp ý trước đám đông – điều không ít người lựa chọn – đôi khi mang lại hiệu quả, nhưng cũng có thể gây tổn thương và phản tác dụng nếu thiếu tinh tế, tôn trọng. Vì vậy, việc góp ý trước tập thể cần được xem xét một cách khéo léo, phù hợp hoàn cảnh và cảm xúc của người được góp ý.

Không thể phủ nhận, góp ý công khai có mặt tích cực. Nó có thể giúp người được nhắc nhở nhận ra lỗi sai ngay lập tức, tránh lặp lại, đồng thời xây dựng ý thức trách nhiệm trước tập thể. Trong môi trường học tập hay làm việc, những lời góp ý đúng lúc, đúng chỗ có thể nâng cao tinh thần kỷ luật, tạo động lực cho mọi người cố gắng hơn. Đôi khi, đó còn là cách bảo vệ lợi ích chung, tránh ảnh hưởng tiêu cực đến nhóm hoặc cộng đồng.

Tuy nhiên, góp ý trước đám đông cũng dễ gây tổn thương lòng tự trọng của người khác, khiến họ cảm thấy xấu hổ, bị xúc phạm hoặc mất niềm tin. Không phải ai cũng đủ bình tĩnh để tiếp nhận lời phê bình công khai. Lời nói thiếu tế nhị có thể biến góp ý thành chỉ trích, mỉa mai, khiến người nghe phản kháng, tự ti, hoặc thu mình lại. Thậm chí, điều đó có thể làm tổn hại mối quan hệ, khiến khoảng cách giữa mọi người lớn hơn. Bởi vậy, điều quan trọng không chỉ là nói sự thật, mà là nói thế nào để người nghe sẵn sàng tiếp thu.

Để góp ý hiệu quả, ta cần xác định mục đích là giúp người khác tốt lên chứ không phải để hạ thấp họ. Hãy đặt mình vào vị trí của họ để lựa chọn cách nói phù hợp. Nếu sự việc nhạy cảm, góp ý riêng là lựa chọn tinh tế hơn. Nếu cần nói trước tập thể, hãy dùng lời lẽ tôn trọng, ôn hòa, tập trung vào hành vi, không áp đặt đánh giá cá nhân. Sincerity (chân thành), empathy (thấu cảm) và respect (tôn trọng) chính là ba nguyên tắc quan trọng khi đưa ra nhận xét.

Bản thân em nhận thấy rằng, mỗi lời nói đều có sức mạnh. Một lời góp ý đúng lúc có thể giúp người khác trưởng thành; nhưng một câu nói thiếu cân nhắc cũng có thể làm tổn thương sâu sắc. Vì vậy, em sẽ học cách lắng nghe, quan sát, và lựa chọn thời điểm, ngôn từ phù hợp khi nhận xét hay góp ý ai đó. Góp ý không phải để chứng minh mình đúng, mà là để cùng nhau tốt hơn.

Nói cho cùng, góp ý trước đám đông không sai, nhưng cần hiểu rõ mục đích và biết đặt trái tim vào lời nói. Khi ta nói bằng sự chân thành và tôn trọng, lời góp ý sẽ trở thành món quà giúp người khác tiến bộ, chứ không phải vết thương khó lành. Học cách nói đúng, nói khéo chính là học cách làm người tử tế trong cuộc đời này.

C1 Bài thơ viết theo thể thơ tự do.

C2 Con người được miêu tả qua hình ảnh cái rễ non và cái cành non của cây.

c3 Các hình ảnh này ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, gian nan và đau thương mà con người phải vượt qua trong hành trình trưởng thành, xây dựng cuộc sống.

C4 Cái cành non vượt mưa đông nắng hạ

Nảy chiếc lá như người sinh nở”

Biện pháp so sánh giúp:

• Gợi lên nỗ lực, sự chịu đựng và sức sống mạnh mẽ của con người trước thử thách giống như cây non vươn lên trong mưa nắng.
• Nhấn mạnh sự khó nhọc nhưng đầy thiêng liêng, ý nghĩa trong quá trình tạo nên thành quả, giống như hành trình sinh nở của con người.
• Làm cho hình ảnh thơ sinh động, giàu cảm xúc, tạo sự liên tưởng đẹp giữa thiên nhiên và con người.

C5Từ văn bản, em rút ra bài học:

Muốn đạt được thành công và trưởng thành, mỗi người phải kiên trì vượt qua khó khăn, nỗ lực không ngừng, dù có gian khổ hay tổn thương. Chỉ có trải qua thử thách ta mới biết trân trọng thành quả và giá trị cuộc sống.

c1 Hiện tượng tâm lí đám đông đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại trong giới trẻ hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ. Khi chạy theo đám đông, nhiều bạn trẻ dễ đánh mất bản sắc cá nhân, không dám thể hiện quan điểm riêng, từ đó trở nên phụ thuộc vào sự đánh giá của người khác. Tâm lí đám đông còn khiến một bộ phận giới trẻ tham gia vào những hành vi tiêu cực như đua xe, cổ vũ bạo lực, “hóng drama”, tẩy chay mù quáng, hay chạy theo trào lưu độc hại trên mạng xã hội mà không suy nghĩ. Điều này dẫn đến hậu quả như suy giảm khả năng tư duy độc lập, dễ bị dẫn dắt và thao túng, thậm chí vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, tâm lí đám đông còn gây áp lực tinh thần, khiến nhiều bạn trẻ cảm thấy tự ti, stress vì không theo kịp “chuẩn mực” của số đông. Để hạn chế tác hại của hiện tượng này, mỗi người trẻ cần rèn luyện bản lĩnh, giữ quan điểm rõ ràng, biết chọn lọc thông tin và suy nghĩ chín chắn trước khi hành động.

Câu 2 Nguyễn Ngọc Tư là một cây bút giàu cảm xúc của văn học Việt Nam đương đại, nổi bật với giọng văn mộc mạc, dung dị và đậm chất Nam Bộ. Trong rất nhiều truyện ngắn viết về tình cảm gia đình, hai đoạn trích Ông ngoại và Giàn bầu trước ngõ thể hiện rõ nét cái nhìn nhân ái, sâu sắc của tác giả về khoảng cách thế hệ và giá trị của tình thân trong nhịp sống hiện đại.

Ở cả hai đoạn trích, chủ đề trung tâm đều xoay quanh mối quan hệ giữa người già và lớp trẻ trong gia đình. Trong Ông ngoại, nhân vật Dung ban đầu cảm thấy gò bó, khó chịu khi phải sống với ông ngoại – một người già lạc lõng giữa thế giới hiện đại náo nhiệt. Tuy nhiên, qua thời gian, Dung dần nhận ra tình thương thầm lặng của ông, sự cô đơn và nhu cầu được quan tâm. Sự đổi thay của Dung thể hiện ở những hành động nhỏ như lắng nghe tiếng ho của ông, cùng ông tưới cây, lau dọn dàn karaoke và hát cho ông nghe. Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp: tình yêu thương và sự thấu hiểu chỉ có thể đến từ sự sẻ chia và đồng hành. Sự trưởng thành của Dung không ồn ào mà nhẹ nhàng, tinh tế, rất “Nguyễn Ngọc Tư”.

Trong Giàn bầu trước ngõ, câu chuyện được kể bằng góc nhìn của một đứa trẻ chứng kiến bà nội mang theo ký ức về quê hương đến thành phố. Ở đây xuất hiện sự va đập giữa lối sống hiện đại thực dụng và nếp sống mộc mạc của người già. Những món bánh quê, cái lò đất, sợi dây chuyền làm từ vỏ bầu – tất cả bị người trẻ xem là lạc hậu, thừa thãi. Họ không hiểu rằng đó chính là nơi trú ngụ của ký ức, là sợi dây gắn bó tâm hồn bà với quê hương. Phải đến khi bà bệnh, đứa trẻ mới cảm nhận được nỗi cô đơn và những tình cảm sâu nặng mà bà giấu trong sự cặm cụi thầm lặng. Từ đó, tác phẩm khẳng định: dù thay đổi môi trường sống hay thời đại, tình thân và cội nguồn luôn là giá trị bất biến, thiêng liêng.

Về nghệ thuật, cả hai đoạn trích đều sử dụng giọng văn nhẹ nhàng, trong trẻo, không lên gân nhưng chạm sâu vào cảm xúc. Bút pháp kể chuyện tự nhiên, xen kẽ miêu tả tâm lý tinh tế. Nguyễn Ngọc Tư không xây dựng những mâu thuẫn gay gắt, mà tạo nên sự đối lập nhẹ nhàng giữa cái ồn ã hiện đại và sự lặng lẽ truyền thống. Hình ảnh cây kiểng, giàn bầu, tiếng ho già nua hay mảnh vỏ bầu hình trái tim trở thành biểu tượng của tình thân, của ký ức quê nhà, gợi lên sự trân trọng những điều nhỏ bé mà ý nghĩa.

Tuy vậy, mỗi tác phẩm vẫn có sắc thái riêng. Ông ngoại tập trung vào hành trình trưởng thành của người trẻ thông qua sự sẻ chia. Giàn bầu trước ngõ thiên về nỗi nhớ quê và cảnh báo sự lạnh lẽo của đời sống đô thị khiến người già bị quên lãng. Nhưng cả hai cùng gửi chung một thông điệp nhân văn: trong guồng quay hiện đại, hãy chậm lại để thương yêu, gìn giữ những mối quan hệ gia đình – những giá trị không gì thay thế được.

Từ hai đoạn trích, người đọc dễ dàng cảm nhận được tấm lòng yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc của Nguyễn Ngọc Tư dành cho những con người bình dị. Tác phẩm của cô như lời nhắc nhẹ nhàng mà sâu thẳm: hãy trân quý những người thân bên cạnh ta khi họ còn hiện diện, bởi tình cảm gia đình là nơi neo giữ tâm hồn mỗi con người.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2.

Ta cần trân trọng và chăm sóc bản thân vì chính ta là người hiểu rõ nhất nỗi đau, sợ hãi và nhu cầu của mình, không ai có thể thay thế ta trong việc bảo vệ, yêu thương và nuôi dưỡng tâm hồn mình.

Câu 3.

Việc sử dụng ngạn ngữ ở phần mở đầu giúp tăng sức thuyết phục cho luận điểm, đồng thời gợi sự đồng thuận của người đọc bằng một chân lý quen thuộc, làm nền cho những suy nghĩ tiếp theo về việc yêu thương và thấu hiểu bản thân.

Câu 4.

Câu nói thể hiện rằng cách ta nhìn nhận và đối xử với chính mình sẽ ảnh hưởng đến cách người khác đối xử với ta. Nếu ta tự trọng, yêu thương bản thân, người khác cũng sẽ tôn trọng ta; ngược lại, nếu ta coi thường mình, người khác khó có thể coi trọng ta.

Câu 5.

Đồng tình. Vì sự quan tâm và bảo vệ bản thân là nền tảng của hạnh phúc và tự do nội tâm. Khi ta chủ động chăm sóc, nâng đỡ chính mình, ta sẽ mạnh mẽ hơn, không bị phụ thuộc vào sự yêu thương từ người khác và sống tích cực hơn.