BÀI LÀM

Tuổi trẻ luôn được ví là mùa xuân của xã hội, là rường cột của nước nhà. Nhìn vào thế hệ trẻ, người ta thấy được tương lai của một dân tộc. Tuy nhiên, bên cạnh những bạn trẻ sống đầy khát vọng và cống hiến, xã hội đang dấy lên hồi chuông cảnh báo về lối sống vô trách nhiệm, thờ ơ của một bộ phận thanh thiếu niên ngày nay. Đây là một "căn bệnh" tâm hồn đáng lo ngại cần được nhận diện và thay đổi.

Vậy sống vô trách nhiệm là gì? Đó là lối sống thờ ơ, buông thả, không có ý thức về bổn phận và nghĩa vụ của bản thân đối với chính mình, với gia đình và xã hội. Người vô trách nhiệm thường làm việc qua loa, đại khái, khi gặp khó khăn thì tìm cách đùn đẩy, đổ lỗi ("chạy làng"), hoặc sống dựa dẫm, ỷ lại vào người khác mà không biết xấu hổ.

Biểu hiện của lối sống này đang hiện hữu ở nhiều khía cạnh. Đối với bản thân, nhiều bạn trẻ bỏ bê việc học, sa đà vào các tệ nạn, game online, lãng phí thời gian và sức khỏe vào những thú vui vô bổ. Họ sống không mục đích, "nước chảy bèo trôi", buông xuôi tương lai của chính mình. Đối với gia đình, sự vô trách nhiệm thể hiện qua thói ỷ lại, sống như những "cây tầm gửi". Có những thanh niên sức dài vai rộng nhưng vẫn ngửa tay xin tiền cha mẹ già, đòi hỏi ăn ngon mặc đẹp mà không mảy may quan tâm đến nỗi vất vả của đấng sinh thành. Đối với xã hội, sự vô trách nhiệm bộc lộ qua thái độ vô cảm trước nỗi đau của người khác, hay những hành vi thiếu ý thức như xả rác bừa bãi, vi phạm luật giao thông, gian lận trong thi cử...

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Với cá nhân, nó triệt tiêu ý chí phấn đấu, biến con người thành những kẻ thừa thãi, vô dụng và thất bại. Một người không dám chịu trách nhiệm sẽ không bao giờ trưởng thành và không thể có được lòng tin của người khác. Với gia đình, đó là gánh nặng kinh tế và nỗi đau tinh thần dai dẳng. Rộng hơn, một thế hệ trẻ thiếu trách nhiệm sẽ kéo lùi sự phát triển của đất nước, làm suy đồi đạo đức xã hội. Như nhà thơ Nguyễn Khuyến xưa kia từng đau đáu, day dứt vì không thể giúp nước ("Cờ đương dở cuộc không còn nước"), thì nay nhiều bạn trẻ lại tự nguyện từ bỏ "nước cờ" của đời mình, đó thực sự là một bi kịch.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ đâu? Về khách quan, có thể do sự nuông chiều thái quá của gia đình, khiến con cái quen thói hưởng thụ. Nhà trường đôi khi quá chú trọng dạy chữ mà lơ là dạy người. Sự bùng nổ của mạng xã hội cũng khiến giới trẻ dễ bị lôi cuốn vào lối sống ảo. Nhưng nguyên nhân chủ quan vẫn là cốt yếu: đó là sự lười biếng, sợ khổ, sợ khó, là thói ích kỷ chỉ biết nghĩ cho bản thân và thiếu bản lĩnh sống của chính các bạn trẻ.

Tuy nhiên, chúng ta không được vơ đũa cả nắm. Vẫn còn đó rất nhiều tấm gương trẻ đang ngày đêm miệt mài học tập, nghiên cứu, những thanh niên tình nguyện xông pha nơi tuyến đầu chống dịch hay bão lũ. Họ là minh chứng cho sức sống mãnh liệt và tinh thần trách nhiệm cao cả của tuổi trẻ Việt Nam. Những tấm gương ấy càng làm nổi bật sự lệch lạc của bộ phận giới trẻ sống vô trách nhiệm kia.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi bạn trẻ cần tự ý thức vai trò của mình. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: tự lập trong sinh hoạt, trung thực trong học tập, biết nói lời xin lỗi và dám chịu trách nhiệm cho hành động của mình. Gia đình cần thay đổi cách giáo dục, trao cho con "chiếc cần câu" thay vì "con cá", để con trẻ học cách đương đầu với thử thách.

Lời bài hát "Khát vọng" có câu: "Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà hãy hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay". Sống có trách nhiệm không phải là gánh nặng, mà là thước đo giá trị của một con người. Tuổi trẻ chỉ đến một lần, hãy sống sao cho xứng đáng với "bia xanh, bảng vàng", không phải để vinh thân phì gia, mà để không bao giờ phải cúi đầu hối tiếc vì đã sống hoài, sống phí.

Dưới đây là gợi ý trả lời cho phần Đọc hiểu bài thơ "Tự trào" của Nguyễn Khuyến:

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.
Đối tượng trào phúng trong bài thơ là: Chính tác giả (Nguyễn Khuyến). (Nhan đề "Tự trào" có nghĩa là tự cười mình).

Câu 3.

• Nghĩa của từ "làng nhàng": Chỉ sự bình bình, trung bình, không cao cũng không thấp, không giỏi cũng không dở, nhạt nhòa không có gì nổi bật.
• Thái độ, cảm xúc của tác giả: Từ này thể hiện thái độ khiêm tốn thái quá đến mức tự hạ thấp mình, tự mỉa mai (tự trào) về sự vô dụng, mờ nhạt của bản thân trong thời cuộc đương thời.

Câu 4.

• Nghệ thuật trào phúng: Sử dụng phép ẩn dụ (ví chuyện quan trường, thế sự như ván cờ, chiếu bạc) kết hợp với phép đối (Cờ - Bạc; đương dở cuộc - chửa thâu canh; không còn nước - đã chạy làng).
• Tác dụng:
• • Tạo giọng điệu hóm hỉnh nhưng chua chát.
  • Tác giả ví việc gánh vác việc nước lúc bấy giờ cũng đen đỏ như cờ bạc. Qua đó, ông tự biện hộ cho hành động "chạy làng" (cáo quan về ở ẩn) của mình là do tình thế bắt buộc ("không còn nước" đi), đồng thời thể hiện sự bất lực trước thời cuộc rối ren của đất nước.

Câu 5.
Hai câu thơ cuối thể hiện tâm sự đầy mâu thuẫn và chua xót của nhà thơ:

• "Bia xanh, bảng vàng": Là những biểu tượng danh giá của kẻ sĩ đỗ đạt cao (Nguyễn Khuyến từng đỗ đầu ba kỳ thi - Tam Nguyên Yên Đổ).
• "Ngán cho mình": Sự chán ngán, xấu hổ, tự trách bản thân.
  => Ý nghĩa: Nguyễn Khuyến cảm thấy danh vị, học vị cao sang kia trở nên vô nghĩa, thậm chí nực cười khi ông không thể giúp ích gì cho đất nước trong cảnh nô lệ. Đó là nỗi đau đời, nỗi nhục của một người trí thức có lương tri, tự thấy mình là kẻ "hữu danh vô thực".

Câu 6.
Gợi ý trả lời (Học sinh có thể trình bày theo suy nghĩ cá nhân, nhưng cần hướng tới các giá trị tích cực):
Từ tâm trạng day dứt về trách nhiệm của Nguyễn Khuyến, giới trẻ ngày nay cần:

• Nỗ lực học tập và rèn luyện đạo đức để có thực tài, thực đức (không chỉ chạy theo bằng cấp "bảng vàng" hư danh).
• Sống có trách nhiệm, không thờ ơ, vô cảm hay "chạy làng" trước những khó khăn chung của cộng đồng và đất nước.
• Dám dấn thân, cống hiến sức trẻ vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, biến kiến thức thành hành động thiết thực.

Nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập trường, lớp em đã có một chuyến tham quan về nguồn vô cùng ý nghĩa tại Khu di tích lịch sử đền Hùng, Phú Thọ. Chuyến đi này không chỉ giúp chúng em hiểu sâu sắc hơn về cội nguồn dân tộc mà còn đọng lại trong mỗi người những kỷ niệm đẹp đẽ, khó phai.

Sáng sớm hôm ấy, khi ánh bình minh vừa hé rạng, cả lớp đã có mặt đông đủ tại cổng trường với tâm trạng háo hức xen lẫn sự trang nghiêm. Những chiếc xe khởi hành trong tiếng cười nói rộn ràng và những bài hát truyền thống vang vọng. Trên đường đi, cô giáo chủ nhiệm đã kể cho chúng em nghe nhiều câu chuyện về lịch sử dựng nước và giữ nước của cha ông, đặc biệt là về các vị Vua Hùng, khiến hành trình trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.Khi đặt chân đến đền Hùng, một không khí thiêng liêng và hùng vĩ bao trùm lấy tất cả. Con đường lát đá dẫn lên các đền thờ uốn lượn dưới những tán cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi, rợp bóng mát. Chúng em lần lượt viếng thăm đền Hạ, đền Trung, đền Thượng, lăng vua Hùng và đền Giếng. Mỗi bước chân là một sự khám phá, mỗi di tích đều mang trong mình những câu chuyện lịch sử hào hùng, những huyền thoại đã in sâu vào tâm thức người Việt.Điểm dừng chân khiến em ấn tượng nhất là đền Thượng, nơi Vua Hùng thứ Sáu đã dựng đàn tế trời, cầu mưa thuận gió hòa. Đứng từ trên cao nhìn xuống, khung cảnh núi non trùng điệp, làng mạc xanh tươi hiện ra trước mắt thật hùng vĩ và thơ mộng. Em có cảm giác như mình đang được sống lại những khoảnh khắc lịch sử, cảm nhận được khí thiêng sông núi và công lao to lớn của các vị Vua Hùng đã có công dựng nước.Bên cạnh những giờ phút lắng đọng và suy tư, chuyến đi còn là cơ hội để chúng em gắn kết với nhau hơn. Chúng em cùng nhau leo núi, cùng chia sẻ những câu chuyện, cùng chụp những bức ảnh kỷ niệm vui vẻ. Những nụ cười, những lời trêu đùa đã làm cho không khí thêm phần sôi động, xóa tan đi sự mệt mỏi sau chặng đường dài.

Chuyến đi về nguồn đến đền Hùng đã để lại trong em những ấn tượng sâu sắc. Em không chỉ được mở mang kiến thức về lịch sử dân tộc mà còn cảm nhận được lòng tự hào, ý thức trách nhiệm của một người con đất Việt. Em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt để xứng đáng với công lao của cha ông và góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp. Chuyến đi này chắc chắn sẽ là một kỷ niệm đẹp mãi trong hành trang tuổi học trò của em.

Câu 1. Bài thơ “Cảnh ngày hè” được viết theo thể thơ nào?

Bài thơ “Cảnh ngày hè” được viết theo thể thơ thất ngôn xen lục ngôn.

Câu 2. Những hình ảnh thiên nhiên nào được nhắc đến trong bốn dòng thơ đầu?

Trong bốn dòng thơ đầu, những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến là: hoè lục (cây hoè xanh), thạch lựu (cây lựu), hồng liên (hoa sen hồng), ao.

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ được dùng trong câu thơ sau?

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Biện pháp tu từ đảo ngữ (đưa tính từ "lao xao", "dắng dỏi" lên đầu câu) có tác dụng:

• Nhấn mạnh, làm nổi bật âm thanh, không khí đặc trưng của cảnh vật.
• Gợi hình ảnh sống động, giúp người đọc cảm nhận rõ rệt sự ồn ào, tấp nập của chợ cá và tiếng ve kêu inh ỏi.
• Thể hiện sự tinh tế trong quan sát và cảm nhận của tác giả về cảnh vật ngày hè.

Câu 4. Trong hai dòng thơ cuối, tác giả đã bộc lộ tình cảm, cảm xúc gì?

Trong hai dòng thơ cuối, tác giả đã bộc lộ tình cảm, cảm xúc yêu nước, thương dân sâu sắc, mong muốn một cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Ông mơ ước về một xã hội thái bình, thịnh trị như thời vua Ngu Thuấn.

Câu 5. Chủ đề của bài thơ là gì? Căn cứ vào đâu em xác định như vậy?

Chủ đề của bài thơ là tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và tấm lòng ưu dân ái quốc của Nguyễn Trãi.

Em xác định như vậy dựa vào:

• Bốn câu thơ đầu tả cảnh ngày hè thanh bình, tươi đẹp với những hình ảnh quen thuộc của làng quê.
• Hai câu thơ tiếp theo tả âm thanh sinh hoạt đời thường của con người và tự nhiên, thể hiện sự hòa hợp, sống động.
• Hai câu thơ cuối bộc lộ trực tiếp tấm lòng của Nguyễn Trãi muốn đem tài năng và tâm huyết của mình để giúp dân giàu, nước mạnh.

Câu 6. Từ niềm vui giản dị mà Nguyễn Trãi tìm thấy trong thiên nhiên ngày hè, em rút ra được bài học gì cho bản thân trong việc giữ gìn tinh thần lạc quan, biết tận hưởng những điều bình dị quanh mình? Hãy viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 dòng) trả lời cho câu hỏi trên.

Từ niềm vui giản dị mà Nguyễn Trãi tìm thấy trong thiên nhiên ngày hè, em rút ra được bài học quý giá về việc giữ gìn tinh thần lạc quan và biết tận hưởng những điều bình dị quanh mình. Cuộc sống hiện đại tuy nhiều bộn bề, nhưng chúng ta vẫn có thể tìm thấy niềm vui từ những điều nhỏ bé như ánh nắng ban mai, tiếng chim hót, một bông hoa nở hay một buổi chiều tà. Học cách chậm lại, quan sát và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống xung quanh sẽ giúp tâm hồn ta trở nên phong phú hơn, xoa dịu những lo âu và mang lại sự bình yên. Điều này không chỉ giúp ta lạc quan hơn mà còn giúp ta trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại.

chán, trường cho mỗi bạn 1 tk để học bài thì đây là là tk thường nên cứ xem một lúc thì nó bao như này nên trong bt thầy cô giao nó ghi là chưa học đầy đủ