​a. Giá trị của đất phù sa đối với sản xuất nông nghiệp và thủy sản

​Đất phù sa (chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên) tập trung chủ yếu ở Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long, đóng vai trò then chốt:

​Trong nông nghiệp:

• ​Vựa lúa của cả nước: Là loại đất màu mỡ, tơi xốp, giàu dinh dưỡng, cực kỳ thích hợp cho canh tác lúa nước, giúp đảm bảo an ninh lương thực và xuất khẩu.
• ​Đa dạng cây trồng: Ngoài lúa, đất phù sa còn phù hợp để trồng các loại cây hoa màu (ngô, khoai, sắn), cây ăn quả nhiệt đới và cây công nghiệp ngắn ngày (mía, lạc, đậu tương).
• ​Thâm canh tăng vụ: Nhờ địa hình bằng phẳng và nguồn nước dồi dào, nông dân có thể dễ dàng cơ giới hóa và tăng số vụ canh tác trong năm.

​Trong thủy sản:

• ​Mạng lưới sông ngòi: Các vùng đất phù sa thường gắn liền với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, tạo điều kiện lý tưởng để nuôi trồng thủy sản nước ngọt (tôm, cá tra, cá tầm).
• ​Vùng bãi bồi ven biển: Phù sa bồi đắp mở rộng diện tích đất liền, tạo ra các bãi triều, rừng ngập mặn thuận lợi cho việc nuôi trồng thủy sản nước lợ và nước mặn (tôm sú, cua, ngao).

​b. Hiện trạng và nguyên nhân thoái hóa đất ở nước ta hiện nay

​Hiện trạng:

​Tình trạng thoái hóa đất đang diễn ra khá nghiêm trọng trên diện rộng:

• ​Ở miền núi: Đất bị xói mòn, rửa trôi mạnh dẫn đến bạc màu, trơ sỏi đá.
• ​Ở đồng bằng: Đất bị nhiễm mặn, nhiễm phèn (đặc biệt ở ĐBSCL), bị ô nhiễm do hóa chất nông nghiệp hoặc bị "betong hóa" do đô thị hóa.
• ​Diện tích đất hoang hóa: Một phần diện tích đất bị khô hạn, sa mạc hóa (chủ yếu ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ).

​Nguyên nhân:

1. ​Nguyên nhân tự nhiên:
2. • ​Địa hình nước ta chủ yếu là đồi núi, độ dốc cao nên dễ bị xói mòn khi có mưa lớn.
   • ​Biến đổi khí hậu dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn sâu vào nội đồng.
3. ​Nguyên nhân con người (Chủ yếu):
4. • ​Phá rừng: Làm mất lớp che phủ thực vật, khiến đất không còn được bảo vệ trước tác động của dòng chảy.
   • ​Canh tác lạc hậu: Đốt nương làm rẫy, quảng canh, không chú trọng bón phân hữu cơ làm đất kiệt quệ dinh dưỡng.
   • ​Lạm dụng hóa chất: Sử dụng quá nhiều phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật làm đất bị chai cứng, ô nhiễm.
   • ​Quản lý nguồn nước: Đắp đập, ngăn dòng làm thay đổi chế độ bồi đắp phù sa tự nhiên