Câu 1. Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là Biểu cảm (bày tỏ tình cảm, cảm xúc của người con đối với người mẹ quá cố).

Câu 2. Từ ngữ, hình ảnh thể hiện "năm khốn khó"

Những từ ngữ và hình ảnh tái hiện sự vất vả, gian khổ của những năm tháng đó bao gồm:

• Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở.

• Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.

• Anh em con chịu đói suốt ngày tròn.

• Ngồi co ro bậu cửa.

• Không có gì để nấu/nhóm lửa.

Câu 3. Biện pháp tu từ và tác dụng

Trong hai dòng thơ: "Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng / Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương":

• Biện pháp tu từ: Ẩn dụ ("tiếng lòng" – chỉ tình cảm, sự hối lỗi, lòng hiếu thảo) hoặc Nói giảm nói tránh ("vuông đất mẹ nằm" – chỉ nấm mồ, sự ra đi của mẹ).

• Tác dụng:

• Về nội dung: Nhấn mạnh nỗi đau xót, sự bất lực của người con khi không thể bày tỏ tình yêu thương trực tiếp cho mẹ được nữa. Nó gợi lên khoảng cách âm dương cách biệt vô tận.

• Về nghệ thuật: Làm cho câu thơ giàu sức gợi hình, gợi cảm, tránh cảm giác quá nặng nề, bi lụy nhưng vẫn sâu sắc, nghẹn ngào.

Câu 4. Hiểu nội dung dòng thơ: "Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn"

Dòng thơ này rất giàu hình ảnh:

• "Gánh gồng": Tả thực công việc lao động nặng nhọc của mẹ để nuôi con.

• "Xộc xệch hoàng hôn": Một cách kết hợp từ độc đáo. "Xộc xệch" không chỉ là cái đòn gánh nghiêng ngả mà còn gợi lên bóng dáng gầy guộc, tiều tụy của mẹ dưới ánh nắng cuối ngày.

• Ý nghĩa: Câu thơ khắc họa sự lam lũ, hy sinh quên mình của người mẹ trong hoàn cảnh nghèo khó. Mẹ gánh cả nỗi lo toan, gánh cả thời gian ("hoàng hôn") trên đôi vai gầy để mang lại sự sống cho các con.

Câu 5. Thông điệp tâm đắc nhất

Bạn có thể chọn một trong hai thông điệp sau:

• Thông điệp: Hãy trân trọng và yêu thương cha mẹ khi còn có thể.

• Lý do: Bởi vì thời gian là hữu hạn, sự ra đi của cha mẹ là nỗi đau lớn nhất và không bao giờ có thể bù đắp được. Đừng để đến khi chỉ còn gặp mẹ trong "chiêm bao" mới thấy hối tiếc vì những lời chưa kịp nói.

• Thông điệp: Sự thấu hiểu và biết ơn những hy sinh của thế hệ đi trước.

• Lý do: Đoạn thơ giúp ta nhận ra sự vất vả của cha mẹ trong những năm tháng khốn khó, từ đó biết sống trách nhiệm và hiếu thảo hơn.