Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích "Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời" dựa trên các yếu tố như: phong tục, tín ngưỡng, lối kể chuyện và đặc biệt là khát vọng chinh phục thiên nhiên, làm giàu cho cộng đồng của người anh hùng Đăm Săn. Các yếu tố này bao gồm vẻ đẹp tráng kiện của người anh hùng, trí tưởng tượng phong phú, sự đan xen giữa hiện thực và huyền ảo, và các giá trị văn hóa sâu sắc của dân tộc Ê-đê.

nhà/rừng (trục ngang) tượng trưng cho thế giới vật chất, đời sống thường nhật, nơi con người sinh hoạt và lao động, còn không gian người/trời (trục dọc) đại diện cho thế giới tinh thần, ý thức, tư tưởng, tâm linh, và khát vọng vươn lên. Phân tích hai mảng không gian này giúp làm sáng tỏ sự vận động trong tư tưởng, tình cảm của nhân vật và chủ đề tác phẩm.

Trong nhiều nền văn hóa, mặt trời có ý nghĩa biểu tượng đa dạng, bao gồm nguồn gốc của sự sống, sức mạnh, ánh sáng chân lý, và là biểu tượng của sự khởi đầu, lạc quan, năng lượng. Nó cũng đại diện cho niềm tin, tình yêu, khát vọng, sự vĩnh hằng và tri thức.

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" có tính mạch lạc rất cao vì các đoạn văn đều làm nổi bật luận đề chung và được sắp xếp theo trình tự logic, còn tính liên kết chặt chẽ nhờ việc sử dụng hiệu quả các phép liên kết như lặp, thế, nối. Văn bản có cách lập luận chặt chẽ và giàu sức thuyết phục, thể hiện rõ ở sự chi phối của luận đề thống nhất đối với nội dung các câu, các đoạn. 

Quan điểm "chữ bầu lên nhà thơ" được tác giả Lê Đạt triển khai bằng cách bác bỏ hai quan niệm làm thơ bột phát và dựa vào năng khiếu bẩm sinh, đồng thời khẳng định thơ là kết quả của quá trình lao động chữ miệt mài, sáng tạo ngôn ngữ độc đáo. Tác phẩm nhấn mạnh rằng một nhà thơ chân chính phải là người "dùi mài" và biến ngôn ngữ công cộng thành "ngôn ngữ đặc sản độc nhất", có sức gợi cảm và phong cách riêng, qua đó làm giàu cho tiếng mẹ đẻ. 

ví von nhà thơ như người nông dân lao động cực khổ, không dựa vào tài năng thiên bẩm mà phải làm việc chăm chỉ và sáng tạo không ngừng trên "cánh đồng giấy" (thơ ca) để cho ra đời những "hạt chữ" (tác phẩm) chất lượng. Điều này nhấn mạnh rằng tài năng thi ca không tự nhiên có mà cần sự cống hiến, trăn trở, và mồ hôi công sức của người nghệ sĩ.