Vũ Anh Khôi
Giới thiệu về bản thân
Vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, các nước Anh, Pháp, Đức, Mỹ đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa dế quốc. Quá trình này được thúc đẩy bởi sự phát triển vượt bậc của công nghiệp, sự tập trung tư bản và nhu cầu mở rộng thị trường.
Dưới đây là bảng so sánh và phân tích cách các quốc gia này phát triển thành đế quốc:
1. Đặc điểm kinh tế và Sự hình thành các tổ chức độc quyền
Trong giai đoạn này, sự phát triển của khoa học kĩ thuật đã làm thay đổi thứ hạng kinh tế thế giới. Các tổ chức độc quyền (như Trust ở Mỹ, Cartel ở Đức, Syndicat ở Pháp) ra đời, chi phối hoàn toàn nền kinh tế.
Quốc gia | Vị trí kinh tế công nghiệp | Đặc điểm nổi bật |
Anh | Từ số 1 tụt xuống số 3 | Chú trọng xuất khẩu tư bản sang thuộc địa hơn là đầu tư công nghiệp trong nước. |
Pháp | Từ số 2 tụt xuống số 4 | Tốc độ chậm lại do hậu quả chiến tranh Pháp - Phổ (1870) và kinh tế nông nghiệp lạc hậu. |
Đức | Vươn lên số 2 thế giới | Phát triển thần tốc nhờ giành được tiền bồi thường chiến tranh và tài nguyên từ Pháp. |
Mỹ | Vươn lên số 1 thế giới | Tài nguyên phong phú, thị trường nội địa rộng lớn và ứng dụng kĩ thuật hiện đại. |
2. Đặc điểm riêng biệt của từng đế quốc
Mỗi nước đế quốc lại mang một màu sắc riêng dựa trên chính sách đối nội và đối ngoại:
- Anh - "Chủ nghĩa đế quốc thực dân": Anh sở hữu hệ thống thuộc địa rộng lớn nhất thế giới, được mệnh danh là "Đế quốc mà Mặt Trời không bao giờ lặn". Giai cấp tư sản Anh chủ yếu đầu tư vào các nước thuộc địa để khai thác tài nguyên và nhân công rẻ mạt.
- Pháp - "Chủ nghĩa đế quốc cho vay lãi": Thay vì đầu tư vào sản xuất, phần lớn tư bản Pháp được dùng để cho các nước nghèo hoặc các nước đang chiến tranh vay với lãi suất cắt cổ.
- Đức - "Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến": Do là nước "đến muộn" khi thế giới đã bị chia phần thuộc địa, giới cầm quyền Đức (đứng đầu là Phổ) đã xây dựng một nền kinh tế phục vụ quân sự, dùng vũ lực để đòi chia lại thị trường thế giới.
- Mỹ - "Chủ nghĩa đế quốc của các tổ chức độc quyền": Mỹ được gọi là xứ sở của các "vua" công nghiệp (Vua dầu mỏ Rockefeller, Vua thép Morgan...). Chính sách đối ngoại của Mỹ tập trung vào việc dùng "sức mạnh đồng đô la" và "cái gậy lớn" để can thiệp vào khu vực Mỹ Latinh và Thái Bình Dương.
3. Xu thế chung: Tranh giành thuộc địa
Sự phát triển không đều về kinh tế và chính trị đã dẫn đến một mâu thuẫn tất yếu: Các nước đế quốc tranh nhau xâu xé thế giới.
- Anh và Pháp: Cố gắng bảo vệ hệ thống thuộc địa khổng lồ của mình.
- Đức và Mỹ: Muốn dùng sức mạnh kinh tế và quân sự mới nổi để chiếm đoạt thuộc địa của các nước cũ.
Sự cạnh tranh gay gắt này chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) nhằm chia lại bản đồ thế giới.
hỏi anh google