Câu 1

Trong đoạn trích, tâm trạng của nhân vật “tôi” diễn biến tinh tế và giàu chiều sâu. Khi trở về làng, “tôi” mang trong mình cảm giác bâng khuâng, xao xác trước sự đổi thay của quê hương: ruộng đồng ít đi, tiếng còi xe và nhạc ầm ĩ thay cho lời ru êm ả ngày xưa. Đó là nỗi buồn man mác trước sự phai nhạt của những giá trị quen thuộc. Gặp lại dì Lam, “tôi” thảng thốt, ngỡ ngàng khi nhận ra dì không còn như trước; sự xuất hiện của bé Cải lại đem đến niềm vui ấm áp. Tuy nhiên, khi chứng kiến mẹ khóc, “tôi” rơi vào trạng thái bối rối, xúc động, không hiểu vì sao niềm vui đoàn tụ lại đi cùng nước mắt. Từ ngỡ ngàng, vui mừng đến suy tư, chiêm nghiệm, tâm trạng “tôi” dần lắng lại trong niềm tin vào sự bình thản, an yên của dì Lam. Qua đó, nhân vật “tôi” hiện lên là người giàu tình cảm, biết yêu thương và thấu hiểu những mất mát của người thân.

Câu 2

Trong dịp kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, bên cạnh niềm tự hào dân tộc vẫn còn xuất hiện một số hành vi ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng. Điều đó khiến chúng ta phải suy nghĩ nghiêm túc về văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ hôm nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người hành động, nói năng, thể hiện thái độ phù hợp với chuẩn mực chung ở những không gian chung như trường học, công viên, bệnh viện, phương tiện giao thông hay các sự kiện cộng đồng. Một hành vi đẹp không chỉ thể hiện ý thức cá nhân mà còn phản ánh trình độ văn minh của cả xã hội.

Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ có ý thức tốt: xếp hàng trật tự, nhường ghế cho người già, giữ gìn vệ sinh chung, nói lời cảm ơn – xin lỗi đúng lúc. Trong các sự kiện lớn của đất nước, nhiều bạn thể hiện tinh thần tự hào dân tộc bằng thái độ nghiêm túc, tôn trọng không gian chung. Đó là những hình ảnh đẹp, đáng trân trọng.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít biểu hiện đáng buồn: chen lấn, xô đẩy, nói tục, vứt rác bừa bãi, mở nhạc to nơi công cộng, thậm chí có những hành động phản cảm chỉ để “câu view” trên mạng xã hội. Những hành vi ấy không chỉ gây khó chịu cho người xung quanh mà còn làm xấu đi hình ảnh của người trẻ. Nguyên nhân có thể xuất phát từ sự thiếu ý thức, tâm lí muốn thể hiện bản thân, hoặc do gia đình và nhà trường chưa chú trọng giáo dục kĩ năng sống.

Theo tôi, để xây dựng văn hóa ứng xử văn minh, trước hết mỗi bạn trẻ cần ý thức rằng mình là bộ mặt của cộng đồng. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: nói năng lịch sự, không xả rác, tôn trọng hàng lối, biết nghĩ cho người khác. Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, đồng thời nêu gương người tốt việc tốt để lan tỏa những giá trị tích cực. Bản thân tôi cũng tự nhắc mình phải cư xử đúng mực ở nơi công cộng, bởi mỗi hành động nhỏ đều góp phần tạo nên hình ảnh đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam.

Văn hóa ứng xử không phải điều gì to tát mà bắt đầu từ ý thức và lòng tự trọng. Khi người trẻ biết sống văn minh, trách nhiệm, xã hội sẽ ngày càng tốt đẹp hơn. Đó cũng là cách thiết thực để thể hiện tình yêu và niềm tự hào đối với đất nước.

Câu 1. Dấu hiệu xác định ngôi kể: Đoạn trích được kể ở ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi”. Các chi tiết như: “Tôi trở lại với ruộng đồng…”, “Tôi ngẩng đầu lên…”, “Tôi thảng thốt…”, “Tôi nhớ dì Lam…” cho thấy người kể trực tiếp tham gia vào câu chuyện và bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình. Câu 2. Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê: Những mảnh ruộng ít ỏi, người dân không chỉ cấy lúa mà đi làm thợ xây, làm thuê cho dự án. Tiếng còi xe, nhạc ầm ĩ thay cho lời hát ru trưa hè. Những ngôi nhà trong làng đã khang trang hơn. → Làng quê chuyển mình theo hướng hiện đại, sôi động hơn nhưng cũng làm mất đi phần nào vẻ yên bình, mộc mạc xưa. Câu 3. Biện pháp tu từ đối lập: “tiều tụy, yếu mòn” ↔ “can trường, bền bỉ”. Tác dụng: Nhấn mạnh hai mặt tác động của thời gian và biến cố cuộc đời. Tháng năm có thể làm con người tổn thương, hao mòn nhưng cũng tôi luyện ý chí, giúp con người trở nên mạnh mẽ, cứng cỏi hơn. Qua đó thể hiện chiều sâu chiêm nghiệm về cuộc sống. Câu 4. Điểm nhìn trần thuật ở ngôi thứ nhất phù hợp vì: Giúp câu chuyện mang màu sắc hồi ức, chân thực và giàu cảm xúc. Thể hiện rõ sự biến đổi của làng quê và con người qua cái nhìn đầy yêu thương, suy tư của nhân vật “tôi”. Làm nổi bật chủ đề về sự đổi thay của cuộc sống và vẻ đẹp bình thản, an nhiên của dì Lam sau biến cố. Câu 5. (5–7 dòng) Cuộc sống nông thôn hôm nay đang đổi thay mạnh mẽ: nhà cửa khang trang hơn, nghề nghiệp đa dạng, đời sống vật chất nâng cao. Đó là dấu hiệu đáng mừng của sự phát triển. Tuy nhiên, cùng với đó là nguy cơ mai một những giá trị truyền thống, sự yên bình vốn có của làng quê. Theo tôi, phát triển là cần thiết nhưng cần gìn giữ bản sắc văn hóa, tình làng nghĩa xóm để quê hương vừa hiện đại vừa đậm đà bản sắc.