Câu 1

Bài thơ "Tự miễn" (Tự khuyên mình) trích trong tập "Nhật ký trong tù" là lời tự động viên đầy bản lĩnh của người chiến sĩ cộng sản Hồ Chí Minh trong cảnh lao tù khắc nghiệt. Hai câu đầu tác giả sử dụng hình ảnh đối lập giữa "đông hàn tiều tụy" và "xuân noãn đích huy hoàng" để khẳng định một quy luật tất yếu của tự nhiên: khổ tận cam lai. Sự tàn tạ của mùa đông chính là tiền đề cho vẻ rực rỡ của mùa xuân, cũng như gian khổ là nấc thang dẫn đến vinh quang. Từ quy luật của đất trời, Bác chuyển sang quy luật nhân sinh ở hai câu cuối: "Tai ương bả ngã lai đoàn luyện / Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương". Với Bác, "tai ương" không phải là rào cản quật ngã con người mà trở thành lò lửa rèn luyện ý chí, khiến tinh thần thêm hăng hái, sắt đá hơn. Bài thơ với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt súc tích, ngôn ngữ cô đọng và hình ảnh giàu tính biểu tượng đã khắc họa thành công phong thái ung dung, lạc quan và nghị lực phi thường của một bậc đại trí, đại dũng. Tác phẩm không chỉ là lời tự khuyên mình mà còn là bài học về lẽ sống kiên cường cho mọi thế hệ.

Câu 2

​Trong bài thơ "Tự miễn", Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng viết: "Tai ương bả ngã lai đoàn luyện / Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương". Lời thơ ấy không chỉ là phương châm sống của một bậc vĩ nhân trong cảnh lao tù mà còn gợi mở cho chúng ta một bài học sâu sắc về giá trị thực sự của những thử thách trong cuộc đời. Thử thách không phải là dấu chấm hết, mà chính là "lửa" thử vàng để tôi luyện bản lĩnh con người.

​Trước hết, chúng ta cần hiểu thử thách là những khó khăn, trở ngại hay những biến cố không mong muốn xảy đến trong công việc và đời sống. Nó buộc con người phải rời khỏi "vùng an toàn" để đối mặt với những áp lực khắc nghiệt. Tuy nhiên, thay vì nhìn nhận thử thách như một sự bất hạnh, ta nên xem đó là một môi trường rèn luyện vô giá. Giống như quy luật của thiên nhiên, nếu không có cái lạnh lẽo, tiều tụy của mùa đông thì chẳng bao giờ có được sự ấm áp, huy hoàng của ngày xuân. Con người cũng vậy, chỉ khi bước qua những "tai ương", ta mới rèn được sự kiên trì, nhẫn nại và lòng dũng cảm.

​Thứ hai, thử thách chính là cơ hội để mỗi cá nhân khám phá và phá vỡ những giới hạn của bản thân. Khi rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo, bản năng sinh tồn và trí tuệ của con người sẽ được kích hoạt ở mức cao nhất. Những năng lực tiềm ẩn mà bình thường ta không nhận ra sẽ được bộc lộ để giải quyết vấn đề. Chính sự "khẩn trương" về tinh thần ấy giúp ta trưởng thành vượt bậc về cả tư duy lẫn kỹ năng. Một viên kim cương muốn tỏa sáng cần phải chịu được áp suất cực lớn, và con người muốn thành công cũng cần trải qua sự mài giũa của nghịch cảnh.

​Hơn nữa, thử thách còn giúp ta trân trọng hơn những thành quả mình đạt được. Thành công có được quá dễ dàng thường khiến con người ta chủ quan và dễ dàng đánh mất. Ngược lại, vinh quang gặt hái được sau những ngày "gian truân" luôn bền vững và mang lại niềm tự hào sâu sắc. Nó minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng và bản lĩnh kiên cường của người chiến thắng.

​Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn những người có lối sống bạc nhược, dễ dàng gục ngã hoặc né tránh khó khăn. Những người sợ hãi thử thách sẽ mãi mãi dậm chân tại chỗ, thậm chí bị đẩy lùi phía sau trong dòng chảy hối hả của cuộc đời. Chúng ta cần hiểu rằng, trốn tránh thử thách cũng chính là đánh mất cơ hội để hoàn thiện chính mình.

​Tóm lại, thử thách là một phần tất yếu và không thể thiếu của cuộc sống. Thay vì oán trách định mệnh, mỗi người trẻ cần học cách đón nhận nghịch cảnh với thái độ chủ động và lạc quan. Hãy coi mỗi khó khăn là một nấc thang để bước tới đỉnh cao, bởi đúng như ý thơ của Bác: chính tai ương sẽ rèn luyện tinh thần ta thêm vững vàng và hăng hái

Câu 1: biểu cảm

Câu 2: thất ngôn tứ tuyệt đường luật

Câu 3: đối lập

​Tác giả sử dụng sự đối lập gay gắt giữa hai hình ảnh: "đông hàn tiều tụy cảnh" và "xuân noãn đích huy hoàng"

​​Làm nổi bật quy luật vận động của tự nhiên: Mùa đông khắc nghiệt qua đi thì mùa xuân tươi đẹp mới tới.
​Qua đó, Bác gửi gắm triết lý nhân sinh sâu sắc: Khó khăn, gian khổ (mùa đông) là điều kiện tất yếu để tạo nên thành quả, vinh quang (mùa xuân). Sự đối lập này khẳng định niềm tin lạc quan vào tương lai tươi sáng.

Câu 4:

Thông thường "tai ương" gợi đến sự bất hạnh, đau khổ. Tuy nhiên, đối với nhân vật trữ tình (Hồ Chí Minh) trong bài thơ này, "tai ương" mang ý nghĩa tích cực: ​Nó được xem là môi trường rèn luyện, là "lò lửa" để thử thách và tôi luyện bản lĩnh con người. ​Thay vì quật ngã con người, tai ương lại trở thành động lực ("Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương") giúp tinh thần thêm hăng hái, ý chí thêm kiên cường và thép hơn. Đây là cái nhìn của một người chiến sĩ cộng sản có bản lĩnh phi thường.

Câu 5:

Bài học thấm thía nhất mà tôi rút ra được là niềm tin và thái độ sống lạc quan trước mọi nghịch cảnh. Quy luật tự nhiên "hết đông là xuân" cũng chính là quy luật của đời người: sau gian khổ sẽ là vinh quang. Vì vậy, khi đối mặt với những "tai ương" hay thất bại, thay vì nản chí hay sợ hãi, ta cần coi đó là những thử thách tất yếu. Chính sự kiên cường đi qua những ngày gian khó sẽ là bước đệm vững chắc để ta trưởng thành và chạm tay đến những thành quả huy hoàng, rực rỡ nhất.