Câu 1 :

Trong đoạn trích, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến tinh tế và sâu sắc. Ban đầu là cảm giác bâng khuâng, bất an trước sự đổi thay của làng quê: những ruộng đồng thu hẹp, tiếng còi xe thay cho lời ru yên ả. Khi dì Lam xuất hiện, “tôi” sững sờ, xúc động và nghẹn ngào. Niềm vui gặp lại xen lẫn chút ngỡ ngàng khi nhận ra dì đã khác xưa, không còn ôm ấp, vỗ về như thuở nhỏ. Nhìn dì bên đứa con gái nhỏ, “tôi” cảm nhận được niềm hạnh phúc giản dị mà sâu xa của người đàn bà từng trải. Đặc biệt, khoảnh khắc mẹ khóc khiến “tôi” bất ngờ, day dứt và thấu hiểu hơn những nỗi đau âm thầm của người thân. Cuối cùng, dòng suy ngẫm về thời gian và mất mát cho thấy “tôi” đã trưởng thành, biết chiêm nghiệm về sức mạnh của con người trước thử thách. Tâm trạng nhân vật vì thế vận động từ hoài niệm, xúc động đến thấu hiểu và tin yêu.

Câu 2 :

Trong những ngày cả nước kỉ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, niềm tự hào dân tộc được khơi dậy mạnh mẽ qua nhiều hoạt động ý nghĩa. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn xuất hiện một số hành vi thiếu văn hóa nơi công cộng, đặc biệt ở một bộ phận giới trẻ. Điều này đặt ra vấn đề đáng suy ngẫm về văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ ngày nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người cư xử, giao tiếp, thể hiện thái độ của mình ở những không gian chung như trường học, bệnh viện, bến xe, công viên hay trên mạng xã hội. Đó có thể là những hành động rất nhỏ: xếp hàng trật tự, nói năng lịch sự, giữ gìn vệ sinh, tôn trọng không gian chung. Với thế hệ trẻ – lực lượng năng động và sáng tạo của xã hội – văn hóa ứng xử không chỉ thể hiện nhân cách cá nhân mà còn phản ánh bộ mặt văn minh của đất nước.

Thực tế cho thấy nhiều bạn trẻ có ý thức tốt: sẵn sàng nhường ghế cho người già trên xe buýt, tham gia hoạt động tình nguyện, giữ gìn môi trường, ứng xử văn minh trong các sự kiện đông người. Trong các dịp lễ lớn, nhiều bạn thể hiện lòng yêu nước bằng những hành động đẹp như mặc áo cờ đỏ sao vàng, dọn rác sau khi tham gia lễ hội, lan tỏa thông điệp tích cực trên mạng xã hội. Đó là những hình ảnh đáng trân trọng.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận vẫn còn một số biểu hiện đáng lo ngại: chen lấn, xô đẩy ở nơi đông người; nói tục, cười đùa quá mức trong không gian trang nghiêm; xả rác bừa bãi; thậm chí quay clip phản cảm để “câu view”. Một số bạn trẻ còn thiếu ý thức khi tham gia giao thông hoặc ứng xử thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội. Những hành vi ấy tuy nhỏ nhưng làm xấu đi hình ảnh của giới trẻ và ảnh hưởng đến môi trường văn hóa chung.

Nguyên nhân của thực trạng này có thể xuất phát từ nhiều phía: sự thiếu giáo dục kĩ năng sống, tâm lí thích thể hiện bản thân, ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội, hoặc sự thờ ơ với các giá trị truyền thống. Tuy nhiên, mỗi người trẻ cần hiểu rằng tự do cá nhân luôn phải đi kèm với trách nhiệm cộng đồng.

Theo tôi, để xây dựng văn hóa ứng xử đẹp nơi công cộng, trước hết mỗi bạn trẻ cần rèn luyện ý thức từ những việc nhỏ nhất: nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc; tôn trọng nội quy; giữ gìn vệ sinh; cư xử đúng mực trong các sự kiện trang nghiêm. Gia đình và nhà trường cũng cần chú trọng giáo dục kĩ

Câu 1.

Dấu hiệu xác định ngôi kể: Đoạn trích được kể ở ngôi thứ nhất, thể hiện qua đại từ xưng hô “tôi” (“Tôi ngẩng đầu lên”, “Tôi cười với Cải”, “Tôi lớn lên chứng kiến…”). Người kể trực tiếp tham gia vào câu chuyện.

Câu 2.

Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê:

• Những mảnh ruộng ít ỏi còn lại chỉ gieo cấy một năm hai vụ.
• Người làng từ chỗ chỉ biết cấy lúa, trồng rau nay đi làm thợ xây, làm thuê cho dự án.
• Tiếng còi xe, nhạc ầm ĩ thay cho lời hát ru trưa hè.
• Nhiều ngôi nhà trong làng đã khang trang hơn, không khí khác trước.

→ Làng quê chuyển mình theo hướng đô thị hóa, đời sống vật chất khá hơn nhưng không gian yên bình xưa dần mất đi.

Câu 3.

Biện pháp tu từ: Phép đối (tương phản) trong hai vế “tiêu tụy, yếu mòn” <=>“can trường, bền bỉ”.

Tác dụng: Nhấn mạnh tác động hai mặt của thời gian; thử thách có thể làm con người mệt mỏi nhưng cũng tôi luyện ý chí, giúp con người trưởng thành và mạnh mẽ hơn.

Câu 4.

Điểm nhìn trần thuật ngôi thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thực, giàu cảm xúc. Người kể trực tiếp chứng kiến và trải nghiệm sự đổi thay của làng quê cũng như số phận dì Lam nên những suy nghĩ, chiêm nghiệm về thời gian, mất mát và nghị lực sống trở nên sâu sắc, thấm thía. Cách kể này góp phần làm nổi bật chủ đề về sự biến đổi của cuộc sống và sức mạnh nội tâm của con người trước nghịch cảnh.

Câu 5.

Cuộc sống nông thôn hiện nay đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng hiện đại hóa. Đường sá khang trang hơn, nhiều người chuyển sang làm nghề mới, đời sống vật chất được nâng cao. Tuy nhiên, sự phát triển ấy cũng khiến những giá trị yên bình, truyền thống dần mai một. Theo tôi, cần phát triển kinh tế đi đôi với gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương. Chỉ khi cân bằng được hai yếu tố đó, nông thôn mới thực sự phát triển bền vững và đáng sống.