Câu 1

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã khắc họa rõ nét sự suy tàn của nền Nho học ở nước ta vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. Về nội dung, tác phẩm phản ánh thực trạng đạo học sa sút khi nhiều người chán nản, bỏ dở việc học, mục đích học hành trở nên lệch lạc, thực dụng. Việc dạy và học không còn nhằm đào tạo nhân tài hay phụng sự đất nước mà chủ yếu để cầu danh, cầu lợi. Qua đó, tác giả bộc lộ tâm trạng tiếc nuối, xót xa trước một thời kì học hành từng được coi trọng nhưng nay đã suy thoái.

Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật với kết cấu chặt chẽ, gieo vần “ôi” góp phần thể hiện cảm xúc buồn chán. Giọng điệu châm biếm, mỉa mai xen lẫn nỗi buồn tạo nên sắc thái trào phúng đặc trưng. Đặc biệt, việc sử dụng các từ láy như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè”, “liều lĩnh” đã khắc họa sinh động bức tranh xã hội và con người đương thời. Có thể thấy, bài thơ vừa là tiếng than đầy đau xót trước sự suy tàn của đạo học, vừa thể hiện nỗi trăn trở của tác giả trước thời cuộc.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, ý thức học tập của học sinh giữ vai trò vô cùng quan trọng, quyết định trực tiếp đến tương lai của mỗi cá nhân cũng như sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những học sinh chăm chỉ, chủ động học hỏi, vẫn còn không ít bạn thiếu ý thức học tập, gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại.

Trước hết, ý thức học tập là thái độ tự giác, tinh thần trách nhiệm và sự chủ động trong việc tiếp thu tri thức. Người có ý thức học tập tốt luôn biết đặt mục tiêu rõ ràng, chăm chỉ rèn luyện và không ngừng cố gắng. Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều học sinh rất tích cực học tập, biết tận dụng công nghệ để mở rộng hiểu biết. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ lại lười biếng, học đối phó, ỷ lại vào người khác hoặc các công cụ hỗ trợ như ChatGPT, Gemini,… mà không chịu tự suy nghĩ.

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là do bản thân học sinh chưa nhận thức đúng vai trò của việc học, thiếu mục tiêu và ý chí phấn đấu. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và mạng xã hội khiến học sinh dễ bị cuốn vào các hoạt động giải trí, sao nhãng việc học. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm, định hướng từ gia đình và nhà trường cũng góp phần làm giảm ý thức học tập của học sinh.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là rất nghiêm trọng. Trước hết, học sinh sẽ bị hổng kiến thức, kết quả học tập giảm sút, từ đó ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Về lâu dài, nếu nhiều học sinh đều thiếu ý thức học tập, chất lượng nguồn nhân lực sẽ giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của xã hội.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi học sinh cần nâng cao tinh thần tự giác, xác định rõ mục tiêu học tập và rèn luyện ý chí vươn lên. Đồng thời, cần biết sử dụng công nghệ một cách hợp lí, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ hỗ trợ. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục, định hướng và tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh.

Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của mỗi học sinh. Mỗi người cần tự ý thức và không ngừng nỗ lực học tập để hoàn thiện bản thân, góp phần xây dựng xã hội ngày càng phát triển.

Câu 1

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã khắc họa rõ nét sự suy tàn của nền Nho học ở nước ta vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. Về nội dung, tác phẩm phản ánh thực trạng đạo học sa sút khi nhiều người chán nản, bỏ dở việc học, mục đích học hành trở nên lệch lạc, thực dụng. Việc dạy và học không còn nhằm đào tạo nhân tài hay phụng sự đất nước mà chủ yếu để cầu danh, cầu lợi. Qua đó, tác giả bộc lộ tâm trạng tiếc nuối, xót xa trước một thời kì học hành từng được coi trọng nhưng nay đã suy thoái.

Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật với kết cấu chặt chẽ, gieo vần “ôi” góp phần thể hiện cảm xúc buồn chán. Giọng điệu châm biếm, mỉa mai xen lẫn nỗi buồn tạo nên sắc thái trào phúng đặc trưng. Đặc biệt, việc sử dụng các từ láy như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè”, “liều lĩnh” đã khắc họa sinh động bức tranh xã hội và con người đương thời. Có thể thấy, bài thơ vừa là tiếng than đầy đau xót trước sự suy tàn của đạo học, vừa thể hiện nỗi trăn trở của tác giả trước thời cuộc.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, ý thức học tập của học sinh giữ vai trò vô cùng quan trọng, quyết định trực tiếp đến tương lai của mỗi cá nhân cũng như sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những học sinh chăm chỉ, chủ động học hỏi, vẫn còn không ít bạn thiếu ý thức học tập, gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại.

Trước hết, ý thức học tập là thái độ tự giác, tinh thần trách nhiệm và sự chủ động trong việc tiếp thu tri thức. Người có ý thức học tập tốt luôn biết đặt mục tiêu rõ ràng, chăm chỉ rèn luyện và không ngừng cố gắng. Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều học sinh rất tích cực học tập, biết tận dụng công nghệ để mở rộng hiểu biết. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ lại lười biếng, học đối phó, ỷ lại vào người khác hoặc các công cụ hỗ trợ như ChatGPT, Gemini,… mà không chịu tự suy nghĩ.

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là do bản thân học sinh chưa nhận thức đúng vai trò của việc học, thiếu mục tiêu và ý chí phấn đấu. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và mạng xã hội khiến học sinh dễ bị cuốn vào các hoạt động giải trí, sao nhãng việc học. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm, định hướng từ gia đình và nhà trường cũng góp phần làm giảm ý thức học tập của học sinh.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là rất nghiêm trọng. Trước hết, học sinh sẽ bị hổng kiến thức, kết quả học tập giảm sút, từ đó ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Về lâu dài, nếu nhiều học sinh đều thiếu ý thức học tập, chất lượng nguồn nhân lực sẽ giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của xã hội.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi học sinh cần nâng cao tinh thần tự giác, xác định rõ mục tiêu học tập và rèn luyện ý chí vươn lên. Đồng thời, cần biết sử dụng công nghệ một cách hợp lí, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ hỗ trợ. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục, định hướng và tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh.

Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của mỗi học sinh. Mỗi người cần tự ý thức và không ngừng nỗ lực học tập để hoàn thiện bản thân, góp phần xây dựng xã hội ngày càng phát triển.

Câu 1.

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Đề tài: Đạo học / Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3

Tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay chán lắm rồi” vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán nản bỏ học (“mười người đi học, chín người thôi”), thầy đồ uể oải, kẻ sĩ mất chí khí. Mục đích học không còn vì đạo lí mà trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4

-Những từ láy: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

-Nhận xét: Các từ láy này gợi tả sinh động trạng thái uể oải, chán chường của người dạy và học; đồng thời thể hiện sự dè dặt, thiếu khí phách hoặc bất chấp của kẻ sĩ. Qua đó làm nổi bật bức tranh Nho học suy tàn một cách chân thực và mang tính châm biếm.

Câu 5

-Nội dung: Bài thơ khắc họa rõ nét thực trạng đạo học suy tàn vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX; qua đó thể hiện nỗi buồn, sự chua xót và thái độ phê phán của Tú Xương trước cảnh học hành sa sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng.

Câu 1:

Văn bản “Cảnh tượng đau lòng” trích từ vở bi kịch Vua Lia của Sếch-xpia đã khắc họa bi kịch sâu sắc của một ông vua bị phản bội và rơi vào cảnh điên loạn. Trong đoạn trích, vua Lia xuất hiện với những lời nói rối loạn, đứt quãng, khi tỉnh táo, khi mê sảng, phản ánh trạng thái tinh thần suy sụp đến tận cùng. Tuy điên loạn, nhưng ẩn sau những lời nói ấy là sự tỉnh ngộ cay đắng về cuộc đời và con người. Vua Lia nhận ra sự giả dối của hai người con gái từng tâng bốc mình, nhận ra quyền lực của nhà vua không thể chống lại thiên nhiên, số phận và bất công xã hội. Đặc biệt, qua những suy ngẫm về công lí, quyền lực và sự giả tạo, tác giả đã phơi bày một xã hội đảo điên, nơi kẻ ác có quyền thế còn người lương thiện bị chà đạp. “Cảnh tượng đau lòng” không chỉ thể hiện nỗi đau của riêng vua Lia mà còn gợi lên bi kịch chung của con người trong một xã hội đầy bất công, qua đó thể hiện giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.

Câu 2:

Trong cuộc sống, không ai có thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách hay những biến cố bất ngờ. Những hoàn cảnh éo le ấy được gọi chung là nghịch cảnh. Dù không ai mong muốn, nhưng nghịch cảnh lại mang đến nhiều ý nghĩa sâu sắc đối với sự trưởng thành của mỗi con người.

Trước hết, nghịch cảnh là phép thử rõ ràng nhất đối với bản lĩnh và ý chí của con người. Khi sống trong điều kiện thuận lợi, con người dễ bằng lòng với hiện tại và không nhận ra giới hạn của bản thân. Chỉ khi rơi vào khó khăn, con người mới buộc phải đối diện với nỗi sợ hãi, sự yếu đuối và tìm cách vượt qua nó. Chính trong những lúc gian nan ấy, nghị lực sống được đánh thức, giúp con người mạnh mẽ và kiên cường hơn. Nhiều người đã vươn lên, khẳng định giá trị của mình nhờ không đầu hàng trước nghịch cảnh.

Bên cạnh đó, nghịch cảnh còn giúp con người nhận ra giá trị đích thực của cuộc sống và tình người. Khi gặp biến cố, con người mới thấu hiểu đâu là những điều quan trọng, ai là người thật lòng bên cạnh mình. Những lúc khó khăn cũng là lúc con người học được cách yêu thương, cảm thông và sẻ chia với người khác. Chính nghịch cảnh đã làm cho trái tim con người trở nên sâu sắc và giàu lòng nhân ái hơn.

Không chỉ vậy, nghịch cảnh còn là cơ hội để con người tự nhìn lại bản thân, rút ra bài học cho tương lai. Mỗi thất bại, mỗi vấp ngã đều mang theo những kinh nghiệm quý giá, giúp con người trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động. Nếu biết nhìn nhận nghịch cảnh một cách tích cực, con người sẽ không bị đánh gục mà còn có thể biến khó khăn thành động lực để vươn lên.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ bản lĩnh để vượt qua nghịch cảnh

Câu 1:

Một lời độc thoại tiêu biểu của vua Lia là đoạn:“Khi ta sinh ra đời, ta khóc vì nỗi phải bước vào cái sân khấu mênh mông của những kẻ điên rồ!”→ Đây là lời vua Lia nói một mình, không nhằm đối đáp trực tiếp với nhân vật nào.

Câu 2:

Vua Lia nhận ra điều đó sau khi bị hai con gái Gô-nơ-rin và Rê-gan phản bội, đuổi ra khỏi nhà trong đêm giông bão, phải lang thang, chịu đói rét và đau khổ, dẫn đến hóa điên.

→ Chính trong cảnh khốn cùng ấy, ông mới thấu hiểu:

+Lời nói yêu thương của các con chỉ là giả dối

+Quyền lực của nhà vua không thể thắng được thiên nhiên và số phận

Câu 3:

Lời thoại trên có các đặc điểm:

Rối loạn, đứt đoạn, phi logic, thể hiện trạng thái điên loạn

Đan xen giữa thực và ảo, giữa suy nghĩ và hành động

Giàu hình ảnh, cảm xúc mạnh, mang tính chất độc thoại nội tâm

Qua đó thể hiện “cái khôn ngoan trong điên dại”: dù điên, vua Lia vẫn nói ra những sự thật cay đắng về cuộc đời

Câu 4:

Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

(nói riêng)

(Một gia tướng và một số gia nhân ra)

(Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo)

Tác dụng:

Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí nhân vật

Tăng tính kịch tính, sinh động cho cảnh diễn

Hỗ trợ người đọc và người dàn dựng sân khấu hiểu rõ diễn biến câu chuyện

Câu 5:

Phần tóm tắt và văn bản cho thấy một bức tranh hiện thực:

Gia đình tan vỡ, con cái bất hiếu, phản bội cha

Quyền lực, địa vị không bảo vệ được con người

Xã hội đầy bất công, kẻ gian ác có quyền thế, người lương thiện bị chà đạp

Con người nhỏ bé, đau khổ trước số phận nghiệt ngã

→ Qua đó, tác phẩm thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc, cảm thương cho số phận con người và lên án xã hội tàn nhẫn.